ต้นทองนพเก้า
Dendrolobium umbellatum (L.) Benth. 'Vanuatu'
ชื่อสามัญ: ชะแมบทอง, ชะแนบทอง, ขมิ้นนาง, ถั่วแระทะเล, Golden Horse Bush, Presbyterian Tree
วงศ์: Fabaceae | ถิ่นกำเนิด: แอฟริกาตะวันออก-แปซิฟิก (พบในไทย), พันธุ์ใบทองพบครั้งแรกที่วานูอาตู
การรดน้ำ
รดน้ำปานกลาง (2-3 วันครั้ง)
แสงแดด
แสงแดดโดยตรง
ระดับความยาก
ง่าย - เหมาะสำหรับมือใหม่
อุณหภูมิ
18-30°C เหมาะสมที่สุด
ความสูง
1-10 เมตร (โดยทั่วไป 2-3 เมตร)
การเจริญเติบโต
ปานกลาง
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- ต้นทองนพเก้า หรือ ชะแมบทอง (*Dendrolobium umbellatum* 'Vanuatu') ไม้มงคลใบสีเหลืองทองอร่ามตลอดปี
- ถิ่นกำเนิด: แอฟริกาตะวันออก-แปซิฟิก (พบในไทยตามธรรมชาติ) พันธุ์ใบทองพบครั้งแรกที่วานูอาตู
- ดูแลง่าย ทนแล้ง ชอบแดดจัด ต้นโตเต็มที่รดน้ำสัปดาห์ละครั้ง (ต้นเล็กรดทุกวัน)
- ถูกใช้ประดับในพระราชพิธีฯ ร.9 และปลูกข้างตึกไทยคู่ฟ้าทำเนียบรัฐบาล
- ราคา 80-5,000 บาท ตามขนาด ปลูกทิศตะวันออกหรือหน้าบ้านเสริมโชคลาภ
ข้อมูลทั่วไป
ต้นทองนพเก้า หรือ ชะแมบทอง (Dendrolobium umbellatum ‘Vanuatu’) คือไม้พุ่มถึงไม้ยืนต้นขนาดกลางในวงศ์ถั่ว (Fabaceae) ที่โดดเด่นด้วยใบสีเหลืองทองอร่ามตลอดทั้งปี ได้รับความนิยมอย่างสูงหลังถูกเลือกใช้ประดับในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9 และปลูกประดับข้างตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล ถือเป็นไม้มงคลที่เชื่อว่าจะนำโชคลาภและความเจริญรุ่งเรืองมาสู่ผู้ปลูก
ข้อมูลทั่วไปของต้นทองนพเก้า
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อวิทยาศาสตร์ | Dendrolobium umbellatum (L.) Benth. ‘Vanuatu’ |
| ชื่อพ้อง (Synonym) | Desmodium umbellatum (L.) DC. |
| ชื่อสามัญ (อังกฤษ) | Golden Horse Bush, Horse Bush, Presbyterian Tree |
| ชื่อไทย | ทองนพเก้า, ชะแมบทอง, ชะแนบทอง, ขมิ้นนาง, ถั่วแระทะเล |
| วงศ์ | Fabaceae (วงศ์ถั่ว) |
| ถิ่นกำเนิด | แอฟริกาตะวันออก ถึง หมู่เกาะแปซิฟิก (พบในไทยตามธรรมชาติ) |
| พันธุ์ใบทอง ‘Vanuatu’ | พบครั้งแรกที่โบสถ์ Presbyterian บนเกาะวานูอาตู |
| ประเภท | ไม้พุ่ม ถึง ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก-กลาง |
| ความสูง | 1-10 เมตร (โดยทั่วไป 2-3 เมตร) |
| การผลัดใบ | ไม่ผลัดใบ (Evergreen) |
ความหมายของ “นพเก้า” และความเชื่อมงคล
ชื่อ “นพเก้า” มาจากความเชื่อโบราณของไทยที่หมายถึง อัญมณี 9 ประการ อันเป็นสิริมงคลสูงสุด ได้แก่ เพชร (พระศุกร์), ทับทิม (พระอาทิตย์), มรกต (พระพุธ), บุษราคัม (พระพฤหัสบดี), โกเมน (พระราหู), นิล (พระเสาร์), มุกดาหาร (พระจันทร์), ไพฑูรย์ (พระเกตุ) และเพทาย (พระอังคาร) การตั้งชื่อ “ทองนพเก้า” จึงเปรียบเสมือนต้นไม้ที่รวมพลังมงคลทั้ง 9 ไว้ในต้นเดียว
🍀 ความเชื่อด้านโชคลาภ
- ความรุ่งเรือง: ปลูกแล้วชีวิตจะเจริญก้าวหน้า มีแต่ความสว่างไสว
- ความสำเร็จ: ทำสิ่งใดก็จะประสบความสำเร็จ
- โชคลาภด้านทอง: เหมาะสำหรับผู้ทำธุรกิจทองคำ เครื่องประดับ
- เสริมบารมี: นิยมปลูกหน้าบริษัท หน่วยงานราชการ
🏛️ ความสำคัญในประวัติศาสตร์
ต้นทองนพเก้าได้รับความสนใจอย่างมากหลังจากถูกเลือกโดย สวนนงนุช ให้ใช้ประดับใน พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ด้วยใบสีเหลืองทองที่โดดเด่นและความหมายมงคล ต่อมายังถูกนำไปปลูกประดับข้าง ตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล และหน่วยงานราชการหลายแห่งนิยมปลูกคู่กับต้นรวงผึ้ง (ต้นไม้ประจำรัชกาลที่ 10)
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
🌳 ลำต้นและเปลือก
ลำต้นตั้งตรง เปลือกเรียบถึงแตกเป็นร่องตื้น สีเทาน้ำตาล เนื้อไม้แข็งแรง จัดเป็นไม้พุ่มถึงไม้ยืนต้นขนาดเล็ก-กลาง สูงได้ตั้งแต่ 1-13 เมตร (โดยทั่วไป 2-3 เมตร) ทรงพุ่มแน่นทึบปานกลาง แตกกิ่งก้านสาขามาก เส้นผ่านศูนย์กลางลำต้นได้ถึง 13 ซม.
🍃 ใบ
ใบเป็น ใบประกอบแบบมีใบย่อย 3 ใบ (Trifoliate) ซึ่งเป็นจุดเด่นสำคัญ:
- สี: เหลืองทองสดใสตลอดทั้งปี (พันธุ์ ‘Vanuatu’)
- ใบกลาง: ขนาดใหญ่ที่สุด รูปไข่ถึงรูปรี กว้าง 3-8.5 ซม. ยาว 5-17 ซม.
- ใบข้าง: ขนาดเล็กกว่าใบกลางเล็กน้อย
- ผิวใบ: ด้านบนเรียบ ด้านล่างมีขนอ่อนปกคลุม
- เส้นใบ: เส้นใบข้าง 7-12 เส้นต่อข้าง เห็นเส้นกลางใบชัดเจน
🌸 ดอก
ดอกออกเป็น ช่อแบบซี่ร่ม (Umbel) ตามซอกใบ มีลักษณะคล้ายดอกถั่ว:
- สี: ขาว
- จำนวน: 10-20 ดอกต่อช่อ
- ขนาด: กลีบดอกยาว 1-1.3 ซม.
- ช่วงออกดอก: กรกฎาคม-ตุลาคม (บางพื้นที่ออกได้ 3 ครั้ง/ปี)
🫘 ผล
ผลเป็นฝักแบน คอดเป็นข้อตามรูปเมล็ด โค้งงอขึ้นเล็กน้อย กว้าง 3-5 มม. ยาว 6-8 มม. ภายในมีเมล็ดสำหรับขยายพันธุ์
วิธีปลูกต้นทองนพเก้า
📍 การเลือกตำแหน่งปลูก
| ตำแหน่ง | ความเหมาะสม |
|---|---|
| หน้าบ้าน/ประตูรั้ว | ⭐⭐⭐⭐⭐ ต้อนรับโชคลาภ เหมาะมากตามหลักฮวงจุ้ย |
| ทิศตะวันออก | ⭐⭐⭐⭐⭐ รับพลังแสงอาทิตย์ยามเช้า ใบสีทองสดใส |
| ข้างอาคาร | ⭐⭐⭐⭐ เสริมบารมี ควรเว้นระยะ 2-3 เมตร |
| ปลูกเป็นแนวรั้ว | ⭐⭐⭐⭐ สวยงาม บังสายตา ให้ร่มเงา |
🌱 ขั้นตอนการปลูก
- เตรียมดิน — ใช้ดินร่วนปนทราย ระบายน้ำได้ดี ผสมปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักรองก้นหลุม
- ขุดหลุมปลูก — ขุดหลุมกว้างและลึกกว่าตุ้มดินประมาณ 1.5-2 เท่า
- นำต้นลงปลูก — วางต้นให้ตรง กลบดินให้แน่น อย่าให้ระดับดินสูงกว่าเดิม
- รดน้ำให้ชุ่ม — รดน้ำทันทีหลังปลูก และทำค้ำยันถ้าต้นใหญ่
- คลุมโคนต้น — ใช้เศษใบไม้หรือฟางคลุมโคนเพื่อรักษาความชื้น
🔧 การขยายพันธุ์
1. การเพาะเมล็ด
- เก็บเมล็ดจากฝักที่แก่จัด (สีน้ำตาลเข้ม)
- แช่น้ำอุ่น 1 คืนก่อนเพาะ
- เพาะในถาดเพาะชำ รอ 2-4 สัปดาห์
2. การปักชำ
- ตัดกิ่งแก่ขนาด 15-20 ซม.
- จุ่มฮอร์โมนเร่งราก
- ปักชำในดินผสม รดน้ำสม่ำเสมอ
- รากจะงอกภายใน 3-4 สัปดาห์
การดูแลรักษาต้นทองนพเก้า
💧 การให้น้ำ
| ช่วงเวลา | ความถี่การรดน้ำ |
|---|---|
| ช่วง 1-2 ปีแรก | รดน้ำ 2 ครั้ง/วัน (เช้า-เย็น) ⚠️ สำคัญมาก |
| ต้นโตเต็มที่ | รดน้ำ 5-7 วัน/ครั้ง หรือสัปดาห์ละ 1 ครั้ง |
| ฤดูฝน | ลดเหลือ 2-3 ครั้ง/สัปดาห์ หรือตามสภาพดิน |
☀️ แสงแดด
- ชอบแสงแดดจัดเต็มวัน (6-8 ชั่วโมง/วัน)
- ยิ่งได้รับแสงมาก ใบยิ่งเป็นสีทองสดใส
- ทนแล้งได้ดี (เดิมขึ้นตามชายหาด)
- ทนลมทะเลและละอองเกลือได้ดี
🌡️ อุณหภูมิ
- อุณหภูมิที่เหมาะสม: 25-35°C
- ทนร้อนได้ดี ชอบอากาศร้อนชื้นแบบเขตร้อน
- ไม่ทนหนาวจัด
🌱 การใส่ปุ๋ย
- ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก ทุก 2-3 เดือน
- ใส่รอบๆ โคนต้น ห่างจากโคนประมาณ 30 ซม.
- ฉีดพ่นน้ำหมักจุลินทรีย์สังเคราะห์แสงทางใบ ช่วยให้ใบดกและเจริญเติบโตดี
✂️ การตัดแต่งกิ่ง
- ตัดแต่งทรงพุ่มตามต้องการได้ตลอดปี
- ตัดกิ่งแห้ง กิ่งตาย กิ่งที่เป็นโรคออก
- สามารถตัดแต่งเป็นรูปทรงต่างๆ ได้
ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้ไข
🐛 หนอนเจาะใบ
สาเหตุ: พบมากช่วงฤดูร้อนถึงฤดูฝน
วิธีแก้: ฉีดน้ำส้มควันไม้ หรือน้ำพริกกระเทียม
🍂 ใบซีด/ไม่เป็นสีทอง
สาเหตุ: แสงไม่เพียงพอ
วิธีแก้: ย้ายไปปลูกในที่แสงแดดจัด หรือตัดกิ่งไม้ที่บังแสง
🐌 ต้นโตช้า
สาเหตุ: ขาดน้ำหรือปุ๋ย โดยเฉพาะช่วง 1-2 ปีแรก
วิธีแก้: เพิ่มน้ำและใส่ปุ๋ยสม่ำเสมอ
💧 รากเน่า
สาเหตุ: น้ำขัง ดินไม่ระบายน้ำ
วิธีแก้: ปรับปรุงดินให้ระบายน้ำดี เพิ่มทรายหยาบหรือเพอร์ไลท์
🧪 สูตรน้ำพริกกระเทียมไล่แมลง (ทำเองได้)
- พริกป่น 1 ช้อนโต๊ะ + กระเทียมสับ 1 ช้อนโต๊ะ
- ใส่ในแก้ว เติมน้ำ ทิ้งไว้ 30 นาที
- กรองเอาน้ำออก ผสมน้ำยาล้างจาน 2-3 หยด
- ฉีดพ่นที่ใบและลำต้น ตอนเย็น
ราคาและแหล่งซื้อต้นทองนพเก้า
| ขนาด | ราคาโดยประมาณ (ม.ค. 2568) |
|---|---|
| เมล็ดพันธุ์ | 50-100 บาท / 100 เมล็ด |
| ต้นกล้า สูง 40-60 ซม. | 80-200 บาท |
| กระถาง 8-15 นิ้ว | 200-500 บาท |
| ไม้ล้อม สูง 1-2 เมตร | 800-2,000 บาท |
| ไม้ล้อม สูง 2.5-3 เมตร | 2,500-5,000 บาท |
🛒 แหล่งซื้อ
- ออนไลน์: Shopee, Lazada, Facebook Marketplace
- ตลาดต้นไม้: ตลาดต้นไม้จตุจักร, ตลาดต้นไม้คลอง 15
- สวนไม้ล้อม: สวนต้นไม้ทั่วประเทศ
ต้นทองนพเก้าปลูกในบ้านได้ไหม?
ต้นทองนพเก้า สามารถปลูกในบ้านได้ ทั้งลงดินและในกระถาง แต่มีข้อควรพิจารณา:
- ปลูกลงดิน: เหมาะที่สุด ต้นโตเต็มที่ ใบสวย ทรงพุ่มสมบูรณ์
- ปลูกในกระถาง: ได้ แต่ควรใช้กระถางขนาดใหญ่ และอาจต้องย้ายปลูกลงดินเมื่อต้นโตขึ้น
- ระยะห่างจากบ้าน: ควรเว้น 2-3 เมตร
ต้นทองนพเก้าปลูกทิศไหนดี?
ตามหลักฮวงจุ้ยและความเชื่อไทย:
- ทิศตะวันออก: รับพลังแสงอาทิตย์ยามเช้า ใบสีทองสดใส
- ทิศตะวันออกเฉียงใต้: ทิศแห่งความมั่งคั่งและโชคลาภ
- หน้าประตูบ้าน: ต้อนรับโชคลาภเข้าบ้าน
- ทิศเหนือ: เสริมความมั่นคงในชีวิต
ประโยชน์ของต้นทองนพเก้า
- 🌳 ไม้ประดับ: ใบสีทองสวยงามตลอดปี เหมาะแต่งสวน
- 🏠 ไม้รั้ว: ปลูกเป็นแนวรั้วได้สวยงาม บังสายตา
- 🍀 ไม้มงคล: เสริมโชคลาภ ความเจริญรุ่งเรือง
- 🏢 ไม้ประดับอาคาร: นิยมปลูกหน้าบริษัท หน่วยงาน
- 🌿 ให้ร่มเงา: ทรงพุ่มหนาแน่น บังแดดได้ดี
- 🦋 ดึงดูดแมลงผสมเกสร: ดอกมีน้ำหวานเชิญชวนผึ้ง ผีเสื้อ
- 🌊 ทนสภาพแวดล้อม: ทนแล้ง ทนลมทะเล ปลูกชายทะเลได้
บทสรุป
ต้นทองนพเก้า หรือ ชะแมบทอง (Dendrolobium umbellatum ‘Vanuatu’) เป็นไม้มงคลที่มีทั้งความสวยงามจากใบสีเหลืองทองอร่ามตลอดปี และความหมายมงคลที่สื่อถึงอัญมณี 9 ประการ ดูแลง่าย ทนแล้ง ทนแดด เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนของไทย เหมาะสำหรับปลูกเป็นไม้ประธาน ไม้รั้ว หรือไม้ประดับหน้าบ้าน
หากคุณกำลังมองหาต้นไม้มงคลที่ทั้งสวยงามและเชื่อว่าจะนำโชคลาภมาสู่บ้าน โดยเฉพาะผู้ที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับทอง เครื่องประดับ หรือต้องการเสริมความรุ่งเรืองให้กับชีวิต ต้นทองนพเก้าเป็นตัวเลือกที่ยอดเยี่ยมครับ!
👉 อ่านเพิ่มเติม: ต้นทองอุไร ไม้มงคลดอกสีทอง | ต้นรวงผึ้ง ต้นไม้ประจำรัชกาลที่ 10 | วิธีรดน้ำต้นไม้อย่างถูกวิธี
แหล่งอ้างอิง: Plants of the World Online (Kew Science), GBIF, World Flora Online, PROSEA, สวนนงนุช, Nanagarden
อัปเดตล่าสุด: มกราคม 2568
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ต้นทองนพเก้าปลูกในบ้านได้ไหม?
ได้ครับ ทั้งลงดินและในกระถาง แต่ปลูกลงดินจะโตดีกว่า ถ้าปลูกกระถางควรใช้ขนาดใหญ่และอาจต้องย้ายลงดินเมื่อต้นโต ควรเว้นระยะห่างจากตัวบ้าน 2-3 เมตร
ทำไมใบทองนพเก้าไม่เป็นสีทอง?
สาเหตุหลักคือแสงไม่เพียงพอ ต้นทองนพเก้าต้องการแสงแดดจัดเต็มวัน 6-8 ชั่วโมงเพื่อให้ใบเป็นสีเหลืองทองสดใส หากปลูกในที่ร่มใบจะออกสีเขียวหรือซีด ควรย้ายไปปลูกในที่แสงแดดจัด
ต้นทองนพเก้าปลูกทิศไหนดี?
ตามหลักฮวงจุ้ย ควรปลูกทิศตะวันออกเพื่อรับแสงอาทิตย์ยามเช้า หรือทิศตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งเป็นทิศแห่งความมั่งคั่ง หรือปลูกหน้าประตูบ้านเพื่อต้อนรับโชคลาภ
ทองนพเก้ากับชะแมบทองต่างกันไหม?
เป็นต้นเดียวกันครับ "ชะแมบทอง" เป็นชื่อเรียกตามลักษณะต้น ส่วน "ทองนพเก้า" เป็นชื่อที่ตั้งตามความเชื่อมงคลเกี่ยวกับอัญมณี 9 ประการ ทั้งสองชื่อหมายถึงพันธุ์ใบทอง 'Vanuatu' ของ Dendrolobium umbellatum ซึ่งพบครั้งแรกที่เกาะวานูอาตู
ต้นทองนพเก้าราคาเท่าไหร่?
ราคาขึ้นอยู่กับขนาด ต้นกล้าสูง 40-60 ซม. ราคา 80-200 บาท กระถาง 8-15 นิ้วราคา 200-500 บาท ไม้ล้อมสูง 1-2 เมตรราคา 800-2,000 บาท และไม้ล้อมขนาดใหญ่ 2.5-3 เมตรราคา 2,500-5,000 บาท (ราคา ม.ค. 2568)
🛒 สินค้าแนะนำสำหรับ ต้นทองนพเก้า
ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสำหรับการดูแลและป้องกันปัญหา
