ชวนชม
Adenium obesum (Forssk.) Roem. & Schult.
ชื่อสามัญ: กุหลาบทะเลทราย, Desert Rose, ปู้กุ้ยฮวย, Adenium
วงศ์: Apocynaceae | ถิ่นกำเนิด: แอฟริกาตะวันออกและคาบสมุทรอาหรับ
การรดน้ำ
รดน้ำน้อย (สัปดาห์ละครั้ง)
แสงแดด
แสงแดดโดยตรง
ระดับความยาก
ง่าย - เหมาะสำหรับมือใหม่
อุณหภูมิ
18-30°C เหมาะสมที่สุด
ความสูง
0.5-3 เมตร
การเจริญเติบโต
ช้า
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- ชวนชม (*Adenium obesum*) คือกุหลาบทะเลทราย ไม้มงคลเรียกเมตตาและความร่ำรวย
- ต้องการแสงแดดจัด 100% ทนแล้ง รดน้ำวันละ 1 ครั้ง ห้ามน้ำขังเด็ดขาด
- สายพันธุ์หลัก 3 กลุ่ม: โอบิซุม (ดอกหลากสี), อาราบิคัม (โขดใหญ่), ไทยโซโคทรานั่ม
- ขยายพันธุ์ได้ด้วย เพาะเมล็ด (โขดสวย), ปักชำ (เหมือนต้นแม่), เสียบยอด
- ราคาเริ่มต้น 50-100 บาท (ต้นกล้า) ถึง 500,000 บาท (ต้นประกวด)
- ⚠️ มีพิษ: ยางมีสารพิษ ระวังเด็กและสัตว์เลี้ยง
ข้อมูลทั่วไป
ชวนชม (Adenium obesum) คือไม้ดอกยืนต้นขนาดเล็กถึงกลางในวงศ์ Apocynaceae ที่มีชื่อเสียงระดับโลกในชื่อ “กุหลาบทะเลทราย” หรือ Desert Rose เป็นพืชทนแล้งที่โดดเด่นด้วยโขดลำต้นอวบอ้วนสะสมน้ำ และดอกสีสันสดใสตั้งแต่ชมพู แดง ขาว ไปจนถึงม่วง นิยมปลูกเป็นไม้ประดับในกระถาง ทำบอนไซ และปลูกเป็นไม้มงคลเรียกเมตตา
ข้อมูลทั่วไปของต้นชวนชม
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อวิทยาศาสตร์ | Adenium obesum |
| วงศ์ | Apocynaceae |
| ชื่อสามัญ | กุหลาบทะเลทราย, Desert Rose |
| ถิ่นกำเนิด | แอฟริกาตะวันออก, คาบสมุทรอาหรับ |
| ความสูง | 0.5-3 เมตร |
| อายุขัย | หลายสิบปี |
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของชวนชม
ลำต้นและโขด (Caudex)
ลักษณะเด่นที่สุดของชวนชมคือส่วน “โขด” หรือ Caudex ซึ่งเป็นโคนต้นที่อวบอ้วนพองโตสะสมน้ำและสารอาหาร ทำให้ทนแล้งได้ดี โขดมีรูปทรงหลากหลายตั้งแต่กลม รี ไปจนถึงทรงแปลกตาตามแต่ละสายพันธุ์ ลำต้นเหนือโขดแตกกิ่งก้าน เปลือกสีเทาอมเขียว เมื่อตัดหรือหักจะมียางสีขาวขุ่นไหลออกมา
ใบ
ใบชวนชมเป็นใบเดี่ยว รูปหอกหรือรูปไข่กลับ ปลายใบมนหรือแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบมันวาวสีเขียวเข้ม บางสายพันธุ์ใบมีขนนุ่มปกคลุม (พันธุ์อาราบิคัม) ใบออกเวียนสลับที่ปลายกิ่ง ชวนชมอาจผลัดใบในฤดูหนาวหรือช่วงแล้งจัด
ดอก
ดอกชวนชมเป็นดอกรูปกรวยหรือรูปแตร มี 5 กลีบ ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง สีสันหลากหลายตั้งแต่ชมพูอ่อน ชมพูเข้ม แดง ขาว ม่วง ไปจนถึงหลายสี กลีบดอกอาจเป็นชั้นเดียว (ดอกลา) หรือหลายชั้น (ดอกซ้อน) ขนาดดอก 3-8 เซนติเมตร ดอกออกดกที่สุดในช่วงฤดูหนาว ตั้งแต่ตูมจนบานใช้เวลาประมาณ 1 เดือน
ผลและเมล็ด
ผลเป็นฝักคู่ลักษณะคล้ายเขาวัว ยาว 10-20 เซนติเมตร เมื่อแก่จะแตกออกปล่อยเมล็ดที่มีปุยขนสีขาวช่วยในการแพร่กระจายตามลม เมล็ดใช้เพาะขยายพันธุ์ได้ แต่ลูกที่ได้อาจกลายพันธุ์ไม่เหมือนต้นแม่
สายพันธุ์ชวนชมที่นิยมในประเทศไทย
ชวนชมที่นิยมปลูกในไทยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่
1. พันธุ์โอบิซุม (Obesum) หรือ พันธุ์ฮอลแลนด์
🌸 ลักษณะเด่น: แตกกิ่งมาก, โขดไม่ใหญ่มาก, ใบมันไม่มีขน, ดอกชมพูกรวยเหลือง, มีทั้งดอกลาและดอกซ้อน
เป็นพันธุ์พื้นเมืองดั้งเดิมที่นำเข้าจากแอฟริกาผ่านอินโดนีเซีย ต่อมามีการนำเข้าพันธุ์จากสหรัฐฯ ฮอลแลนด์ และไต้หวัน พัฒนาจนมีสีสันและรูปทรงดอกหลากหลายหลายร้อยพันธุ์
2. พันธุ์อาราบิคัม (Arabicum) หรือ พันธุ์ยักษ์
🌿 ลักษณะเด่น: โขดใหญ่โดดเด่น, ใบมีขนนุ่ม, ดอกเล็กสีชมพู, ผลัดใบเองตามธรรมชาติ
มีถิ่นกำเนิดจากคาบสมุทรอาหรับ แบ่งเป็น 2 ทรง คือ ทรงต้นสูง (สูงได้ถึง 4 เมตร) และทรงเตี้ย (แนวราบมากกว่าสูง)
3. พันธุ์ไทยโซโคทรานั่ม (Thai Socotranum)
💎 ลักษณะเด่น: ลูกผสมหลายสายพันธุ์, โขดใหญ่อวบล่ำ, ทรงสวยงาม, หายากราคาสูง
เป็นพันธุ์ที่พัฒนาในประเทศไทยจากการผสมข้ามสายพันธุ์ เป็นที่นิยมในหมู่นักสะสม
พันธุ์ไทยที่พัฒนาขึ้นเอง
- เพชรอีสาน: โขดเด่นอ้วนล่ำ ดอกดก ลูกผสม 3 สายพันธุ์
- เพชรบ้านนา: ดอกชมพูอ่อน ปลายตูมเกสรแลบ
- พลายแก้ว: ทรงห้อยสวยงาม (เพชรบ้านนา × โซโคทรานั่ม)
- ราชินีพันดอก (RCN): โขดและกิ่งแตกเยอะ ดอกดกมาก
- ยักษ์ญี่ปุ่น, ยักษ์ซาอุ: โขดใหญ่ ทรงสง่า
พันธุ์ดอกซ้อนยอดนิยม
- โทนแดง: อมตะ, แดงไบเล่ย์, แดงสมใจ, พลายงาม, หางปลากัด, อันดามัน, ชบาแก้ว
- โทนขาว: ทองประเสริฐ, ขาวสิวานนท์, ขาวนำโชค, จันทรา, ขาวนางฟ้า
- โทนชมพู: ทริปเปิล, พันนารายณ์, ไว้พิ้ง
- โทนอื่นๆ: บราวนี่ซูการ์, หยาดฟ้า, โชคอนันต์, คาราเมล
วิธีปลูกชวนชม
การเตรียมดินปลูก
ชวนชมต้องการดินที่โปร่งร่วนซุย ระบายน้ำดีเยี่ยม ไม่ขังน้ำ สูตรดินที่แนะนำ:
🌱 สูตรที่ 1: ดินร่วน + กาบมะพร้าวสับ + ขุยไผ่ (อัตราส่วนเท่าๆ กัน)
🌱 สูตรที่ 2: ปุ๋ยคอก 1 + แกลบหมัก 1 + ขี้เลื่อย 1 + ดินทราย 1
🌱 สูตรที่ 3: ขุยมะพร้าว 3 + ทราย 1
🌱 สำหรับต้นโต: ดินใบก้ามปู
การเลือกกระถาง
- รูระบายน้ำใหญ่: ช่วยระบายน้ำและลดความชื้นสะสม
- ขอบเตี้ย: สำหรับชวนชมบอนไซหรือทรงโชว์
- ใช้ตาข่ายปิดรูระบาย: ป้องกันดินหลุดแต่ยังระบายน้ำได้
- รองก้นกระถาง: ด้วยกาบมะพร้าวสับหรือใบก้ามปู
ขั้นตอนการปลูก
- เตรียมกระถาง — ปิดรูระบายด้วยตาข่าย รองก้นด้วยกาบมะพร้าวสับ
- ใส่ดินปลูก — ปั้นหุ่นโคกดินตรงกลางให้นูนสูง (สำหรับทรงโชว์)
- วางต้นชวนชม — จัดวางให้โขดอยู่เหนือดินพอดี แผ่รากกระจายรอบโคก
- กลบดิน — อัดดินเบาๆ รอบราก ไม่ต้องแน่นเกินไป
- รดน้ำครั้งแรก — รดน้ำให้ชุ่มแต่ไม่แฉะ
- วางในที่ร่มรำไร — 1-2 สัปดาห์แรก จากนั้นค่อยเคลื่อนออกแดดเต็มที่
การดูแลรักษาชวนชม
แสงแดด
ชวนชมต้องการแสงแดดจัด 100% ตลอดทั้งวัน เป็นพืชที่ชอบแดดมากที่สุดชนิดหนึ่ง หากพื้นที่จำกัด ควรให้ได้รับแสงอย่างน้อย 3-4 ชั่วโมงต่อวัน และหมุนกระถางสลับด้านเพื่อให้ต้นเจริญเติบโตสม่ำเสมอ
การรดน้ำ
ชวนชมเป็นพืชทนแล้ง ไม่ชอบน้ำมาก การรดน้ำควรปฏิบัติดังนี้:
| สถานการณ์ | ความถี่ |
|---|---|
| ต้นโต | วันละ 1 ครั้ง (เช้า) |
| ต้นอ่อน/กล้า | รดน้อย ระวังเน่า |
| ฤดูฝน | เว้นรดบ้าง |
| บังคับดอก | งดน้ำ 7-10 วัน |
การใส่ปุ๋ย
- ปุ๋ยทั่วไป: ปุ๋ยคอก + มะพร้าวสับ (2:1) ใส่หน้าดินเป็นระยะ หรือใช้ออสโมโค้ท 13-13-13
- ปุ๋ยเร่งดอก: สูตร 0-25-25 พร้อมฮอร์โมนทางใบ
- ปุ๋ยน้ำ: น้ำหมักฟักทอง (1 ฝา : 1 ลิตร) สัปดาห์ละ 2 ครั้ง
การกระตุ้นให้ออกดอก
ชวนชมออกดอกมากที่สุดในช่วงฤดูหนาว แต่สามารถบังคับให้ออกดอกได้:
- งดน้ำ 7-10 วัน — ให้ต้นเครียดเล็กน้อย กระตุ้นการสร้างตาดอก
- เมื่อเห็นตาดอกหรือดอกตูม — รีบให้น้ำทันที ดอกจะอยู่ทนนาน
- ใส่ปุ๋ยเร่งดอก — สูตร 0-25-25
การตัดแต่งกิ่ง
การตัดแต่งกิ่งช่วยให้ต้นทรงสวยและแตกกิ่งใหม่มากขึ้น ควรตัดเมื่อต้นสมบูรณ์แข็งแรง ตัดทุกกิ่งให้เหลือความยาวเท่าๆ กัน อย่าให้มียอดเล็กเหลือ กิ่งที่ตัดสามารถนำไปปักชำขยายพันธุ์ได้
ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้ไข
🔴 โรครากเน่า/โคนเน่า
สาเหตุ: เชื้อรา Phytophthora, Pythium, Fusarium จากดินระบายน้ำไม่ดี รดน้ำบ่อยเกินไป
อาการ: ใบเหลือง ต้นเหี่ยว โคนสีน้ำตาลหรือดำ รากเน่าเละ
การป้องกัน: ใช้ดินโปร่งระบายน้ำดี ไม่รดน้ำมากเกินไป
การรักษา: คว้านส่วนที่เน่าออก ทายาป้องกันเชื้อราหรือปูนแดง ผึ่งแห้ง 3-5 วันก่อนปลูกใหม่
🟡 ใบเหลืองร่วง
สาเหตุที่พบบ่อย:
- รดน้ำมากเกินไป → ลดการรดน้ำ
- ขาดธาตุอาหาร → ใส่ปุ๋ยสูตรสมดุล
- โรคเข้าทำลาย → ตรวจสอบรากและโคน
- ผลัดใบตามธรรมชาติ (ฤดูหนาว) → เป็นเรื่องปกติ
🟢 ฝักล่วง/ฝักร่วงก่อนแก่
สาเหตุ: ฝักถูกน้ำฝน กระตุ้นฮอร์โมน ethylene ทำให้หลุดร่วง
การป้องกัน: บังคับออกดอกก่อนฤดูฝน, ฉีดฮอร์โมน NAA หลังโดนฝน, หรือสร้างโรงพลาสติกคลุม
🔵 แมลงศัตรูพืช
ชวนชมไม่ค่อยมีปัญหาแมลงรบกวนมากนัก วิธีป้องกันคือเดินตรวจดูต้นเป็นประจำ หากพบไข่หรือหนอนให้เก็บออกทันที
การขยายพันธุ์ชวนชม
1. การเพาะเมล็ด
เป็นวิธีที่นิยมมากที่สุดเพราะได้ต้นที่มีโขดสวยอวบอิ่มตามธรรมชาติ เมล็ดที่ดีควรมีสีขาวนวลอ้วน ไม่แดงหรือดำ บีบดูไม่ลีบ ใช้เมล็ดใหม่เพาะในดินโปร่ง ประมาณ 3 วันก็งอก เมื่ออายุ 2 เดือนย้ายลงกระถาง 6″
2. การปักชำ
วิธีที่ง่ายและสะดวก ได้ต้นที่เหมือนต้นแม่ทุกประการ ช่วงเวลาที่ดีคือก่อนและหลังฤดูฝน (พ.ค.-มิ.ย. และ พ.ย.) ตัดกิ่งยาว 15-20 ซม. ปล่อยให้แผลแห้ง 3-5 วัน แล้วปักในดินโปร่ง ประมาณ 20 วันก็ออกราก
3. การเสียบยอด
ใช้เปลี่ยนยอดพันธุ์เดิมให้เป็นพันธุ์ใหม่ นิยมใช้กับต้นตอที่มีโขดสวยแต่ดอกไม่ถูกใจ
4. การตอนกิ่ง
ทำให้กิ่งออกรากขณะติดอยู่กับต้นแม่ ได้ต้นใหม่ที่แข็งแรง
5. การทำราก
สำหรับต้นที่ต้องการจัดรากใหม่ให้สวยงาม โดยตัดรากเดิมออก ปล่อยให้แผลแห้ง 4-5 วัน ปลูกในกระถาง 8″ วางในร่ม รดน้ำเช้า รอยอดแตก แล้วย้ายออกแดด
ชวนชมบอนไซ
ชวนชมบอนไซเป็นศิลปะการปลูกชวนชมในกระถางบอนไซ เน้นความสวยงามของโขด ราก และทรงต้น มีหลายทรงที่นิยม:
- ทรงต้น: ตั้งตรง โขดอยู่กลาง
- ทรงโคนคู่: 2 ต้นจากโขดเดียว
- ทรงกลุ่มกอ: หลายต้นรวมกัน
- ทรงไม้ตกกระถาง: กิ่งห้อยลงจากขอบ
- ทรงเอนชาย: เอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง
- ไม้เกาะหิน: รากแผ่เกาะหิน
ราคาชวนชมและแหล่งซื้อ
ราคาชวนชมตามขนาด
| ขนาด/ประเภท | ราคา (บาท) |
|---|---|
| ต้นกล้า กระถาง 6″ | 50-100 |
| ดอกซ้อน กระถาง 6″ | 60-280 |
| กระถาง 8″ | 150-200 |
| กระถาง 10″ | 500 |
| ต้นแต่ง/โชว์ | หลักพัน-หลักหมื่น |
| ต้นประกวด | 15,000-500,000 |
หมายเหตุ: ราคาอาจเปลี่ยนแปลงตามสายพันธุ์และสภาพต้น (ข้อมูล ณ ธันวาคม 2567)
แหล่งซื้อชวนชม
- ออนไลน์: Shopee, Lazada, Facebook
- ตลาดต้นไม้: จตุจักร, ตลาดต้นไม้ทั่วประเทศ
- งานประกวด: โคราช, พิจิตร, แพร่, นครปฐม
- สวนโดยตรง: ไพสิฐฟาร์ม (ราชบุรี), สวนนงนุช (พัทยา), สวนชวนชมบิ๊กอุย (พิจิตร)
ชวนชมกับความเชื่อและฮวงจุ้ย
ความหมายและความเชื่อ
- ชื่อไทย “ชวนชม”: หมายถึงศิริมงคล ความน่าชม น่าหลงใหล
- ชื่อจีน “ปู้กุ้ยฮวย”: แปลว่าดอกไม้แห่งความร่ำรวย
- ไม้มงคล: เชื่อว่าช่วยเรียกเมตตา ความร่ำรวย และโชคลาภ
การปลูกตามหลักฮวงจุ้ย
🧭 ทิศที่เหมาะสม: ทิศเหนือ
🌸 ประโยชน์: เสริมเสน่ห์ เมตตามหานิยม การงานราบรื่น ผู้ใหญ่อุปถัมภ์
ความเชื่อพื้นบ้าน
มีความเชื่อพื้นบ้านว่าบ้านที่มีลูกสาววัยแรกแย้มไม่ควรปลูกชวนชม เพราะเชื่อว่าจะมีคนมาติดพัน แต่นี่เป็นเพียงความเชื่อที่สืบทอดกันมา ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ
บทสรุป
ชวนชมเป็นไม้ดอกที่มีเสน่ห์โดดเด่นด้วยโขดอวบอ้วนและดอกสีสันสดใส เหมาะสำหรับทั้งมือใหม่และนักสะสม การดูแลไม่ยากเพียงให้แดดจัด รดน้ำพอประมาณ และใช้ดินที่ระบายน้ำดี ไม่ว่าจะปลูกเป็นไม้ประดับในกระถาง ทำบอนไซ หรือเพาะขยายพันธุ์เป็นอาชีพ ชวนชมก็เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ
👉 อ่านเพิ่มเติม: ต้นโป๊ยเซียน ไม้มงคลแปดเซียน | วิธีปลูกไม้ดอกในกระถาง | ต้นกวักมรกต ไม้มงคลเรียกทรัพย์
แหล่งอ้างอิง: Wikipedia, Plants of the World Online, ไพสิฐฟาร์ม, บ้านและสวน, Pantip
อัปเดตล่าสุด: ธันวาคม 2567
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ชวนชมปลูกยากไหม?
ปลูกและดูแลค่อนข้างง่าย เพราะทนแล้งได้ดี ขอเพียงให้แดดจัด ใช้ดินระบายน้ำดี และไม่รดน้ำมากเกินไป เหมาะสำหรับมือใหม่
ชวนชมต้องรดน้ำบ่อยแค่ไหน?
ต้นโตรดน้ำวันละ 1 ครั้งในช่วงเช้า ฤดูฝนเว้นรดบ้าง ห้ามให้น้ำขังเพราะจะทำให้รากเน่า งดน้ำ 1 สัปดาห์ต้นไม่ตาย แต่น้ำมากเกินไปทำให้โขดเน่าได้
ชวนชมเป็นพิษหรือไม่?
ใช่ ยางของชวนชมมีสารพิษ abobioside และ echubioside ที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์และสัตว์เลี้ยง ควรล้างมือหลังสัมผัสและเก็บให้พ้นมือเด็ก
ทำอย่างไรให้ชวนชมออกดอก?
งดน้ำ 7-10 วันเพื่อกระตุ้นตาดอก เมื่อเห็นดอกตูมให้รีบรดน้ำ ใส่ปุ๋ยเร่งดอกสูตร 0-25-25 ชวนชมออกดอกดกสุดในช่วงฤดูหนาว
ชวนชมราคาเท่าไหร่?
ราคาขึ้นอยู่กับขนาดและสายพันธุ์ ต้นกล้า 50-100 บาท ดอกซ้อน 60-280 บาท กระถาง 8" ราคา 150-200 บาท ต้นโชว์หลักพัน-หลักหมื่น ต้นประกวด 15,000-500,000 บาท
🛒 สินค้าแนะนำสำหรับ ชวนชม
ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสำหรับการดูแลและป้องกันปัญหา
รูปภาพเพิ่มเติม
พืชที่เกี่ยวข้อง
ยังไม่มีพืชที่เกี่ยวข้อง