บอนสี

ต้นบอนสี (Caladium) ได้รับการยกย่องให้เป็น “ราชินีแห่งไม้ใบ” (Queen of the Leafy Plants) ด้วยใบรูปหัวใจที่มีสีสันลวดลายสวยงามแปลกตาหลากหลายกว่าไม้ใบชนิดใด ทั้งสีแดง ชมพู ขาว เหลือง เขียว มีทั้งลายจุด ลายป้าย และลายเม็ด

บทความนี้รวบรวมทุกสิ่งที่คุณต้องรู้เกี่ยวกับต้นบอนสี ตั้งแต่วิธีเลี้ยงบอนสี ให้สีสวย เทคนิคตู้อบบอนสี สำหรับสายประกวด ไปจนถึงบอนสี นอกตู้ สำหรับมือใหม่ พร้อมตอบคำถามยอดฮิตว่าบอนสี ทิ้งใบช่วงหน้าหนาวต้นตายหรือเปล่า และดินปลูกบอนสีสูตรไหนดีที่สุด

ข้อมูลพื้นฐานของต้นบอนสี

ทำไมต้นบอนสีถึงเป็นที่นิยม?

ต้นบอนสีได้รับความนิยมมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ด้วยเหตุผลหลายประการ:

1. สีสันลวดลายหลากหลายที่สุดในบรรดาไม้ใบ

บอนสีมีสีสันและลวดลายมากกว่า 100 สายพันธุ์ ทั้งสีแดง ชมพู ขาว เหลือง เขียว ม่วง น้ำตาล มีลายจุด (เม็ด) ลายแถบ (ป้าย) และลายผสม ทำให้เป็น “ราชินีแห่งไม้ใบ” อย่างแท้จริง

2. บอนสี มงคล – ชื่อและความหมายดี

ในเรื่องบอนสี มงคล หลายสายพันธุ์มีชื่อมงคล เช่น “ทองเนื้อเก้า” “อัปสรสวรรค์” “ศิริพร” “ชายชล” ทำให้นิยมปลูกเป็นไม้มงคลประดับบ้าน

3. เป็นไม้สะสมที่มีมูลค่า

บอนสีสายพันธุ์หายาก โดยเฉพาะบอนไทยโบราณ มีราคาสูงและเป็นที่ต้องการของนักสะสม บางพันธุ์มีราคาหลักหมื่นถึงหลักแสนบาท

ประเภทของบอนสี

บอนสีแบ่งตามลักษณะใบได้หลายประเภท:

1. บอนใบไทย (Thai-Native Leaf)

บอนสีไทยโบราณ ใบรูปหัวใจ หูใบยาวเว้าลึก ใบแผ่กว้างขนาดใหญ่ สีสันสวยงาม ใบดกและไม่ทิ้งใบ เป็นบอนที่มีมูลค่าสูงสุด

2. บอนใบกลม (Round-Leaf)

พัฒนาจากบอนใบไทย ใบกลมหรือรี หูใบสั้น ปลายใบมน ก้านใบอยู่กึ่งกลางใบคล้ายใบบัว

3. บอนใบยาว/ใบจีน

ใบเรียวยาว ปลายแหลมคล้ายใบโพธิ์ หูใบสั้น บางพันธุ์ไม่มีหูใบ มีทั้งแบบธรรมดาและแบบรูปหอก

4. บอนใบกาบ

ก้านใบแผ่แบนตั้งแต่โคนถึงคอใบ คล้ายใบผักกาด

วิธีเลี้ยงบอนสี ให้สีสวย

มาดูวิธีเลี้ยงบอนสี ให้สีสวยอย่างมืออาชีพ:

1. แสงแดดที่เหมาะสม

แสงมีผลต่อสีสันของบอนสีมาก:

• แดดน้อยเกินไป: ใบซีดเขียว ก้านยาวเก้งก้าง
• แดดพอดี: สีสด เข้ม ลวดลายสวยงาม
• แดดจัดเกินไป: ใบไหม้ ใบห่อเหี่ยว

แนะนำ: แดดรำไรช่วงเช้า 09.00-10.00 น. หรือใช้ที่พรางแสง 50-70%

2. ความชื้นสูง – หัวใจสำคัญ

บอนสีต้องการความชื้นในอากาศสูงมาก หากความชื้นต่ำจะ “พักตัว” และบอนสี ทิ้งใบหมดกระถาง นี่คือเหตุผลที่นักเลี้ยงสายประกวดใช้ตู้อบบอนสี

3. ดินปลูกบอนสี สูตรใบก้ามปู

ดินปลูกบอนสีที่ดีควรประกอบด้วย:

• ใบก้ามปูผุ: ช่วยให้สีสันสดใส (เคล็ดลับของนักเล่นบอน)
• ใบมะขามผุ: ช่วยเรื่องสีเช่นกัน
• ใบทองหลาง/ใบจามจุรี: นักเล่นยุคใหม่นิยมใช้
• ดินร่วน: ระบายน้ำและอากาศได้ดี

ตู้อบบอนสี – เทคนิคสายประกวด

ตู้อบบอนสีเป็นเทคนิคสำคัญที่ทำให้บอนสวยตลอดปี:

ทำไมต้องใช้ตู้อบ?

• รักษาความชื้นคงที่สูง (80-90%)
• ป้องกันลมโกรกที่ทำให้ใบฉีก
• ชะลอการพักตัวช่วงหน้าหนาว/หน้าร้อน
• ใบดกขึ้น (ในตู้อบบอนสีอาจมีได้ 10+ ใบพร้อมกัน)

รูปแบบตู้อบที่นิยม

• ถุงพลาสติกใส: ง่ายและประหยัด
• กล่องพลาสติกใส: ดูแลง่าย เห็นต้นชัด
• เต็นท์/กระโจม: สำหรับหลายกระถาง
• โรงเรือนพลาสติก: สำหรับนักเลี้ยงจริงจัง

บอนสี นอกตู้ – สำหรับมือใหม่

ไม่มีตู้อบก็เลี้ยงบอนสี นอกตู้ได้:

เคล็ดลับเลี้ยงบอนสี นอกตู้

• หล่อน้ำที่จานรอง: ใส่น้ำ 1-2 ซม. ที่จานรองกระถางเพื่อเพิ่มความชื้น
• เลือกพันธุ์ทน: บางพันธุ์เลี้ยงนอกตู้ได้ดี เช่น บอนจีน, Strawberry Star
• วางในที่มีความชื้นสูง: ใกล้น้ำพุ, ใต้ต้นไม้ใหญ่
• ฉีดพ่นละอองน้ำ: ช่วยเพิ่มความชื้นในอากาศ

ข้อจำกัดของบอนสี นอกตู้

บอนเลี้ยงนอกตู้อาจมีใบพร้อมกันแค่ 3-5 ใบ ต่างจากในตู้อบที่อาจมีได้ 10+ ใบ และช่วงหน้าหนาว/หน้าร้อนอาจทิ้งใบพักตัว

บอนสี ทิ้งใบ ช่วงหน้าหนาว – ต้นตายหรือเปล่า?

คำถามยอดฮิตที่หลายคนตกใจ:บอนสี ทิ้งใบจนหมดกระถาง ต้นตายหรือเปล่า?

คำตอบ: ยังไม่ตาย! เป็นการ “จำศีล” ตามธรรมชาติ

บอนสีเป็นพืชที่มีหัวสะสมอาหารใต้ดิน เมื่ออากาศเย็นหรือแห้ง (หน้าหนาว/หน้าร้อน) บอนสีจะ “พักตัว” (Dormancy) โดยทิ้งใบหมดเหลือแต่หัวใต้ดิน และจะผลิใบใหม่เมื่อเข้าสู่ฤดูฝนที่มีความชื้นสูง

วิธีดูแลเมื่อบอนสีพักตัว

• งดรดน้ำ: หรือรดน้อยมากเพียงให้ดินชื้นเล็กน้อย
• วางในที่อุ่น: นอกบ้านที่อุณหภูมิสูงกว่าในบ้าน
• รอ: หัวจะแตกใบใหม่เมื่อเข้าฤดูฝน
• อย่าขุดหัว: ปล่อยไว้ในกระถางเดิม

การรดน้ำบอนสี

บอนสีเป็นพืชที่ชอบน้ำมากต่างจากไม้ใบอื่น:

เทคนิคการรดน้ำ

• รดน้ำวันละ 2 ครั้ง: เช้าและเย็น
• หล่อน้ำที่จานรอง: สามารถใส่น้ำไว้ 1-2 ซม. เพื่อรักษาความชื้นโดยไม่ต้องกลัวรากเน่า (เพราะมีหัว)
• อย่าใช้สายยางฉีดแรง: อาจทำให้ใบฉีกและก้านหัก
• ระวังน้ำขัง: หากปลูกลงดิน ดินต้องระบายน้ำดี

ต้นบอนชอบแดดไหม?

คำตอบคือชอบแดดรำไร ไม่ใช่แดดจัด:

แนะนำ: แดดเช้า 09.00-10.00 น. หรือใช้ที่พรางแสง 50-70%

บอนสี มงคล และความเชื่อ

ในเรื่องบอนสี มงคล มีความเชื่อที่น่าสนใจ:

ความหมายมงคล

บอนสีถือเป็นไม้มงคลที่เสริมความสุข ความเจริญ และความร่ำรวย หลายสายพันธุ์มีชื่อมงคล:

• ทองเนื้อเก้า: เสริมโชคลาภ
• อัปสรสวรรค์: ความสวยงาม
• ศิริพร: สิริมงคล
• ฮกหลง: โชคดี

ตำแหน่งปลูกที่เหมาะสม

บอนสีควรปลูกในที่ที่มีแสงสว่างส่องถึง มีลมโกรกเล็กน้อย เช่น ระเบียง ชานบ้าน หรือใกล้หน้าต่าง

วิธีขยายพันธุ์บอนสี

1. แยกหน่อ (วิธียอดนิยม)

เมื่อหัวบอนแตกหน่อ สามารถแยกหน่อที่มีรากพร้อมไปปลูกในกระถางใหม่

2. ผ่าหัว

ตัดหัวบอนเป็นชิ้นๆ โดยให้แต่ละชิ้นมีตาอย่างน้อย 1 ตา แล้วปลูกลงดิน

3. เพาะเมล็ด

ใช้เมล็ดจากผลบอนสี แต่ต้นที่ได้อาจมีลักษณะแตกต่างจากต้นแม่

4. เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ

สำหรับการผลิตจำนวนมาก เช่น บอนจีนที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ

ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้

สายพันธุ์บอนสียอดนิยม

บอนไทย (ราคาสูง)

ชายชล, อัปสรสวรรค์, ศิริพร, แดงสรรพศาสตร์, ไก่ราชาวดี

บอนจีน (ราคาประหยัด)

Strawberry Star, New Wave, White Christmas, Florida Moonlight

บอนฮอลแลนด์

Postman Joyner, Candidum (Angel Wings), Thai Beauty

สรุป

ต้นบอนสีเป็น “ราชินีแห่งไม้ใบ” ที่มีสีสันลวดลายสวยงามที่สุด วิธีเลี้ยงบอนสี ให้สีสวยคือต้องให้แสงรำไรพอดี รักษาความชื้นสูงด้วยตู้อบบอนสี และใช้ดินปลูกบอนสีสูตรใบก้ามปูหรือใบมะขาม

หากบอนสี ทิ้งใบช่วงหน้าหนาว อย่าตกใจ เพราะเป็นการ “จำศีล” ตามธรรมชาติ หัวยังอยู่และจะแตกใบใหม่เมื่อเข้าหน้าฝน สำหรับมือใหม่ที่อยากเลี้ยงบอนสี นอกตู้ แนะนำให้หล่อน้ำที่จานรองและเลือกพันธุ์ที่ทนทาน!

อ่านเพิ่มเติม:

• ดูพืชทั้งหมดในคลังพืช
• คู่มือดูแลต้นไม้