ต้นกล้วยน้ำว้ามีเครือกล้วยดิบผลอวบสั้นห้อยอยู่ในสวนหลังบ้าน
ไม้กลางแจ้งปลอดภัยต่อสัตว์เลี้ยง

กล้วยน้ำว้า

Musa (ABB Group) 'Kluai Namwa' (Musa 'Pisang Awak')

ชื่อสามัญกล้วยน้ำว้า, กล้วยใต้, กล้วยอ่อง, กล้วยมะลิอ่อง, Pisang Awak, Thai banana, Ducasse
วงศ์Musaceae (วงศ์กล้วย)
ถิ่นกำเนิดลูกผสม Musa acuminata × Musa balbisiana กลุ่ม ABB ปลูกแพร่หลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมถึงไทย
การรดน้ำ

รดสม่ำเสมอ โดยเฉพาะหน้าแล้งและช่วงออกเครือ ไม่ให้น้ำขังโคน

แสงแดด

แดดจัดแสงแดดโดยตรง

ความยาก

ง่ายเหมาะสำหรับมือใหม่

อุณหภูมิ

ชอบอากาศร้อนชื้น

ความสูง

ลำต้นเทียมราว 2.4–3.8 เมตร (แปลงทดสอบ กวก.) ไม่เกินราว 3.5 เมตรตามงานวิจัย TSTJ

การเจริญเติบโต

เร็ว

📌

สรุปสั้น (TL;DR)

อ่าน 30 วินาที
  • 1 กล้วยน้ำว้า คือ *Musa* (ABB Group) 'Kluai Namwa' วงศ์ Musaceae ลูกผสมกล้วยป่ากับกล้วยตานี ผลอวบ แป้งมาก
  • 2 พันธุ์ที่พบ: มะลิอ่อง (ไส้ขาว เหมาะทำกล้วยตาก) ปากช่อง 50 (ไส้เหลือง ผลใหญ่ หวานมัน) และพันธุ์ใหม่ กวก. สุโขทัย1 เครือเฉลี่ย 16.1 กก.
  • 3 ดิบ แป้งมาก รสฝาด ทำกล้วยฉาบ / สุก หวาน กินสด เชื่อม บวชชี / สุกงอม บดทำขนม
  • 4 1 ผลกลาง หนัก 69 ก. (เนื้อ 53 ก.) มีใยอาหาร 1.6 ก. โพแทสเซียม 108 มก. ผลไม้ 1 ส่วนให้ราว 60 กิโลแคลอรี
  • 5 กินวันละกี่ลูก: ไม่มีตัวเลขตายตัว นับรวมในผลไม้ 3–5 ส่วน/วัน ผู้ป่วยโรคไตและเบาหวานต้องระวัง (ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์)
  • 6 ปลูก: ระยะ 3×3 ม. ≈ 175 ต้น/ไร่ แทงปลี 10–12 เดือน ตัดเครือ 14–16 เดือน อ่อนแอต่อโรคตายพราย

🛒 ซื้อกล้วยน้ำว้า — ส่งตรงจากเกษตรกร

สั่งซื้อต้นจริงจากสวนทั่วประเทศ ผ่านตลาด KASETIDEA ไม่ผ่านคนกลาง

🌿

ยังไม่มีร้านขายกล้วยน้ำว้าในตลาดตอนนี้

ลองดูต้นไม้อื่นในตลาด หรือเป็นร้านแรกที่ลงขายต้นนี้

🛒 ดูตลาดต้นไม้ + ลงขายต้นนี้

ข้อมูลทั่วไป

กล้วยน้ำว้า คือกล้วยพันธุ์ปลูกในกลุ่มจีโนม ABB ซึ่งเป็นลูกผสมระหว่างกล้วยป่า (Musa acuminata) กับกล้วยตานี (Musa balbisiana) ผลอวบสั้น เนื้อแน่น มีแป้งมาก กินได้ทั้งสุก ต้ม ปิ้ง และแปรรูป และเป็นกล้วยเศรษฐกิจหลักของไทยที่ปลูกกันมากและใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย

☀️
แดดจัด
ความต้องการแสง
🧬
ABB
กลุ่มจีโนม
🍌
14–16 เดือน
ปลูกถึงตัดเครือ
🌾
≈175 ต้น
ต่อไร่ (3×3 ม.)

หน้านี้เน้นเรื่องเฉพาะของกล้วยน้ำว้า ทั้งสายพันธุ์อย่างมะลิอ่องและปากช่อง 50 ความต่างของกล้วยดิบ ห่าม สุก คุณค่าทางโภชนาการ ประโยชน์และโทษ การกินต่อวัน การเก็บไม่ให้สุกเร็ว และจุดสำคัญของการปลูกกล้วยน้ำว้า ส่วนเรื่องพื้นฐานของกล้วยทุกชนิดอ่านต่อได้ที่หน้าต้นกล้วย

🍌 กล้วยน้ำว้าคืออะไร ชื่อวิทยาศาสตร์ และกลุ่มจีโนม ABB

กล้วยน้ำว้าคือกล้วยพันธุ์ปลูก Musa (ABB Group) ‘Kluai Namwa’ ในวงศ์ Musaceae ชื่อนี้คือรูปแบบที่กรมวิชาการเกษตรใช้ในรายงานวิจัย ส่วนในต่างประเทศรู้จักกันในชื่อพันธุ์ปลูก Musa ‘Pisang Awak’ หรือ Thai banana เป็นกล้วยแบบทริปลอยด์ (โครโมโซม 3 ชุด) ที่ได้จากการผสมระหว่าง M. acuminata กับ M. balbisiana

ชื่อไทย กล้วยน้ำว้า ชื่อท้องถิ่นอื่น เช่น กล้วยใต้ กล้วยตานีอ่อง กล้วยอ่อง กล้วยมะลิอ่อง (ตามเอกสาร สนง.เกษตรฯ สุโขทัย) ส่วนมาเลเซียและอินโดนีเซียเรียกปิซัง
ชื่อสากล Pisang Awak, Thai banana, Kluai Namwa (ออสเตรเลียเรียก Ducasse)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Musa (ABB Group) ‘Kluai Namwa’ / Musa ‘Pisang Awak’ (เอกสารสมุนไพรของ ม.มหิดลใช้ชื่อเดิม Musa sapientum L.)
วงศ์ Musaceae (วงศ์กล้วย)
กลุ่มจีโนม ABB ลูกผสม M. acuminata × M. balbisiana
ความสูงลำต้นเทียม ไม่เกินราว 3.5 ม. (บทนำงานวิจัย TSTJ) แปลงทดสอบ กวก. วัดได้ 2.4–3.8 ม.
ผล กว้างราว 3–4 ซม. ยาว 11–13 ซม. เครือละ 7–10 หวี หวีละ 10–16 ผล
ปลูกถึงเก็บเกี่ยว ราว 14–16 เดือน (ม.เกษตรศาสตร์ กำแพงแสน)
การใช้ประโยชน์ กินสด ต้ม ปิ้ง เชื่อม บวชชี กล้วยตาก กล้วยฉาบ ขนมกล้วย และใช้ปลี หยวก ใบตอง
สัตว์เลี้ยง ASPCA จัดกล้วยกินได้ (Musa paradisiaca / M. acuminata) ว่าไม่เป็นพิษต่อสุนัข แมว และม้า

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ อธิบายว่ากล้วยกลุ่ม ABB มีแป้งมาก ผลใหญ่ เมื่อสุกหวานไม่จัดและบางชนิดมีรสฝาด จึงนิยมนำไปต้ม ปิ้ง ย่าง หรือเชื่อมเพื่อให้อร่อยขึ้น ข้อมูลจากงานวิจัยในวารสาร TSTJ ระบุว่าผลผลิตกล้วยน้ำว้าสูงกว่ากล้วยไข่และกล้วยหอมเฉลี่ยราว 3.5 เท่า (บทนำงานวิจัย TSTJ) และออกผลได้ตลอดทั้งปี

ถ้าเทียบกับกล้วยไข่ซึ่งเป็นกล้วยกลุ่ม AA ผลเล็ก หวานหอม กล้วยน้ำว้ามีผลใหญ่กว่า เนื้อแน่นและมีแป้งมากกว่า และใช้เวลาจากปลูกถึงเก็บเกี่ยวนานกว่า (กล้วยไข่ราว 7.5–12 เดือนแล้วแต่แหล่งข้อมูล กล้วยน้ำว้าราว 14–16 เดือน ตามตารางของ ม.เกษตรศาสตร์)

🌿 ลักษณะต้นกล้วยน้ำว้า ผล หวี และเครือ

ต้นกล้วยน้ำว้าสูงราว 2.4–3.8 เมตรในแปลงทดสอบ กาบลำต้นด้านนอกสีเขียวอ่อนมีประเล็กน้อย ให้เครือขนาดกลางถึงใหญ่ ผลอวบสั้นกว่ากล้วยหอม ตอนผลยังอ่อนจะเห็นเหลี่ยมชัด เมื่อแก่ผลจะอวบจนเหลี่ยมแทบหายไป

ต้นและใบ

  • ลำต้นเทียม เอกสารกรมวิชาการเกษตรบรรยายกาบลำต้นด้านนอกของกล้วยน้ำว้าว่าสีเขียวอ่อนและมีประเล็กน้อย
  • ความสูง แปลงทดสอบ 3 แหล่งของ กวก. วัดความสูงต้นแม่ได้ 2.44–3.14 ม. และหน่อรุ่นที่สองได้ 3.25–3.80 ม. เส้นรอบวงโคนต้น 54–83 ซม.
  • จำนวนใบ ที่ ศวส.สุโขทัย นับได้ต้นแม่ 42–43 ใบ และหน่อรุ่นที่สอง 41–43 ใบต่อต้น

ผล หวี และเครือ

ลักษณะ ค่าที่พบ แหล่งข้อมูล
จำนวนหวีต่อเครือ 7–10 หวี (ทั่วไป) แปลงทดสอบ 5.8–12.6 หวี TSTJ, กวก.
จำนวนผลต่อหวี 10–16 ผล (ทั่วไป) แปลงทดสอบ 14–18 ผล TSTJ, กวก.
ขนาดผล กว้าง 3–4 ซม. ยาว 11–13 ซม. (ใหญ่กว่ากล้วยไข่) TSTJ
น้ำหนักผล ราว 57–97 กรัม ขึ้นกับแหล่งปลูกและรุ่น กวก.
น้ำหนักเครือ เฉลี่ย 2 ปี 13.2–16.1 กก. ค่าเฉลี่ยสูงสุดรายสายต้นราว 24.5 กก. (สุโขทัย 55-4 หน่อน้อง ที่สุโขทัย) กวก.
ผลขนาดกลาง 1 ผล หนัก 69 กรัมรวมเปลือก เป็นเนื้อที่กินได้ 53 กรัม สถาบันวิจัยโภชนาการ ม.มหิดล

ตัวเลขเหล่านี้ต่างกันมากตามพื้นที่ ที่ ศวพ.เลย ผลผลิตต่ำกว่าแหล่งอื่นมาก (เครือ 6.8–9.3 กก. ผลละ 57–69 กรัม) ขณะที่ ศวส.สุโขทัยได้ผลละ 71–94 กรัม แสดงว่าแหล่งปลูกและการดูแลมีผลกับขนาดผลไม่แพ้สายพันธุ์

🧬 กล้วยน้ำว้ามีกี่พันธุ์: มะลิอ่อง ปากช่อง 50 กาบขาว นวลจันทร์ และ กวก. สุโขทัย1

กล้วยน้ำว้ามีหลายสายพันธุ์ ไม่มีจำนวนตายตัว เอกสารที่เปิดอ่านกล่าวถึงพันธุ์การค้าและสายต้นปรับปรุงพันธุ์ต่อไปนี้ ซึ่งแบ่งได้ทั้งตามชื่อพันธุ์และตามสีไส้ (ดูหัวข้อถัดไป)

พันธุ์ / สายต้น ที่มา ข้อมูลเด่นจากเอกสาร
กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง พันธุ์การค้าที่เกษตรกรนิยม ไส้ขาว เหมาะทำกล้วยตาก กวก. ใช้เป็นพันธุ์เปรียบเทียบ เครือเฉลี่ย 2 ปีราว 13.7 กก.
กล้วยน้ำว้าปากช่อง 50 สถานีวิจัยปากช่อง (ม.เกษตรศาสตร์) พัฒนาและคัดเลือก ไส้เหลือง ผลใหญ่สม่ำเสมอ เนื้อแน่น หวานมัน ชื่ออื่น “ไส้เหลืองอุบล”
กล้วยน้ำว้ากาบขาว อยู่ในตารางของ ม.เกษตรศาสตร์ ออกปลี 10–12 เดือน เก็บเกี่ยว 14–16 เดือนหลังปลูก
กล้วยน้ำว้านวลจันทร์ อยู่ในตารางของ ม.เกษตรศาสตร์ อายุยาวกว่าเล็กน้อย เก็บเกี่ยว 14.5–16.5 เดือนหลังปลูก
กล้วยน้ำว้าเพชรบุรี, เขียวเลย พันธุ์การค้าที่ กวก. ใช้เปรียบเทียบ เครือเฉลี่ย 2 ปีราว 13.2 และ 13.3 กก.
กล้วยน้ำว้าพันธุ์ กวก. สุโขทัย1 (สายต้นสุโขทัย 55-4) กรมวิชาการเกษตร คัดจากต้นกลายพันธุ์จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ แนะนำพันธุ์ 15 ส.ค. 2562 เครือเฉลี่ย 16.1 กก. 9.8 หวี ผลค่อนข้างกลม เนื้อขาวถึงเหลืองอ่อน ละเอียด หวาน ไม่เปรี้ยว
สายต้นสุโขทัย 55-50 กรมวิชาการเกษตร เครือเฉลี่ย 2 ปีราว 14.8 กก.

กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง

กล้วยน้ำว้ามะลิอ่องเป็นชื่อที่คนค้นหามากเพราะเป็นพันธุ์มาตรฐานของตลาด สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัยจัดมะลิอ่องเป็นกลุ่มไส้ขาวที่เหมาะทำกล้วยตาก และยังระบุว่า “กล้วยมะลิอ่อง” เป็นชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งของกล้วยน้ำว้าในบางท้องถิ่น ในงานทดสอบ 3 แหล่งของกรมวิชาการเกษตร มะลิอ่องให้เครือเฉลี่ยราว 13.7 กก. แต่ที่เพชรบุรีมีผลเล็กกว่าพันธุ์อื่นในแปลง (ราว 78 กรัมต่อผล)

กล้วยน้ำว้าปากช่อง 50

กล้วยน้ำว้าปากช่อง 50เป็นสายพันธุ์ที่สถานีวิจัยปากช่องพัฒนาและคัดเลือก งานวิจัยที่อ้างข้อมูลของสถาบันวิจัยและพัฒนาแห่ง ม.เกษตรศาสตร์ ระบุว่า ผลใหญ่ทรงกระบอกสม่ำเสมอ เปลือกไม่บางเกินไป ไส้กลางสีเหลืองไม่แข็ง เนื้อแน่นแต่นุ่ม รสหวานมัน กินสดและแปรรูปได้ดี บทนำของงานวิจัยในวารสาร TSTJ ให้ตัวเลขว่าผลผลิตเฉลี่ยสูงสุด 30.6 กก.ต่อต้น เฉลี่ย 11.6 หวีต่อเครือ 18.5 ผลต่อหวี ผลหนักเฉลี่ยราว 140 กรัม ความหวานเฉลี่ย 26.9 องศาบริกซ์ และแทงปลีราว 37 สัปดาห์

⚖️ กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง กับ ปากช่อง 50 ต่างกันอย่างไร และพันธุ์ไหนอร่อยที่สุด

มะลิอ่องเป็นกล้วยน้ำว้าไส้ขาวที่นิยมทำกล้วยตาก ส่วนปากช่อง 50 เป็นไส้เหลือง ผลใหญ่ เครือใหญ่ รสหวานมัน ข้อควรรู้คือตัวเลขของสองพันธุ์มาจากงานคนละชิ้น ปลูกคนละที่ จึงใช้เทียบแบบหยาบ ๆ เท่านั้น ไม่ใช่ผลการแข่งขันในแปลงเดียวกัน

เรื่อง มะลิอ่อง ปากช่อง 50
สีไส้ ไส้ขาว (สนง.เกษตรฯ สุโขทัย) ไส้กลางสีเหลือง (ม.เกษตรศาสตร์)
การใช้ที่เด่น กล้วยตาก กินสดและแปรรูป
ขนาดผล ราว 78 กรัม ในแปลง กวก. เพชรบุรี เฉลี่ยราว 140 กรัม ผลใหญ่สม่ำเสมอ
น้ำหนักเครือที่รายงาน เฉลี่ย 2 ปีราว 13.7 กก. (แปลงทดสอบ กวก. 3 แหล่ง) สูงสุดเฉลี่ย 30.6 กก.ต่อต้น (บทนำงานวิจัย TSTJ)
รสชาติตามเอกสาร ไม่พบคำบรรยายรสในเอกสารที่เปิด หวานมัน เนื้อแน่นแต่นุ่ม ความหวาน 26.9 °Brix
อายุถึงเก็บเกี่ยว 14–16 เดือนหลังปลูก 14–16 เดือนหลังปลูก

กล้วยน้ำว้าพันธุ์ไหนอร่อยที่สุด

ไม่มีงานวิจัยที่ตัดสินว่าพันธุ์ใด “อร่อยที่สุด” เพราะขึ้นกับว่าจะกินแบบไหน ถ้ากินสดและชอบเนื้อหวานมัน ไส้เหลืองอย่างปากช่อง 50 ได้รับคำบรรยายรสที่ดีในเอกสาร ถ้าทำกล้วยตาก ไส้ขาวอย่างมะลิอ่องเป็นตัวเลือกตามคำแนะนำของ สนง.เกษตรฯ สุโขทัย ส่วนพันธุ์ใหม่ กวก. สุโขทัย1 ได้รับการบรรยายว่าเนื้อละเอียด หวาน ไม่เปรี้ยว และมีวิตามินบี 3 กับโพแทสเซียมสูงกว่ามะลิอ่อง

💡 ซื้อหน่อพันธุ์ให้ได้พันธุ์ที่ตั้งใจ
ถ้าจะซื้อหน่อหรือต้นพันธุ์ ให้ถามชื่อพันธุ์และแหล่งที่มาให้ชัด เพราะชื่อเรียกท้องถิ่นซ้อนกันได้ เช่น “มะลิอ่อง” ในบางพื้นที่ใช้เรียกกล้วยน้ำว้าทั่วไป และเลือกหน่อจากกอที่ไม่มีโรคตายพราย เพราะกล้วยน้ำว้าอ่อนแอต่อโรคนี้

🎨 กล้วยน้ำว้าไส้ขาว ไส้เหลือง ไส้แดง น้ำว้าดำ และน้ำว้าค่อม

กล้วยน้ำว้าสุกปอกเปลือกผ่าครึ่ง เทียบเนื้อสีขาวครีมกับไส้สีเหลือง
กล้วยน้ำว้าบางพันธุ์ไส้ขาว บางพันธุ์ไส้เหลือง สีไส้มีผลกับการนำไปใช้

คนไทยแยกกล้วยน้ำว้าตามสีเนื้อเป็นน้ำว้าขาว น้ำว้าเหลือง และน้ำว้าแดง นอกจากนี้ยังมีน้ำว้าดำที่เปลือกสีออกแดงอมดำ และน้ำว้าค่อมซึ่งเป็นรูปแบบต้นเตี้ย สีไส้มีผลกับการนำไปใช้ ตามข้อมูลของ สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย

กลุ่ม ลักษณะ การใช้ที่แนะนำในเอกสาร
น้ำว้าขาว (ไส้ขาว) เนื้อสีขาว เช่น มะลิอ่อง กล้วยตาก
น้ำว้าเหลือง (ไส้เหลือง) เนื้อสีเหลือง เช่น ปากช่อง 50 กินสด กล้วยเชื่อม กล้วยทอด กล้วยบวชชี
น้ำว้าแดง (ไส้แดง) เนื้อสีออกแดง กล้วยเชื่อม ไส้ข้าวต้มมัด
น้ำว้าดำ เปลือกสีแดงปนดำ เนื้อสีขาว รสคล้ายน้ำว้าขาว ไม่ระบุ
น้ำว้าค่อม รูปแบบต้นเตี้ย (dwarf form) ของกล้วยน้ำว้า ไม่ระบุ
น้ำว้านวล มีรายชื่อในเอกสาร สนง.เกษตรฯ สุโขทัย ไม่ระบุ

ข้อมูลน้ำว้าแดง ขาว เหลือง และดำมาจากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ ส่วนน้ำว้าค่อมมาจากข้อมูลของ Wikipedia ที่ระบุว่าเป็นรูปแบบต้นเตี้ย และเอกสาร UF/IFAS กล่าวถึง Kluai namwa khom ว่าเป็นกล้วยที่ปลูกกันมากในฟลอริดาตอนใต้ แต่อ่อนแอต่อโรคตายพรายมาก เอกสารที่เปิดไม่ได้ให้ความสูงของน้ำว้าค่อมเป็นตัวเลข จึงไม่ใส่ไว้

🟢 กล้วยน้ำว้าดิบ ห่าม สุก สุกงอม ต่างกันอย่างไร

กล้วยน้ำว้าดิบ ห่าม สุก และสุกงอม วางเรียงกันบนโต๊ะไม้
กล้วยน้ำว้าแต่ละระยะความสุกมีสีเปลือกและการใช้ต่างกัน

ยิ่งสุก แป้งยิ่งน้อยลงและรสหวานขึ้น กล้วยน้ำว้าดิบมีแป้งมากและรสฝาดจากแทนนิน กล้วยห่าม (เปลือกเขียวปนเหลือง เริ่มสุกแต่ยังไม่เต็มที่) ยังฝาดอยู่ กล้วยน้ำว้าสุกหวานและมีกากใย ส่วนกล้วยสุกงอมเนื้อนิ่มจนบดง่าย แต่ละระยะจึงเหมาะกับการใช้ต่างกัน

กล้วยน้ำว้า 4 ระยะ ดิบ ห่าม สุก สุกงอม สีเปลือก รสชาติ และการใช้ประโยชน์ของแต่ละระยะ
ภาพที่ 1: ระยะความสุกของกล้วยน้ำว้ากับการใช้ประโยชน์ สรุปจากข้อมูลของ สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัยและกำแพงเพชร ทรูปลูกปัญญา สื่อสุขภาพ PPTV และคณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล
ระยะ ลักษณะ การใช้ / ข้อมูลจากเอกสาร
กล้วยน้ำว้าดิบ (แก่จัด) เปลือกเขียว ผลยังเห็นเหลี่ยมถ้าตัดเร็ว เนื้อแข็ง มีแป้งมาก ทำกล้วยฉาบและแป้งกล้วย (สนง.เกษตรฯ กำแพงเพชร, ทรูปลูกปัญญา) ผงกล้วยน้ำว้าดิบแก่จัดเป็นตำรับยาในบัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร
กล้วยน้ำว้าห่าม เปลือกเขียวปนเหลือง เนื้อยังแน่น สื่อสุขภาพ (PPTV อ้างข้อมูลโรงพยาบาลกรุงเทพและกรมการแพทย์แผนไทยฯ) ระบุว่ากล้วยดิบหรือห่ามมีรสฝาดจากแทนนิน ใช้ตามภูมิปัญญากับอาการท้องเสียที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ
กล้วยน้ำว้าสุก เปลือกเหลือง เนื้อนุ่ม หวาน กินสด กล้วยตาก กล้วยเชื่อม กล้วยบวชชี กล้วยทอด / กล้วยน้ำว้าสุกบดใช้เป็นอาหารตามวัยได้เมื่อเด็กอายุ 6 เดือนขึ้นไปเท่านั้น ห้ามป้อนทารกแรกเกิดหรือทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน (เสี่ยงลำไส้อุดตัน) เริ่มทีละน้อยและสังเกตการแพ้ ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ปรึกษากุมารแพทย์ (ข้อมูล รพ.รามาธิบดีผ่าน PPTV)
กล้วยน้ำว้าสุกงอม เปลือกมีจุดน้ำตาล เนื้อนิ่มมาก บดเป็นส่วนผสมขนม เช่น ขนมกล้วย หรือทำกล้วยกวน (สนง.เกษตรฯ กำแพงเพชร)

เรื่องแป้งทนย่อย (resistant starch) งานวิจัยของ ม.ศรีนครินทรวิโรฒที่ใช้กล้วยน้ำว้าดิบระยะที่ 1 ทำแป้งกล้วย อ้างข้อมูลว่าแป้งกล้วยดิบมีแป้งทนย่อยราว 17.5% และแป้งจากกล้วยน้ำว้าดิบมีสตาร์ชราว 81.7% ของน้ำหนักแห้ง แป้งส่วนนี้จะถูกเปลี่ยนเป็นน้ำตาลเมื่อกล้วยสุก คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดลรวบรวมงานวิจัยว่าในกล้วยหอมทองและกล้วยไข่ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้นเมื่อสุก แต่ลดลงเมื่อสุกงอมเกินไป (ยังไม่มีข้อมูลเฉพาะกล้วยน้ำว้า)

ดูอย่างไรว่ากล้วยแก่พอตัด

สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัยระบุว่าชาวสวนตัดเครือเมื่อผลแก่ราว 80–100% ตามตลาด ถ้าจะแปรรูปหรือส่งไกลมักตัดตอนผลยังเห็นเหลี่ยมชัด ถ้าจะขายผลสุกในประเทศจะรอให้ผลอวบจนไม่มีเหลี่ยม แล้วจึงนำไปบ่ม

🥗 คุณค่าทางโภชนาการ และกล้วยน้ำว้ากี่แคล

สถาบันวิจัยโภชนาการ ม.มหิดล นับผลไม้ 1 ส่วนให้พลังงานราว 60 กิโลแคลอรี และกล้วยน้ำว้าขนาดกลาง 1 ผลหนัก 69 กรัมรวมเปลือก (เนื้อ 53 กรัม) มีน้ำตาลรวมราว 9.7 กรัม ใยอาหาร 1.6 กรัม และโพแทสเซียม 108 มิลลิกรัม ส่วนเอกสารของ สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัยระบุพลังงานกล้วยน้ำว้าไว้ 85 กิโลแคลอรี แต่ไม่ได้ระบุว่าต่อปริมาณเท่าใด จึงควรใช้เป็นตัวเลขอ้างอิงคร่าว ๆ เท่านั้น

สารอาหาร (กล้วยน้ำว้า 1 ผลกลาง เนื้อ 53 ก.) ปริมาณ
น้ำ 35.5 กรัม
น้ำตาลรวม 9.7 กรัม (กลูโคส 4.2, ฟรักโทส 4.8, ซูโครส 0.7)
ใยอาหารรวม 1.6 กรัม (ไม่ละลายน้ำ 1.1, ละลายน้ำ 0.5)
โพแทสเซียม 108 มิลลิกรัม
แมกนีเซียม 13 มิลลิกรัม
แคลเซียม 3 มิลลิกรัม
เหล็ก 0.2 มิลลิกรัม
เบตาแคโรทีน 17 ไมโครกรัม
โซเดียม 3 มิลลิกรัม
โพลีฟีนอล / แทนนิน 50.93 / 7.10 มิลลิกรัม

ที่มา: คุณค่าทางโภชนาการของผลไม้ที่นิยมบริโภคในประเทศไทย สถาบันวิจัยโภชนาการ ม.มหิดล (ค่าต่อ 1 ผลขนาดกลาง) เอกสารนี้ไม่ได้ให้ค่าพลังงาน โปรตีน ไขมัน และวิตามินซีของกล้วยน้ำว้าแยกไว้

กล้วยน้ำว้ากี่แคล เทียบง่าย ๆ

ตามระบบรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศูนย์เบาหวานศิริราช ผลไม้ 1 ส่วนให้พลังงานราว 60 กิโลแคลอรี และคาร์โบไฮเดรตราว 15 กรัม ไม่มีโปรตีนและไขมัน กล้วยน้ำว้าที่สุกแล้วนำไปเชื่อม ทอด หรือบวชชี จะได้พลังงานเพิ่มจากน้ำตาล น้ำมัน และกะทิ จึงนับแคลอรีเหมือนกล้วยสดไม่ได้

💚 ประโยชน์ของกล้วยน้ำว้า และสรรพคุณตามภูมิปัญญา

ประโยชน์ของกล้วยน้ำว้าที่มีข้อมูลรองรับคือเป็นแหล่งใยอาหารและโพแทสเซียม และมีการใช้ตามตำรายาไทยกับอาการท้องเสียและท้องผูก ส่วนผลด้านสุขภาพอื่น ๆ ส่วนใหญ่ยังเป็นงานทดลองในหลอดทดลอง ในสัตว์ หรือในคนจำนวนน้อย

สรรพคุณของกล้วยน้ำว้าตามภูมิปัญญาไทย

  • กล้วยน้ำว้าดิบแก่จัด คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดลระบุว่าผงจากผลกล้วยน้ำว้าดิบแก่จัด (หรือกล้วยหักมุก) อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2566 ใช้รักษาแผลในกระเพาะอาหารและบรรเทาอาการท้องเสียที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ
  • กล้วยดิบหรือห่าม สื่อสุขภาพ (PPTV อ้างข้อมูลโรงพยาบาลกรุงเทพและกรมการแพทย์แผนไทยฯ) ระบุว่ารสฝาดจากแทนนินช่วยลดการบีบตัวของลำไส้
  • กล้วยสุก หวานและมีกากใย ใช้ตามภูมิปัญญาเพื่อช่วยระบายท้อง บรรเทาท้องผูก และช่วยป้องกันริดสีดวงทวาร

ผลจากงานวิจัย (ยังต้องศึกษาเพิ่ม)

เรื่อง สิ่งที่พบ ระดับหลักฐาน
กล้ามเนื้อ ชายอาสาสมัคร 30 คนกินกล้วยน้ำว้าวันละ 2 ผล 4 สัปดาห์ กล้ามเนื้อหลังแข็งแรงขึ้นและปั่นจักรยานได้นานขึ้น แต่ไม่มีผลกับกล้ามเนื้อแขนขา ในคน กลุ่มเล็ก
ภูมิคุ้มกัน กล้วยน้ำว้าเพิ่มการทำงานของเซลล์กินสิ่งแปลกปลอมและการแบ่งตัวของลิมโฟไซต์ ในหลอดทดลอง
แผลในกระเพาะ ผงกล้วยหอมดิบและสารสกัดกล้วยหอมป้องกันแผลในหนูทดลอง แต่ผงกล้วยน้ำว้าดิบไม่พบผลนี้ในการทดลองเดียวกัน ในสัตว์ ผลไม่ตรงกัน
ต้านอนุมูลอิสระ บางการศึกษาพบว่ากล้วยน้ำว้าดีที่สุดในกลุ่มที่ทดสอบ อีกการศึกษาพบว่ากล้วยไข่ดีกว่า ในหลอดทดลอง ผลไม่ตรงกัน
ท้องร่วงจากเชื้อ C. difficile อาสาสมัคร 31 คน เนื้อผลช่วยลดอาการ (อ้างใน สนง.เกษตรฯ สุโขทัย) เป็นงานกลุ่มเล็กที่อ้างต่อกันมา ท้องร่วงจากการติดเชื้อต้องพบแพทย์ ไม่ใช้กล้วยแทนการรักษา ในคน กลุ่มเล็ก

นอกจากผล ส่วนอื่นของกล้วยน้ำว้าก็ใช้ได้ ทั้งปลี หยวก ใบตองห่ออาหาร กาบ และก้าน รายละเอียดการใช้กล้วยทุกส่วนอ่านได้ในหน้าต้นกล้วย ข้อมูลในหัวข้อนี้เป็นการใช้ตามภูมิปัญญาและสรุปงานวิจัย ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผู้ที่มีอาการเจ็บป่วยควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

⚠️ โทษของกล้วยน้ำว้า และข้อควรระวัง

การกินกล้วยน้ำว้าเป็นอาหารถือว่าปลอดภัยสำหรับคนทั่วไป แต่กินมากอาจท้องอืด และบางกลุ่มต้องระวัง เช่น ผู้ป่วยโรคไต ผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ที่ท้องผูกหรือมีภาวะลำไส้อุดตันเมื่อใช้กล้วยดิบเป็นยา และผู้ที่แพ้ยางกล้วย

  • ท้องอืด ท้องเฟ้อ คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดลระบุว่ากล้วยปลอดภัยเมื่อกินเป็นอาหาร แต่อาจทำให้ท้องอืดท้องเฟ้อได้ และการใช้ผงกล้วยดิบต่อเนื่องนาน ๆ ทำให้ท้องอืด
  • ไม่ใช้กล้วยดิบเป็นยาเมื่อท้องผูก ตำรับผงกล้วยดิบไม่ควรใช้ในผู้ที่ท้องผูกหรือลำไส้อุดตัน และไม่ใช้กับท้องเสียที่เกิดจากการติดเชื้อ
  • ผู้ป่วยโรคไต Thai PBS อธิบายว่าเมื่อการทำงานของไตลดลงต่ำกว่าราว 45% ไตขับโพแทสเซียมได้น้อยลง ผู้ป่วยไตเรื้อรังจึงควรระวังผลไม้โพแทสเซียมสูงอย่างกล้วย และควรถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
  • ผู้ป่วยเบาหวาน กล้วยมีคาร์โบไฮเดรต จึงต้องนับเป็นส่วนผลไม้และจำกัดปริมาณ (ดูหัวข้อถัดไป)
  • การแพ้ สนง.เกษตรฯ สุโขทัยอ้างรายงานว่ามีผู้ป่วยบางรายแพ้ยางกล้วย
⚠️ สารสกัดกับการกินเป็นอาหารไม่เหมือนกัน
งานพิษวิทยาบางชิ้นที่อ้างในเอกสารของ สนง.เกษตรฯ สุโขทัยพบผลต่อตับหรือโครโมโซมในสัตว์ทดลองที่ได้รับสารสกัดขนาดสูง ซึ่งไม่ใช่การกินกล้วยเป็นอาหารตามปกติ ผู้ที่ใช้ผงกล้วยดิบเป็นยาหรือมีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

🍽️ กินกล้วยน้ำว้าวันละกี่ลูก

ไม่มีหน่วยงานใดกำหนดจำนวนกล้วยน้ำว้าต่อวันไว้ตายตัว ให้นับกล้วยเป็นส่วนหนึ่งของผลไม้ทั้งวัน ธงโภชนาการแนะนำผลไม้วันละ 3–5 ส่วนสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป (ตามพลังงานที่ต้องการ 1,600–2,400 กิโลแคลอรี) ส่วนธงโภชนาการผู้สูงอายุแนะนำ 1–3 ส่วนต่อวัน

กลุ่มคน ข้อมูลจากแหล่งที่เปิดอ่าน
ผู้ใหญ่ทั่วไป ผลไม้รวมวันละ 3–5 ส่วน (ธงโภชนาการ) กล้วยน้ำว้าเป็นหนึ่งในตัวเลือกผลไม้ที่รสไม่หวานจัด
ผู้สูงอายุ ผลไม้รวมวันละ 1–3 ส่วน ส่วนละราว 60 กิโลแคลอรี (สถาบันโภชนาการ ม.มหิดล + กรมอนามัย)
ผู้ป่วยเบาหวาน สื่อสุขภาพ (PPTV อ้างข้อมูลโรงพยาบาลกรุงเทพและกรมการแพทย์แผนไทยฯ) ยกตัวอย่างว่าผู้ป่วยเบาหวานอาจกินกล้วยน้ำว้าได้ราว 1 ลูกต่อวัน โดยนับเป็นผลไม้ 1 ส่วน (คาร์โบไฮเดรตราว 15 ก.) แต่ปริมาณจริงขึ้นกับแผนอาหารของแต่ละคน ควรถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
ผู้ที่ท้องผูก สื่อสุขภาพ (PPTV อ้างข้อมูลโรงพยาบาลกรุงเทพและกรมการแพทย์แผนไทยฯ) ยกตัวอย่างการกินกล้วยสุกครั้งละ 1–2 ผลแล้วดื่มน้ำตามมาก ๆ
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ระวังผลไม้โพแทสเซียมสูง ให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนดปริมาณ

ถ้ากินกล้วยน้ำว้าแล้ว ก็ลดผลไม้อื่นในวันนั้นลงให้รวมแล้วไม่เกินจำนวนส่วนที่แนะนำ ตัวเลขข้างต้นเป็นข้อมูลโภชนาการทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผู้มีโรคประจำตัวควรถามแพทย์ประจำตัว

🍰 เมนูยอดนิยม: กล้วยน้ำว้าต้ม เชื่อม ปิ้ง บวชชี และเค้กกล้วยน้ำว้า

กล้วยน้ำว้าต้มทั้งลูกวางบนใบตองในจานสังกะสี
กล้วยน้ำว้าต้มเป็นของว่างพื้นบ้าน นิยมใช้กล้วยที่เนื้อยังแน่น

กล้วยน้ำว้าเป็นกล้วยที่ใช้ทำอาหารและขนมได้กว้างที่สุดชนิดหนึ่ง เพราะกลุ่ม ABB มีแป้งมาก เมื่อต้ม ปิ้ง หรือเชื่อมแล้วรสดีขึ้น หัวข้อนี้สรุปภาพรวมว่ากล้วยระยะไหนเหมาะกับเมนูใด ไม่ได้ให้สูตรละเอียด

เมนู ระยะกล้วยที่ใช้ หมายเหตุจากเอกสาร
กล้วยน้ำว้าต้ม / กล้วยปิ้ง เอกสารไม่ระบุระยะ กล้วยกลุ่ม ABB นิยมต้ม ปิ้ง ย่าง เพื่อให้รสดีขึ้น (สารานุกรมไทยฯ)
กล้วยเชื่อม สุก ไส้เหลืองและไส้แดงเหมาะทำกล้วยเชื่อม
กล้วยบวชชี กล้วยทอด สุก ไส้เหลืองเหมาะ (สนง.เกษตรฯ สุโขทัย)
กล้วยตาก กล้วยอบ สุก ไส้ขาวอย่างมะลิอ่องเหมาะทำกล้วยตาก การอบหรือตากใช้อุณหภูมิไม่เกิน 70 °C
กล้วยฉาบ แป้งกล้วย ดิบแก่จัด ฉาบแบบแว่นหรือแผ่น ทอดที่ 160–180 °C (สนง.เกษตรฯ กำแพงเพชร)
ขนมกล้วย กล้วยกวน เค้กกล้วย สุกงอม กล้วยสุกมากบดเป็นส่วนผสมขนมได้ดี เอกสาร สนง.เกษตรฯ สุโขทัยยังมีสูตรกล้วยอบเนย

วิธีต้มกล้วยน้ำว้าแบบสั้น ๆ

หลักคือเลือกกล้วยที่เนื้อยังแน่น ถ้าใช้กล้วยดิบหรือห่ามจะได้เนื้อแน่นมีแป้งและยังฝาดเล็กน้อย ถ้าใช้กล้วยสุกจะหวานกว่าแต่เนื้อนิ่ม เราไม่ใส่เวลาต้มเป็นนาทีเพราะเอกสารที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุไว้ ให้ดูจากเนื้อกล้วยที่นุ่มทั่วทั้งผล

เค้กกล้วยน้ำว้า

ขนมอบอย่างเค้กกล้วยนิยมใช้กล้วยสุกงอมที่บดเนียนได้ง่าย ตรงกับข้อมูลของ สนง.เกษตรฯ กำแพงเพชรที่ระบุว่ากล้วยสุกมากเหมาะบดเป็นส่วนผสมขนม กล้วยที่เปลือกเริ่มมีจุดน้ำตาลและกินสดไม่ทัน จึงไม่ต้องทิ้ง นำไปทำขนมแทนได้

💡 ใช้กล้วยให้ตรงระยะ ไม่เหลือทิ้ง
กล้วยน้ำว้าสุกบดใช้เป็นอาหารตามวัยได้เมื่อเด็กอายุ 6 เดือนขึ้นไปเท่านั้น ห้ามป้อนทารกแรกเกิดหรือทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน (เสี่ยงลำไส้อุดตัน) เริ่มทีละน้อยและสังเกตการแพ้ ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ปรึกษากุมารแพทย์ (ข้อมูลภาควิชากุมารเวชศาสตร์ รพ.รามาธิบดี ผ่าน PPTV) ส่วนกล้วยที่สุกงอมจนกินสดไม่ทัน เนื้อนิ่มบดง่าย จึงเหมาะนำไปทำขนมมากกว่าเก็บไว้นาน

🧊 วิธีเก็บกล้วยน้ำว้าไม่ให้สุกเร็ว

กล้วยสุกเร็วขึ้นเมื่อได้รับก๊าซเอทิลีนและอยู่ในที่อุ่น วิธีชะลอคือเก็บในที่เย็นพอดี (ไม่ต่ำกว่าราว 13 °C ขณะผลยังเขียว) และแยกจากผลไม้ที่สุกแล้ว ข้อมูลหลังการเก็บเกี่ยวของ UC Davis (ศึกษาในกล้วยกลุ่มคาเวนดิช) ระบุว่ากล้วยเขียวแก่เก็บได้ดีที่ 13–14 °C ความชื้นสัมพัทธ์ 90–95% และเก็บได้ราว 2–4 สัปดาห์

วิธี เหตุผลจากแหล่งข้อมูล
ซื้อหรือตัดตอนผลยังเขียวแก่ ผลเขียวแก่หายใจและผลิตเอทิลีนน้อยกว่าผลที่กำลังสุก กล้วยเขียวแก่เก็บได้ราว 2–4 สัปดาห์ที่ 14 °C (UC Davis)
แยกหวีเขียวออกจากกล้วยหรือผลไม้ที่สุกแล้ว เอทิลีนเป็นตัวเร่งการสุก การบ่มกล้วยเชิงการค้าก็ใช้เอทิลีน (UC Davis, สนง.เกษตรฯ สุโขทัย)
วางในที่ร่ม อากาศถ่ายเท ไม่ร้อน อุณหภูมิที่ใช้บ่มให้สุกคือ 15–20 °C ส่วนความร้อนเกิน 30 °C ทำให้เนื้อสุกแต่เปลือกยังเขียว
ไม่เอากล้วยเขียวเข้าตู้เย็น ต่ำกว่าราว 13 °C เกิดอาการสะท้านหนาว เปลือกหมองคล้ำ มีเส้นน้ำตาลใต้ผิว และอาจไม่สุกเลย
ระดับการค้า: ขนส่งเย็นหรือใช้ด่างทับทิม สนง.เกษตรฯ สุโขทัยระบุการชะลอการสุกด้วยการขนส่งที่อุณหภูมิต่ำหรือใช้สารละลายด่างทับทิม (เอกสารกล่าวถึงในกล้วยหอมทอง)

สำหรับกล้วยที่สุกแล้วและต้องการเก็บต่ออีกเล็กน้อย การแช่เย็นจะทำให้เปลือกคล้ำ แต่ตัวเลขผลต่อเนื้อกล้วยน้ำว้าสุกไม่ได้ระบุในเอกสารที่เปิด ทางที่ชัวร์กว่าคือซื้อเป็นหวีที่สุกไม่พร้อมกัน หรือนำกล้วยที่สุกงอมไปทำขนมตามหัวข้อก่อนหน้า

🌱 วิธีปลูกกล้วยน้ำว้า: 1 ไร่ได้กี่ต้น และกี่เดือนได้ตัดเครือ

แปลงปลูกกล้วยน้ำว้าเป็นแถวระยะ 3 คูณ 3 เมตร มีเครือกล้วยและไม้ค้ำ
แปลงกล้วยน้ำว้าเชิงการค้านิยมระยะปลูกราว 3 × 3 เมตร

วิธีปลูกกล้วยน้ำว้า 1 ไร่ได้ราว 175 ต้นที่ระยะ 3 × 3 เมตรตามคำแนะนำของ ม.เกษตรศาสตร์ ต้นจะแทงปลีราว 10–12 เดือนหลังปลูก และตัดเครือได้ราว 14–16 เดือน ขั้นตอนพื้นฐาน เช่น การเลือกหน่อดาบ การเตรียมหลุม และการไว้หน่อ อ่านเพิ่มที่วิธีปลูกกล้วยทั่วไป หน่อดาบ และการไว้หน่อ

ระยะปลูกกล้วยน้ำว้าต่อไร่ 2.5 คูณ 2.5 เมตร ราว 256 ต้น 3 คูณ 3 เมตร ราว 175 ต้น 4 คูณ 4 เมตร ราว 100 ต้น และไทม์ไลน์ปลูกถึงตัดเครือ 14 ถึง 16 เดือน
ภาพที่ 2: ระยะปลูกกล้วยน้ำว้ากับจำนวนต้นต่อไร่ (ตัวเลข 256 และ 100 ต้นคำนวณจาก 1,600 ตร.ม.) และช่วงเวลาตั้งแต่ปลูกจนตัดเครือตามข้อมูล ม.เกษตรศาสตร์ กำแพงแสน และกรมวิชาการเกษตร
เรื่อง คำแนะนำสำหรับกล้วยน้ำว้า แหล่งข้อมูล
ระยะปลูก 3 × 3 ม. ≈ 175 ต้น/ไร่ ปลูกชิดเกินไปโรคระบาดง่าย ม.เกษตรศาสตร์ กำแพงแสน
ระยะปลูกอื่นที่พบ 4 × 4 ม. ขึ้นไป หรือ 2.5 × 3 / 2.5 × 2.5 ม. (ราว 200–250 ต้น/ไร่) สนง.เกษตรฯ สุโขทัย
หลุมปลูก 50 × 50 × 50 ซม. รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก 1–2 กก. (กวก. ใช้ 5 กก.) ม.เกษตรศาสตร์, กวก.
หน่อพันธุ์ หน่อดาบใบแคบ มี 2–3 ใบ หนัก 2–5 กก. จากต้นแม่ที่สมบูรณ์ ม.เกษตรศาสตร์
ฤดูปลูก ต้นฤดูฝน ถ้าปลูกช่วงเข้าพรรษาอาจเจอฝนทิ้งช่วงตอนออกเครือ ทำให้ลูกเล็ก สนง.เกษตรฯ สุโขทัย
ปุ๋ย เดือนที่ 1: สูตรตัวหน้าสูงหรือ 16-16-16 / เดือนที่ 3–6: 16-16-16 หรือปุ๋ยคอก / เดือนที่ 10–12 (เริ่มแทงปลี): 13-13-21 ม.เกษตรศาสตร์
การไว้หน่อ ไว้หน่อเดียวก่อน แล้วเพิ่มหน่อใหม่ทุก 3–4 เดือน (เอกสาร สนง.เกษตรฯ สุโขทัยระบุไว้ราว 4 ต้นต่อกอ) ม.เกษตรศาสตร์, สนง.เกษตรฯ สุโขทัย
ตัดปลี เมื่อเห็นหวีสุดท้าย ราว 10–15 วันหลังปลีเริ่มบาน กวก.
ตัดเครือ ราว 90–110 วันหลังตัดปลี (รายงานปี 2562 ใช้ 110–120 วัน) หรือราว 4 เดือนหลังแทงปลี เหลือก้านเครือ 20–30 ซม. กวก., ม.เกษตรศาสตร์, สนง.เกษตรฯ สุโขทัย

ถ้าจะคำนวณปุ๋ยสำหรับทั้งแปลงลองใช้เครื่องคำนวณปุ๋ย และอ่านหลักการใส่ปุ๋ยต้นไม้ประกอบ ส่วนดินที่กล้วยน้ำว้าชอบคือดินร่วนมีอินทรียวัตถุ ระบายน้ำดี ไม่มีน้ำขัง ถ้าดินเป็นกรดให้ปรับด้วยปูนขาว (สนง.เกษตรฯ สุโขทัย)

แสงแดดและน้ำ

UF/IFAS ระบุว่ากล้วยให้ผลผลิตดีที่สุดเมื่อได้แดดเต็มวันหรือเกือบเต็มวัน ทนร่มได้ถึงราว 50% แต่จะโตช้าและผลเล็ก กล้วยต้องการน้ำราว 4–6 นิ้วต่อเดือน (ราว 100–150 มม.) และไม่ทนน้ำนิ่งขังโคน ในงานทดสอบของ กวก. ที่ ศวส.สุโขทัย รายงานว่าหลังปลูกอากาศค่อนข้างแห้งแล้งและฝนน้อย ต้นรุ่นหน่อน้องที่ได้ฝนแล้วให้ผลดีกว่าต้นแม่ การให้น้ำเสริมหน้าแล้งจึงสำคัญ

ขายที่ไหน ราคาเท่าไร

ราคากล้วยน้ำว้าขึ้นลงตามฤดูและตลาด บทความนี้จึงไม่ใส่ตัวเลขราคา ติดตามราคาล่าสุดได้ที่หน้าราคากล้วยวันนี้ ก่อนตัดสินใจขายหรือซื้อหน่อพันธุ์

🐛 โรคและแมลงที่ต้องระวังในสวนกล้วยน้ำว้า

ศัตรูที่อันตรายที่สุดของกล้วยน้ำว้าคือโรคตายพราย UF/IFAS และข้อมูลพันธุ์กล้วยของฟลอริดาจัดกล้วยน้ำว้า (Pisang Awak) ว่าอ่อนแอต่อโรคตายพราย (Panama disease) และในแปลงทดสอบของกรมวิชาการเกษตรปี 2561–2562 มี 5 จาก 12 แปลงที่เสียหายจากโรคนี้จนเก็บข้อมูลไม่ได้

ปัญหา ประเภท ข้อสังเกต
โรคตายพราย เชื้อรา กล้วยน้ำว้าอ่อนแอ UF/IFAS ให้ปลูกเฉพาะในดินและใช้ต้นพันธุ์ที่ปลอดโรค
โรคเหี่ยว แบคทีเรีย ระบุในรายชื่อโรคสำคัญของกล้วยน้ำว้า
โรคใบจุด เชื้อราหลายชนิด ระบุในรายชื่อโรคสำคัญของกล้วยน้ำว้า
โรคยอดม้วน ไวรัส มีเพลี้ยเป็นพาหะ การควบคุมเพลี้ยช่วยลดการแพร่เชื้อ
ด้วงงวงไชเหง้า / ด้วงงวงเจาะต้น แมลงเจาะเหง้าและลำต้นเทียม รายละเอียดอยู่ในหน้าต้นกล้วย
หนอนม้วนใบ ตั๊กแตนผี หนอนกระทู้ หนอนร่าน มวนร่างแห ด้วงเต่าแดง หนอนปลอก แมลงกินใบ สำรวจแปลงสม่ำเสมอ
เพลี้ยแป้ง แมลงวันผลไม้ แมลง ดูวิธีจัดการเพลี้ยแป้ง

รายชื่อโรคและแมลงจากเอกสารข้อมูลกล้วยน้ำว้าของ สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย รายละเอียดอาการและการจัดการของโรคตายพรายและด้วงงวงอ่านได้ในหน้าต้นกล้วย

⚠️ เลือกหน่อจากแปลงปลอดโรคตายพราย
กล้วยน้ำว้าเป็นพันธุ์ที่อ่อนแอต่อโรคตายพราย UF/IFAS จึงแนะนำให้ปลูกเฉพาะในดินที่ไม่มีโรคและใช้ต้นพันธุ์ปลอดโรค อย่านำหน่อจากกอหรือแปลงที่เคยมีต้นตายพรายไปปลูกต่อ ถ้าสงสัยว่าแปลงเป็นโรคให้ปรึกษาสำนักงานเกษตรอำเภอ

✅ สรุป: กล้วยน้ำว้าเลือกพันธุ์ตามการใช้ เลือกระยะสุกตามเมนู

กล้วยน้ำว้า (Musa ABB Group ‘Kluai Namwa’) เป็นกล้วยแป้งมาก ผลอวบ ที่คนไทยปลูกกันมาก พันธุ์การค้าอย่างมะลิอ่องเป็นไส้ขาวเหมาะทำกล้วยตาก ปากช่อง 50 เป็นไส้เหลือง ผลใหญ่ หวานมัน และกรมวิชาการเกษตรมีพันธุ์ใหม่ กวก. สุโขทัย1 ที่เครือหนักกว่าพันธุ์การค้า กล้วยดิบ ห่าม สุก และสุกงอมใช้ต่างกัน ตั้งแต่กล้วยฉาบ กล้วยต้ม จนถึงขนมกล้วย ด้านสุขภาพ กล้วยน้ำว้าเป็นแหล่งใยอาหารและโพแทสเซียม นับเป็นส่วนผลไม้ของวัน ผู้ป่วยโรคไตและเบาหวานควรถามแพทย์เรื่องปริมาณ ส่วนคนที่จะปลูก ให้ใช้ระยะราว 3 × 3 เมตร รอเก็บเกี่ยวราว 14–16 เดือน และระวังโรคตายพรายตั้งแต่เลือกหน่อ

📚 แหล่งอ้างอิง

🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?

เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ

ลงขายต้นไม้ฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม

❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

+ กล้วยน้ำว้าชอบแดดไหม

กล้วยน้ำว้าชอบแดดจัด UF/IFAS ระบุว่ากล้วยให้ผลผลิตดีที่สุดเมื่อได้แดดเต็มวันหรือเกือบเต็มวัน ทนร่มได้ถึงราว 50% แต่จะโตช้าและผลเล็กคุณภาพต่ำ กล้วยน้ำว้ายังชอบอากาศร้อนชื้นและต้องการน้ำสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงออกเครือ

+ กินกล้วยน้ำว้าวันละกี่ลูก

ไม่มีจำนวนตายตัว ให้นับกล้วยน้ำว้ารวมในผลไม้ทั้งวัน ซึ่งธงโภชนาการแนะนำวันละ 3–5 ส่วนสำหรับผู้ใหญ่ และ 1–3 ส่วนสำหรับผู้สูงอายุ สื่อสุขภาพ (PPTV อ้างข้อมูลโรงพยาบาลกรุงเทพและกรมการแพทย์แผนไทยฯ) ยกตัวอย่างว่าผู้ป่วยเบาหวานอาจกินได้ราว 1 ลูกต่อวัน โดยนับเป็นผลไม้ 1 ส่วน (คาร์โบไฮเดรตราว 15 ก.) แต่ปริมาณจริงขึ้นกับแผนอาหารของแต่ละคน ผู้ป่วยเบาหวานและโรคไตควรถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

+ กล้วยน้ำว้ามะลิอ่องกับปากช่อง 50 ต่างกันอย่างไร

มะลิอ่องเป็นกล้วยน้ำว้าไส้ขาวที่นิยมทำกล้วยตาก ในแปลงทดสอบของกรมวิชาการเกษตรให้เครือเฉลี่ยราว 13.7 กก. ส่วนปากช่อง 50 ที่สถานีวิจัยปากช่องคัดเลือกเป็นไส้เหลือง ผลใหญ่สม่ำเสมอเฉลี่ยราว 140 กรัม รสหวานมัน และมีรายงานเครือเฉลี่ยสูงสุดราว 30 กก. ตัวเลขทั้งสองมาจากงานคนละชิ้นจึงเทียบได้แบบคร่าว ๆ

+ กล้วยน้ำว้ากี่แคล

สถาบันวิจัยโภชนาการ ม.มหิดลนับผลไม้ 1 ส่วนให้พลังงานราว 60 กิโลแคลอรี และกล้วยน้ำว้าขนาดกลาง 1 ผลหนัก 69 กรัมรวมเปลือก (เนื้อ 53 กรัม) มีน้ำตาลรวมราว 9.7 กรัม ส่วนเอกสารของ สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัยระบุพลังงาน 85 กิโลแคลอรีโดยไม่ระบุปริมาณอ้างอิง กล้วยที่เชื่อม ทอด หรือบวชชีให้พลังงานสูงกว่ากล้วยสด

+ วิธีเก็บกล้วยน้ำว้าไม่ให้สุกเร็ว

เก็บหวีที่ยังเขียวไว้ในที่ร่ม อากาศถ่ายเท และแยกจากกล้วยหรือผลไม้ที่สุกแล้ว เพราะก๊าซเอทิลีนเร่งการสุก ข้อมูลของ UC Davis ระบุว่ากล้วยเขียวเก็บได้ดีที่ราว 13–14 องศาเซลเซียส แต่ถ้าต่ำกว่าราว 13 องศาจะเกิดอาการสะท้านหนาว เปลือกคล้ำและอาจไม่สุก จึงไม่ควรนำกล้วยเขียวเข้าตู้เย็น

แชร์หน้านี้ให้เพื่อน
Facebook LINE X

📚 แหล่งอ้างอิง

กรมวิชาการเกษตร, ม.เกษตรศาสตร์ กำแพงแสน, สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย/กำแพงเพชร, สถาบันวิจัยโภชนาการ ม.มหิดล, คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล, ศูนย์เบาหวานศิริราช, กรมอนามัย, สารานุกรมไทยฯ, UC Davis, UF/IFAS, ASPCA, Wikipedia

ความคิดเห็นและคำถาม