ต้นพุดตาน หรือที่รู้จักในชื่อ ดอกสามสี เป็นไม้ดอกมหัศจรรย์ที่มีความพิเศษตรงที่ดอกสามารถเปลี่ยนสีได้ถึง 3 สี ภายในวันเดียว! ตอนเช้าดอกจะเป็นสีขาว พอเที่ยงวันเปลี่ยนเป็นสีชมพู และตอนเย็นกลายเป็นสีแดงเข้มก่อนร่วงโรย ทำให้ชาวจีนถือว่าเป็นไม้มงคลที่เปรียบเสมือนวัฏจักรของชีวิตมนุษย์

พุดตานมีถิ่นกำเนิดจากประเทศจีน และถูกนำเข้ามาปลูกในประเทศไทยตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ ปัจจุบันพบได้ทั่วทุกภาคของประเทศ เป็นไม้พุ่มที่ปลูกง่าย ดูแลไม่ยาก แต่หลายคนมักประสบปัญหาปลูกพุดตานแล้วไม่ออกดอก บทความนี้จะช่วยไขข้อข้องใจและแนะนำเคล็ดลับการดูแลให้ออกดอกดกตลอดปี

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของต้นพุดตาน

พุดตานจัดอยู่ในวงศ์เดียวกับชบา (Malvaceae) จึงมีลักษณะดอกคล้ายชบาซ้อน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hibiscus mutabilis และมีชื่อสามัญหลายชื่อ เช่น Cotton Rose, Confederate Rose, Changeable Rose

ลักษณะลำต้นและใบ

พุดตานเป็นไม้พุ่มขนาดกลางถึงใหญ่ ความสูงประมาณ 2-5 เมตร ลำต้นและกิ่งมีขนสีเทาปกคลุม ใบเป็นใบเดี่ยวขนาดใหญ่ รูปไข่ ปลายแยกเป็น 3-5 แฉก กว้าง 9-20 ซม. ยาว 10-22 ซม. ผิวใบมีขนปกคลุมทำให้สัมผัสสากมือ

ลักษณะดอก

ดอกพุดตานมีขนาดใหญ่ ประมาณ 8-12 ซม. ออกดอกตามซอกใบและปลายกิ่ง มีทั้งพันธุ์ดอกชั้นเดียวและดอกซ้อน ดอกจะบานในตอนเช้าช่วง 7-8 นาฬิกา และเปลี่ยนสีตามอุณหภูมิของวัน:

• ตอนเช้า: สีขาวบริสุทธิ์

• กลางวัน: สีชมพู

• ตอนเย็น: สีแดงเข้ม

พุดตานสามารถออกดอกได้ตลอดทั้งปี หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม การเปลี่ยนสีของดอกเกิดจากสารแอนโทไซยานิน (Anthocyanin) ที่เพิ่มขึ้นตามอุณหภูมิ

สายพันธุ์พุดตานที่นิยมปลูก

พุดตานมีหลายสายพันธุ์ที่แบ่งตามขนาดดอก:

วิธีปลูกต้นพุดตาน

การเตรียมดินและกระถาง

พุดตานชอบดินร่วนซุย ระบายน้ำดี ไม่ชอบดินแฉะหรือน้ำขัง สูตรดินที่แนะนำ:

• ดินร่วน 2 ส่วน
• แกลบดำ 1 ส่วน
• ปุ๋ยคอก 1 ส่วน

หากปลูกกระถาง ควรเลือกกระถางขนาดใหญ่ มีรูระบายน้ำดี

ตำแหน่งที่เหมาะสม

การรดน้ำ

รดน้ำวันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น พุดตานชอบความชุ่มชื้น แต่ไม่ชอบน้ำขัง หากน้ำท่วมขังจะทำให้รากเน่า

การขยายพันธุ์พุดตาน

พุดตานขยายพันธุ์ได้หลายวิธี แต่วิธีที่นิยมและได้ผลดีที่สุดคือ การปักชำกิ่ง

วิธีปักชำกิ่งพุดตาน

1. ตัดกิ่งพุดตานที่ไม่อ่อนหรือแก่เกินไป ขนาดยาวประมาณ 1 ฟุต
2. ตัดใต้ตาใบในแนวเฉียงเล็กน้อย
3. ใช้มีดควั่นผิวเปลือกด้านล่าง ยาวประมาณ 3-4 ซม. ขูดเนื้อเยื่อออก
4. แช่กิ่งในน้ำยาเร่งราก 10-15 นาที
5. ปักลงในถุงเพาะชำที่เตรียมดินไว้
6. รดน้ำให้ชุ่ม วางในที่ร่มรำไร
7. ประมาณ 3-4 สัปดาห์จะเริ่มออกราก

พุดตาน ไม้มงคลจีน

ชาวจีนถือว่าพุดตานเป็น ไม้มงคล เพราะดอกสามารถเปลี่ยนสีได้ 3 สี ซึ่งเปรียบเสมือนวัฏจักรชีวิต:

การปลูกพุดตานหน้าบ้านจึงถือเป็นการเตือนใจให้ระลึกถึงความไม่เที่ยงของชีวิต และใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่า

สรรพคุณทางยาของพุดตาน

พุดตานยังเป็นสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยา:

• ดอก: แก้อาการไอ อาเจียนเป็นเลือด ตกขาว
• ราก: แก้ไอหอบ ปวดเอว (ตุ๋นกับกระดูกหมู)
• ใบสด: ตำพอกแก้ฝี แผลถูกผึ้งต่อย
• ใบแห้ง: บดเป็นผงรักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก
• เปลือกและราก: ในอดีตใช้ทำแป้งผัดหน้า

ในดอกพุดตานมีสาร ฟลาโวนอยด์ไกลโคไซด์ (Flavonoid glycosides) ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ

การใช้พุดตานในการจัดสวน

พุดตานเหมาะสำหรับ:

• ปลูกเป็นไม้ประดับหน้าบ้าน
• ปลูกเป็นฉากหลังของสวน
• ปลูกบังกำแพงหรือทิวทัศน์ที่ไม่สวยงาม
• ปลูกเป็นแนวรั้วสีเขียว
• ปลูกในสวนสไตล์ไทย-จีน

สรุป

ต้นพุดตานเป็นไม้ดอกที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว ด้วยความสามารถในการเปลี่ยนสีดอกได้ 3 สีภายในวันเดียว ทำให้เป็นทั้งไม้ประดับสวยงามและไม้มงคลตามความเชื่อของชาวจีน การปลูกดูแลไม่ยาก เพียงให้แสงแดดเพียงพอ น้ำสม่ำเสมอ และดินระบายน้ำดี ก็จะได้ดอกสวยๆ มาชมตลอดทั้งปี

The post พุดตาน appeared first on kasetidea.