ทองอุไร

ทองอุไร (Tecoma stans) คือไม้พุ่มขนาดกลางในวงศ์แตรทอง (Bignoniaceae) ที่โดดเด่นด้วยดอกสีเหลืองทองอร่ามคล้ายรูปแตร ออกดอกดกตลอดทั้งปี นิยมปลูกเป็นไม้ประดับริมรั้ว ริมถนน และภายในบ้านเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคล ด้วยชื่อที่มีความหมายถึงความร่ำรวยมั่งคั่งดั่งทองคำ ทองอุไรจึงเป็นไม้มงคลยอดนิยมที่ปลูกง่าย ทนแล้ง และดูแลไม่ยาก เหมาะสำหรับสภาพอากาศร้อนชื้นของเมืองไทย

ข้อมูลพื้นฐานของต้นทองอุไร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของทองอุไร

🌳 ลำต้นและทรงพุ่ม

ทองอุไรเป็นไม้พุ่มขนาดกลางที่มีความสูงเต็มที่ประมาณ 2-5 เมตร ลำต้นตั้งตรง เปลือกสีน้ำตาลอ่อนถึงเทา แตกกิ่งก้านหนาแน่นเป็นทรงพุ่มกลมหรือรูปไข่โปร่ง เมื่อโตเต็มที่จะมีเรือนยอดแผ่กว้างให้ร่มเงาได้ดี

🍃 ใบ

ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ (Odd-pinnate) ออกตรงข้ามกัน มีใบย่อย 5-13 ใบ ใบย่อยมีรูปใบหอกหรือรูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 2-3 ซม. ยาว 3-8 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบใบจักแบบฟันเลื่อย แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ใต้ใบมีขนละเอียด

🌼 ดอก

ดอกออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบและปลายยอด ดอกมีรูปร่างคล้ายระฆังหรือแตร (Trumpet-shaped) สีเหลืองสดใส กลีบดอกโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว 3-4 ซม. ปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบเลี้ยงสีเขียวเป็นรูปกระดิ่ง ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ และออกดอกได้ตลอดทั้งปี แต่ดอกร่วงง่าย

🫛 ผลและเมล็ด

ผลเป็นฝักรูปทรงกระบอกยาวประมาณ 10-20 ซม. เมื่อแก่จัดจะแตกออก ภายในมีเมล็ดแบนจำนวนมาก สีน้ำตาลอ่อน มีปีกบางๆ สามารถนำไปเพาะขยายพันธุ์ได้

สายพันธุ์ทองอุไรที่นิยมปลูก

ปัจจุบันมีทองอุไรหลายสายพันธุ์ให้เลือกปลูก แต่ละสายพันธุ์มีสีดอกและขนาดแตกต่างกัน ดังนี้

ทำไมควรปลูกต้นทองอุไร

1. ไม้มงคลเสริมโชคลาภ

ชื่อ “ทองอุไร” มีความหมายถึงความร่ำรวยมั่งคั่งดั่งทองคำ คนโบราณเชื่อว่าปลูกทองอุไรไว้ในบ้านจะช่วยเสริมโชคชะตา ให้มีความเจริญรุ่งเรือง มีเงินทองไหลมาเทมา และเสริมวาสนาบารมีให้ผู้ปลูกมีเกียรติยศสูงส่ง นอกจากนี้ทองอุไรยังมีอีกชื่อว่า “สร้อยทอง” ซึ่งเป็นมงคลนามเช่นกัน

2. ดอกสวยออกดอกตลอดปี

ทองอุไรเป็นไม้ดอกที่ออกดอกได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงที่ได้รับแดดจัด ดอกจะบานสะพรั่งเหลืองอร่ามสวยงามมาก เหมาะสำหรับปลูกเป็นไม้ประดับให้สีสันกับบ้าน

3. ปลูกง่าย ทนแล้ง ดูแลน้อย

ทองอุไรเป็นไม้ที่เจริญเติบโตเร็ว ทนแดด ทนแล้ง ไม่ต้องรดน้ำบ่อย เหมาะกับสภาพอากาศร้อนชื้นของเมืองไทย แมลงศัตรูพืชไม่ค่อยรบกวน จึงเหมาะสำหรับมือใหม่ที่เพิ่งเริ่มปลูกต้นไม้

4. มีสรรพคุณทางยา

ทองอุไรมีสรรพคุณทางสมุนไพรหลายอย่าง สามารถนำใบและดอกมาชงเป็นชาดื่มได้ อีกทั้งดอกยังสามารถนำมารับประทานสดเป็นเมี่ยงคำหรือชุบแป้งทอดได้

5. ใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย

นอกจากปลูกประดับแล้ว ทองอุไรยังนิยมปลูกเป็นแนวรั้ว ริมถนน เกาะกลางถนน หรือนำดอกไปบูชาพระได้ เนื่องจากมีสีเหลืองสดใสเหมือนทองคำ

วิธีปลูกต้นทองอุไร

1. เลือกตำแหน่งปลูก — ควรเลือกบริเวณที่ได้รับแสงแดดจัดอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงต่อวัน ทองอุไรชอบแดดจัด หากปลูกในที่ร่มจะไม่ออกดอกหรือออกดอกน้อย
2. เตรียมหลุมปลูก — ขุดหลุมกว้างและลึกกว่าถุงเพาะชำประมาณ 1.5-2 เท่า รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักผสมดินร่วน ทองอุไรชอบดินระบายน้ำดี ไม่ชอบดินเหนียวหรือที่มีน้ำขัง
3. วางต้นกล้าและกลบดิน — นำต้นกล้าออกจากถุง ระวังอย่าให้รากกระทบกระเทือน วางลงหลุมให้ระดับโคนต้นเสมอกับพื้นดิน กลบดินให้แน่นพอประมาณ อย่ากดแน่นจนเกินไป
4. รดน้ำให้ชุ่ม — รดน้ำให้ชุ่มทันทีหลังปลูก และรดน้ำต่อเนื่องทุกวันในช่วง 1-2 สัปดาห์แรก จนกว่าต้นจะตั้งตัวได้
5. ปักหลักค้ำ (ถ้าจำเป็น) — หากต้นสูงหรืออยู่ในบริเวณที่มีลมแรง ควรปักหลักค้ำยันเพื่อป้องกันต้นล้ม

การดูแลรักษาต้นทองอุไร

💧 การรดน้ำ

ทองอุไรเป็นไม้ทนแล้งได้ดี ไม่ต้องรดน้ำบ่อย สิ่งสำคัญคืออย่าให้น้ำขังเพราะจะทำให้รากเน่าได้ ก่อนรดน้ำควรเช็คดินก่อนโดยใช้นิ้วจิ้มลงไปลึก 2-3 ซม. ถ้าดินแห้งค่อยรดน้ำ

☀️ แสงแดด

ทองอุไรต้องการแสงแดดจัดอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงต่อวัน หรือตลอดทั้งวันยิ่งดี แสงแดดเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการออกดอก หากปลูกในที่ร่มหรือได้รับแสงไม่เพียงพอ ต้นจะมีแต่ใบเขียวแต่ไม่ออกดอก

🌱 การใส่ปุ๋ย

ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักรอบโคนต้นทุก 2-3 เดือน หรือใส่ปุ๋ยน้ำละลายน้ำรดทุก 4-6 สัปดาห์ ปุ๋ยสูตรเสมอ 15-15-15 หรือปุ๋ยที่มีฟอสฟอรัสสูงจะช่วยกระตุ้นการออกดอก

✂️ การตัดแต่งกิ่ง

ควรตัดแต่งกิ่งเป็นประจำเพื่อให้ทรงพุ่มแน่นสวยงามและกระตุ้นการออกดอก การตัดแต่งกิ่งหลังดอกร่วงจะทำให้แตกกิ่งใหม่และออกดอกดกขึ้น ตัดกิ่งแห้ง กิ่งตาย และกิ่งที่ไขว้กันออก

การขยายพันธุ์ทองอุไร

ทองอุไรสามารถขยายพันธุ์ได้หลายวิธี ดังนี้

ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้ไข

สรรพคุณทางยาของทองอุไร

ทองอุไรไม่ได้มีแค่ความสวยงาม แต่ยังมีสรรพคุณทางสมุนไพรหลายอย่าง โดยเฉพาะส่วนใบและดอก

ทองอุไรกับความเชื่อและฮวงจุ้ย

ทองอุไรเป็นไม้มงคลที่มีความเชื่อและหลักฮวงจุ้ยเกี่ยวข้องหลายประการ ดังนี้

🔮 ความหมายมงคล

• ชื่อ “ทองอุไร” หมายถึงความร่ำรวยมั่งคั่งดั่งทองคำ
• อีกชื่อว่า “สร้อยทอง” ก็มีความหมายถึงเครื่องประดับล้ำค่า
• เชื่อว่าช่วยเสริมโชคลาภ วาสนาบารมี และเกียรติยศ
• เป็นไม้มงคลประจำวันพุธ

🧭 ทิศและตำแหน่งที่ควรปลูก

• ควรปลูกไว้ทางทิศเหนือของบ้าน จะช่วยเสริมความมั่งคั่ง
• ถ้าทิศเหนืออยู่หลังบ้านและไม่สะดวกปลูก ให้ปลูกหน้าบ้านแต่ค่อนไปทางทิศเหนือ
• ให้หัวหน้าครอบครัวเป็นผู้ลงมือปลูก จะช่วยเกื้อหนุนดวงชะตาเจ้าของบ้าน
• ควรปลูกในวันพุธจะเป็นมงคลยิ่งขึ้น

ราคาต้นทองอุไรและแหล่งซื้อ

แหล่งซื้อต้นทองอุไร

• ตลาดต้นไม้: จตุจักร, คลองถม, ตลาดต้นไม้ในจังหวัด
• ร้านค้าออนไลน์: Shopee, Lazada, Facebook Marketplace
• สวนเพาะชำ: ไร่กฤติยา, สวนต้นไม้ต่างๆ

*ราคาอาจแตกต่างกันตามขนาด ฟอร์ม สายพันธุ์ และฤดูกาล

เปรียบเทียบทองอุไรกับไม้ดอกสีเหลืองอื่นๆ

บทสรุป

ทองอุไรเป็นไม้ดอกมงคลที่มีครบทุกคุณสมบัติสำหรับคนที่ต้องการปลูกต้นไม้ประดับบ้าน ทั้งความสวยงามของดอกสีเหลืองทองที่ออกดอกได้ตลอดปี ความหมายมงคลเสริมโชคลาภ ปลูกง่าย ทนแล้ง ดูแลน้อย และยังมีสรรพคุณทางยาที่มีงานวิจัยรองรับอีกด้วย ไม่ว่าจะปลูกลงดินหรือในกระถางก็สามารถเจริญเติบโตได้ดี เหมาะสำหรับทั้งมือใหม่และผู้ที่มีประสบการณ์ อย่างไรก็ตาม ควรระวังเรื่องน้ำผึ้งจากดอกที่เป็นพิษ และน้ำยางที่อาจทำให้แพ้ในบางคน

👉 บทความที่เกี่ยวข้อง:

• ต้นทองนพเก้า ไม้มงคล 9 สี วิธีปลูกและดูแล
• ต้นล่ำซำ ไม้มงคลร่ำรวย วิธีปลูกและดูแลให้สวยงาม
• ต้นกวักมรกต ไม้มงคลเรียกทรัพย์
• ต้นรวงผึ้ง ไม้มงคลประจำรัชกาลที่ 10
• 10 ไม้มงคลประจำบ้านที่ควรปลูก

แหล่งอ้างอิง: Wikipedia (Tecoma stans), GBIF Backbone Taxonomy, Plants of the World Online (Kew), PubMed/ScienceDirect (งานวิจัยสรรพคุณลดน้ำตาล), SF Gate Home Guides, อุทยานหลวงราชพฤกษ์
อัปเดตล่าสุด: มกราคม 2568