การใส่ปุ๋ยต้นไม้ เป็นหัวใจสำคัญของการดูแลพืชให้เจริญเติบโตแข็งแรง ออกดอกออกผลสวยงาม เพราะต้นไม้ในกระถางหรือในสวนจะค่อยๆ ดูดซึมธาตุอาหารในดินจนหมด หากไม่เติมปุ๋ยเสริม ต้นไม้จะอ่อนแอ ใบเหลือง และไม่ออกดอก บทความนี้จะพาไปเรียนรู้วิธีใส่ปุ๋ยที่ถูกต้อง เลือกสูตรปุ๋ยให้เหมาะกับต้นไม้แต่ละชนิด
🌱 หลักการใส่ปุ๋ยที่ต้องจำ
🧪 ปุ๋ย NPK คืออะไร?
ตัวเลขบนถุงปุ๋ย เช่น 15-15-15 หรือ 25-7-7 คือสัดส่วนของธาตุอาหารหลัก 3 ตัวที่พืชต้องการมากที่สุด:
🅽 ไนโตรเจน (Nitrogen)
บำรุงใบและลำต้น ช่วยให้ใบเขียวสด ต้นโตเร็ว เหมาะกับไม้ใบและพืชผัก
🅿 ฟอสฟอรัส (Phosphorus)
บำรุงรากและดอก กระตุ้นการออกดอกออกผล รากแข็งแรง เหมาะกับไม้ดอกและไม้ผล
🅺 โพแทสเซียม (Potassium)
เสริมความแข็งแรง ช่วยให้ต้นทนโรค ทนแล้ง ผลใหญ่และหวาน เหมาะกับไม้ผล
📋 สูตรปุ๋ยที่ควรรู้
สูตรปุ๋ยมีมากมาย แต่ละสูตรออกแบบมาสำหรับวัตถุประสงค์ที่ต่างกัน มาดูสูตรที่นิยมใช้ในประเทศไทยทั้งหมด:
⚖️ สูตรเสมอ (Balanced) – บำรุงครบทุกส่วน
🌿 สูตรเร่งใบ (High Nitrogen) – ใบเขียว โตเร็ว
🌸 สูตรเร่งดอก (High Phosphorus) – กระตุ้นออกดอก
🍊 สูตรเร่งผล (High Potassium) – ผลใหญ่ หวาน
📊 ตารางสรุป: เลือกสูตรปุ๋ยตามประเภทต้นไม้
🌿 ประเภทของปุ๋ย
📝 วิธีใส่ปุ๋ยที่ถูกต้อง
รดน้ำก่อนใส่ปุ๋ย
รดน้ำให้ดินชื้นก่อนใส่ปุ๋ยเสมอ เพื่อป้องกันปุ๋ยเข้มข้นเกินไปทำให้รากไหม้ และช่วยให้ปุ๋ยละลายได้ดี
โรยปุ๋ยรอบทรงพุ่ม
โรยปุ๋ยรอบๆ ทรงพุ่ม ไม่ใช่ติดโคนต้น เพราะรากฝอยที่ดูดอาหารอยู่บริเวณปลายราก ไม่ใช่ที่โคน การใส่ชิดโคนอาจทำให้ลำต้นเน่า
ฝังกลบหรือคลุกดิน
ควรฝังกลบปุ๋ยลงในดินเล็กน้อย หรือคลุกเคล้ากับหน้าดิน เพื่อลดการสูญเสียธาตุอาหารจากแสงแดดและการระเหย
รดน้ำตาม
รดน้ำทันทีหลังใส่ปุ๋ยเพื่อช่วยละลายปุ๋ยและพาธาตุอาหารลงไปในดินให้รากดูดซึม
⏰ ความถี่ในการใส่ปุ๋ย
ไม้กระถาง
ทุก 1-2 เดือน
หรือใช้ปุ๋ยละลายช้า 3 เดือน/ครั้ง
ไม้ยืนต้น
ปีละ 2-4 ครั้ง
ต้นฝน กลางฝน และหลังเก็บผล
ผักสวนครัว
ทุก 1-2 สัปดาห์
ใช้ปุ๋ยน้ำหรือปุ๋ยละลายน้ำ
ไม้ดอก
ทุก 2-4 สัปดาห์
เพิ่ม P ก่อนออกดอก
🎯 เลือกปุ๋ยตามประเภทต้นไม้
🌿 ไม้ใบ (มอนสเตอร่า, พลูด่าง, ฟิโลเดนดรอน)
ใช้ปุ๋ยตัวหน้าสูง เช่น 25-7-7 หรือ 30-10-10 เพื่อเร่งใบเขียวสดและโตเร็ว
🌸 ไม้ดอก (กุหลาบ, โป๊ยเซียน, ชวนชม)
ใช้ปุ๋ยตัวกลางสูง เช่น 15-30-15 หรือ 10-20-20 เพื่อกระตุ้นการออกดอก
🍊 ไม้ผล (มะม่วง, มะนาว, ทุเรียน)
ใช้ปุ๋ยตัวท้ายสูง เช่น 13-13-21 หรือ 8-24-24 เพื่อให้ผลใหญ่ หวาน และทนโรค
🌱 ต้นไม้ทั่วไป / มือใหม่
ใช้ปุ๋ยสูตรเสมอ เช่น 15-15-15 หรือ 16-16-16 บำรุงครบทุกส่วน ใช้ได้กับทุกต้นไม้
⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ทำให้รากไหม้ ใบเหลือง หรือตายได้ หลักการคือ “น้อยแต่บ่อย ดีกว่ามากครั้งเดียว”
อาจทำให้ลำต้นเน่า และรากฝอยที่ดูดอาหารอยู่ไกลจากโคน ควรโรยรอบทรงพุ่ม
ปุ๋ยจะเข้มข้นเกินไปทำให้รากเสียหาย ต้องรดน้ำให้ดินชื้นก่อนและหลังใส่ปุ๋ยเสมอ
ธาตุอาหารระเหยเร็ว และอาจทำให้ใบไหม้ ควรใส่ตอนเช้าหรือเย็น
เช่น ใช้ปุ๋ยเร่งใบกับไม้ดอก จะได้แต่ใบเขียว ไม่ออกดอก ต้องเลือกสูตรให้ตรงกับความต้องการ
✅ สรุป
การใส่ปุ๋ยต้นไม้ที่ถูกต้องช่วยให้พืชเจริญเติบโตแข็งแรง ออกดอกออกผลสวยงาม หลักสำคัญคือ รดน้ำก่อนใส่ปุ๋ย โรยรอบทรงพุ่มไม่ชิดโคน ฝังกลบและรดน้ำตาม เลือกสูตรปุ๋ยให้เหมาะกับต้นไม้ โดยดูจากตัวเลข N-P-K ว่าต้องการเร่งส่วนไหน และที่สำคัญ “น้อยแต่บ่อย ดีกว่ามากครั้งเดียว”
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ใส่ตอนไหนดี?
ปุ๋ยสูตร 15-15-15 เป็นปุ๋ยสูตรเสมอ ใช้ได้ตลอดทั้งปีกับต้นไม้ทุกชนิด เหมาะสำหรับมือใหม่ ควรใส่ช่วงเช้าหรือเย็น รดน้ำก่อนและหลังใส่ปุ๋ย ทุก 1-2 เดือนสำหรับไม้กระถาง
ปุ๋ยสูตร 25-7-7 เร่งอะไร?
ปุ๋ยสูตร 25-7-7 มีไนโตรเจน (N) สูง จึงเหมาะสำหรับเร่งใบเขียวสด ต้นโตเร็ว เหมาะกับไม้ใบ ผักสวนครัว หรือต้นไม้ที่ต้องการบำรุงใบ ไม่เหมาะกับไม้ดอกเพราะจะได้แต่ใบไม่ออกดอก
ใส่ปุ๋ยมากไปจะเป็นอย่างไร?
การใส่ปุ๋ยมากเกินไปจะทำให้รากไหม้ ใบเหลือง ขอบใบไหม้ ต้นชะงักการเติบโต หรือตายได้ หากใส่เกินไป ให้รดน้ำมากๆ เพื่อชะล้างปุ๋ยออก หลักการคือ "น้อยแต่บ่อย ดีกว่ามากครั้งเดียว"
ปุ๋ยอินทรีย์กับปุ๋ยเคมีต่างกันอย่างไร?
ปุ๋ยอินทรีย์ได้จากธรรมชาติ (มูลสัตว์ เศษพืช) ช่วยปรับปรุงดิน ออกฤทธิ์ช้าแต่ปลอดภัย ส่วนปุ๋ยเคมีมีธาตุอาหารสูง ออกฤทธิ์เร็ว แนะนำใช้ร่วมกันจะได้ผลดีที่สุด
ทำไมต้องรดน้ำก่อนใส่ปุ๋ย?
การรดน้ำก่อนใส่ปุ๋ยช่วยให้ดินชื้น ป้องกันไม่ให้ปุ๋ยเข้มข้นเกินไปจนทำให้รากไหม้ และช่วยให้ปุ๋ยละลายได้ดี รากดูดซึมธาตุอาหารได้เต็มที่
ปุ๋ยสูตร 46-0-0 (ยูเรีย) ใช้อย่างไร?
ปุ๋ยยูเรีย 46-0-0 มีไนโตรเจนสูงมาก เหมาะเร่งใบเขียวจัด ใช้กับไม้ใบและผักใบ ข้อควรระวังคือต้องใช้ปริมาณน้อย (1-2 ช้อนชาต่อกระถาง) ละลายน้ำรดหรือโรยบางๆ หลีกเลี่ยงใส่ตอนแดดจัดเพราะระเหยง่ายและอาจทำให้ใบไหม้
ปุ๋ย 0-52-34 (MKP) ใช้ตอนไหน?
ปุ๋ย MKP (0-52-34) เหมาะสำหรับเร่งดอกและผล ใช้ฉีดพ่นทางใบ อัตรา 20-30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นก่อนออกดอก 2-4 สัปดาห์ และช่วงติดผล ไม่ควรฉีดตอนแดดจัด ควรฉีดตอนเช้าหรือเย็น