กุหลาบ

กุหลาบ (Rosa spp.) คือไม้ดอกยืนต้นในวงศ์ Rosaceae ที่ได้รับการยกย่องให้เป็น “ราชินีแห่งดอกไม้” มานานกว่า 5,000 ปี ด้วยความสวยงาม กลิ่นหอม และความหมายอันลึกซึ้ง กุหลาบจึงเป็นดอกไม้ที่ได้รับความนิยมสูงสุดทั่วโลก ทั้งสำหรับปลูกประดับสวน ตัดดอกขาย และใช้ในอุตสาหกรรมน้ำหอม ปัจจุบันมีการพัฒนาพันธุ์กุหลาบมากกว่า 30,000 สายพันธุ์ ตั้งแต่กุหลาบไทยโบราณอย่างกุหลาบมอญ ไปจนถึงกุหลาบดำสุดหรูอย่าง Black Baccara

ข้อมูลทั่วไปของต้นกุหลาบ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของต้นกุหลาบ

ลำต้นและกิ่ง

กุหลาบเป็นไม้พุ่มหรือไม้เลื้อยขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ลำต้นมีลักษณะเป็นไม้เนื้อแข็ง สีเขียวเมื่อยังอ่อนและเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเมื่อแก่ ส่วนที่หลายคนเรียกว่า “หนาม” นั้น แท้จริงแล้วคือ หนามเทียม (Prickles) ซึ่งเป็นส่วนที่งอกออกมาจากผิวลำต้นไม่ใช่เนื้อเยื่อภายใน สามารถหักออกได้ง่ายกว่าหนามแท้ มีรูปร่างโค้งงอเหมือนตะขอช่วยให้กุหลาบเกาะยึดเลื้อยไต่ได้

ใบ

ใบกุหลาบเป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อย 5-9 ใบ รูปไข่หรือรูปรียาว 5-15 เซนติเมตร ขอบใบหยักคล้ายฟันเลื่อย ผิวใบมันเงา สีเขียวเข้มด้านบนและอ่อนกว่าด้านล่าง บางสายพันธุ์มีใบสีแดงอมม่วงเมื่อแตกใบอ่อน

ดอก

กุหลาบในธรรมชาติมีดอก 5 กลีบ แต่พันธุ์ลูกผสมที่ปรับปรุงพันธุ์แล้วมีหลายสิบถึงหลายร้อยกลีบ ดอกมีทั้งแบบเดี่ยวและแบบช่อ มีสีหลากหลายตั้งแต่ขาว ชมพู แดง ส้ม เหลือง ม่วง ไปจนถึงสีเกือบดำ กลีบดอกบอบบางละเอียดอ่อนคล้ายกำมะหยี่ หลายสายพันธุ์มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ถึงหอมแรง

ผลและเมล็ด

หลังจากดอกร่วง กุหลาบจะติดผลเรียกว่า Rose Hip มีรูปร่างกลมหรือรี สีแดงหรือส้มเมื่อสุก ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก ผลกุหลาบป่าบางชนิดเช่น Rosa canina และ Rosa rugosa มีวิตามินซีสูงมาก นิยมนำมาทำชาหรืออาหารเสริม

สายพันธุ์กุหลาบยอดนิยม

กุหลาบมีหลายพันสายพันธุ์ แต่ละชนิดมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ต่อไปนี้คือสายพันธุ์ที่นิยมปลูกในประเทศไทย:

วิธีปลูกกุหลาบ

การปลูกกุหลาบให้สำเร็จต้องเริ่มจากการเตรียมการที่ดี ทำตามขั้นตอนต่อไปนี้:

การดูแลรักษาต้นกุหลาบ

การรดน้ำ

กุหลาบต้องการน้ำอย่างสม่ำเสมอแต่ไม่ชอบดินแฉะ หลักการรดน้ำคือ “รดให้ชุ่มแต่ไม่แช่” ควรรดน้ำลึกถึงรากมากกว่ารดถี่แต่ตื้น

แสงแดด

กุหลาบเป็นพืชที่ต้องการแสงแดดมาก โดยต้องได้รับแสงอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงต่อวัน แสงแดดช่วยให้ต้นแข็งแรงและออกดอกดก หากได้รับแสงน้อยกว่านี้ ต้นจะยืดยาว ใบเขียวจาง และออกดอกน้อย สำหรับกุหลาบที่ปลูกใหม่ 7 วันแรก ควรให้รับแดดเฉพาะช่วงเช้าและเย็น หลีกเลี่ยงแดดจัดช่วงกลางวันจนกว่าต้นจะตั้งตัว

การใส่ปุ๋ย

กุหลาบเป็นพืชที่ต้องการธาตุอาหารสูงเพื่อออกดอก ควรใส่ปุ๋ยทุก 7-15 วัน สลับระหว่างปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์:

• ปุ๋ยเคมี: สูตร 15-15-15 หรือ 16-16-16 สำหรับบำรุงทั่วไป
• ปุ๋ยเร่งดอก: สูตร 16-21-16 หรือ 5-10-5 (ฟอสฟอรัสสูง) ใส่เมื่อต้องการให้ออกดอก
• ปุ๋ยอินทรีย์: มูลวัวหรือมูลไก่หมักสลับกับปุ๋ยเคมี

การตัดแต่งกิ่ง

การตัดแต่งกิ่งช่วยให้กุหลาบออกดอกดกและมีทรงพุ่มสวยงาม ควรตัดแต่งอย่างสม่ำเสมอ:

• ตัดดอกที่โรยแล้ว: ตัดลงมาใต้ดอก 1-2 ข้อใบเพื่อกระตุ้นการแตกยอดใหม่
• ตัดกิ่งแห้ง/เป็นโรค: ตัดออกทันทีที่พบ
• ตัดแต่งทรงพุ่ม: ตัดกิ่งที่ยาวเกินครึ่งหนึ่งเพื่อให้แตกกิ่งใหม่
• เปิดกลางพุ่ม: ตัดกิ่งที่แน่นกลางพุ่มออกให้อากาศถ่ายเท ป้องกันโรค

โรคและแมลงศัตรูพืชที่พบบ่อย

กุหลาบเป็นพืชที่อ่อนไหวต่อโรคและแมลงหลายชนิด การสังเกตอาการและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความเสียหายได้มาก:

ความหมายของสีกุหลาบ

กุหลาบแต่ละสีมีความหมายเฉพาะตัว การเลือกสีให้เหมาะกับโอกาสจะช่วยสื่อความรู้สึกได้ดียิ่งขึ้น:

ความหมายของจำนวนกุหลาบ

นอกจากสีแล้ว จำนวนดอกก็มีความหมายเช่นกัน:

• 1 ดอก: รักแรกพบ
• 2 ดอก: รักซึ่งกันและกันอย่างลึกซึ้ง
• 3 ดอก: “ฉันรักคุณ”
• 5 ดอก: ห่วงใยและเป็นห่วง
• 10 ดอก: “คุณสมบูรณ์แบบ”
• 15 ดอก: ขอโทษ
• 19 ดอก: จะรอคอยตลอดไป

ราคาต้นกุหลาบและแหล่งซื้อ

* ราคาอ้างอิงจาก Shopee, Lazada และร้านค้าออนไลน์ ณ เดือนธันวาคม 2567 อาจแตกต่างตามร้านค้าและขนาดต้น

แหล่งซื้อต้นกุหลาบ

• ตลาดนัดต้นไม้: ตลาดต้นไม้จตุจักร, ตลาดต้นไม้คลอง 15, ตลาดไท
• ออนไลน์: Shopee, Lazada – ค้นหา “ต้นกุหลาบ” หรือ “กุหลาบหนู”
• ร้านเฉพาะทาง: ไร่รักมิตร ปากช่อง, สวนกุหลาบไทย
• ศูนย์เกษตร: โฮมโปร, ไทวัสดุ (มีต้นกล้าพื้นฐาน)

บทสรุป

กุหลาบเป็นไม้ดอกที่มีความสวยงามและความหมายลึกซึ้ง การปลูกและดูแลกุหลาบต้องอาศัยความใส่ใจในเรื่องแสงแดด การรดน้ำ และการป้องกันโรค หากปฏิบัติตามคำแนะนำ กุหลาบจะออกดอกสวยงามให้ชื่นชมตลอดทั้งปี ไม่ว่าจะปลูกเพื่อตกแต่งสวน ตัดดอกขาย หรือทำน้ำหอม กุหลาบก็เป็นตัวเลือกที่คุ้มค่าเสมอ

👉 อ่านเพิ่มเติม: ต้นมะลิ ไม้ดอกหอมยอดนิยม | ต้นจำปี ดอกหอมไทยโบราณ | วิธีรดน้ำต้นไม้อย่างถูกวิธี

แหล่งอ้างอิง: Wikipedia, บ้านและสวน, Plants of the World Online, กรมวิชาการเกษตร
อัปเดตล่าสุด: ธันวาคม 2567