🧪 ทำปุ๋ย AB ใช้เอง คำนวณแม่ปุ๋ยเป็นกรัม ตามสูตรมาตรฐาน
เลือกสูตร (ผักสลัด · ผักไทย · ผักผล หรือกำหนด ppm เอง) ขนาดหัวเชื้อ และอัตราเจือจาง ระบบคำนวณกรัมของแม่ปุ๋ยแต่ละตัวสำหรับถัง A และถัง B พร้อมตรวจว่าละลายหมดไหม ค่า EC โดยประมาณ ppm ที่ได้จริง และต้นทุนเทียบซื้อสำเร็จ — สูตรอ้างอิง Cornell (Modified Sonneveld), Hoagland และ University of Arizona
💰 คำนวณต้นทุนด้วย (ไม่บังคับ — กรอกราคาที่ซื้อจริง บาท/กก.)
ทำปุ๋ย AB ใช้เอง คุ้มไหม ต้องซื้ออะไรบ้าง
ปุ๋ย AB ไม่ใช่สูตรลับ ต้นตำรับคือสารละลาย Hoagland (1950) ที่นักวิชาการทั่วโลกใช้ และสูตรที่มหาวิทยาลัยเผยแพร่ เช่น Modified Sonneveld ของ Cornell สำหรับผักสลัด หรือสูตรของ University of Arizona สำหรับมะเขือเทศ ยี่ห้อในตลาดต่างกันแค่สัดส่วนและเกรดวัตถุดิบ การทำเองคุ้มเมื่อใช้น้ำปุ๋ยมากกว่า 100–200 ลิตรต่อสัปดาห์ เพราะแม่ปุ๋ยต้องซื้อเป็นถุง (ส่วนใหญ่ 1–25 กก.) และต้องมีเครื่องชั่งทศนิยม 2 ตำแหน่งสำหรับจุลธาตุที่ใช้แค่หลักกรัมต่อหัวเชื้อ 10 ลิตร ถ้าปลูกไม่กี่กล่องโฟม ซื้อสำเร็จง่ายกว่า
สูตรมาตรฐานที่ใช้ในเครื่องมือ (ppm ในน้ำปุ๋ยพร้อมใช้)
| สูตร | N | P | K | Ca | Mg | Fe / Mn / Zn / B / Cu / Mo | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Modified Sonneveld (Cornell, Mattson & Peters) | 150 | 31 | 210 | 90 | 24 | 1.0 / 0.25 / 0.13 / 0.16 / 0.023 / 0.024 | ผักสลัด สมุนไพร ผักใบอ่อน |
| Hoagland & Arnon (1950) | 210 | 31 | 234 | 200 | 48 | 2.0 / 0.5 / 0.05 / 0.5 / 0.02 / 0.01 | ผักไทยกินใบหนัก คะน้า กวางตุ้ง ผักบุ้ง |
| UA CEAC (University of Arizona) | 190 | 39 | 330 | 175 | 48 | 2.0 / 0.55 / 0.05 / 0.5 / 0.02 / 0.05* | มะเขือเทศ แตงกวา พริก เมล่อน |
* จุลธาตุที่เอกสารต้นทางไม่ระบุครบ ใช้ค่า Hoagland แทน · ทุกสูตรใช้ที่ pH 5.5–6.5 · ต้นกล้า 7–14 วันแรกใช้ครึ่งอัตรา · ตัวเลข P และ K เป็นธาตุแท้ ไม่ใช่ P₂O₅ / K₂O บนถุงปุ๋ย เครื่องมือแปลงให้แล้ว
แม่ปุ๋ยที่ต้องซื้อ และให้ธาตุอะไร
| แม่ปุ๋ย | ธาตุที่ให้ (% โดยน้ำหนัก) | ถัง | ละลายได้สูงสุด (กรัม/ลิตร น้ำ 20°C) |
|---|---|---|---|
| แคลเซียมไนเตรต 15-0-0 | N 15.5 · Ca 19 | A | ~1,200 (ละลายดีมาก) |
| โพแทสเซียมไนเตรต 13-0-46 | N 13 · K 38 | A | 316 (ตัวจำกัดความเข้มข้นหัวเชื้อ) |
| โมโนโพแทสเซียมฟอสเฟต 0-52-34 (MKP) | P 22.7 · K 28 | B | 226 |
| แมกนีเซียมซัลเฟต (ดีเกลือ MgSO₄·7H₂O) | Mg 9.8 · S 13 | B | ~710 |
| โพแทสเซียมซัลเฟต 0-0-50 | K 41.5 · S 17 | B | 111 (ละลายยาก ใช้น้ำอุ่น) |
| แอมโมเนียมซัลเฟต 21-0-0 | N 21 · S 24 | B | ~750 |
| เหล็กคีเลต EDTA / DTPA / EDDHA | Fe 13 / 11 / 6 | A | ละลายดี เก็บให้พ้นแสง |
| แมงกานีสซัลเฟต · ซิงค์ซัลเฟต · กรดบอริก · คอปเปอร์ซัลเฟต · โซเดียมโมลิบเดต | Mn 32 · Zn 22.7 · B 17.5 · Cu 25.4 · Mo 39.7 | B | ใช้น้อยมาก ต้องชั่งละเอียด |
ขั้นตอนผสมหัวเชื้อ
- ใส่น้ำสะอาดประมาณ 70% ของปริมาตรที่จะทำ ลงถัง A และถัง B (ถังทึบแสง ล้างสะอาด)
- ละลายแม่ปุ๋ยทีละตัวจนใสก่อนใส่ตัวถัดไป ตัวที่ละลายช้า (โพแทสเซียมไนเตรต โพแทสเซียมซัลเฟต) ใช้น้ำอุ่นหรือคนนานขึ้น
- จุลธาตุและเหล็กคีเลต ชั่งด้วยเครื่องชั่งละเอียด ละลายในน้ำ 1 แก้วให้หมดก่อนแล้วค่อยเทลงถัง
- เติมน้ำจนครบปริมาตร คนอีกครั้ง ปิดฝา เก็บในที่ร่ม ใช้ภายใน 3–4 เดือน (เหล็ก EDTA เสื่อมเมื่อโดนแสง)
- เวลาใช้ ตวงหัวเชื้อ A ใส่น้ำปลูกก่อน คนให้ทั่ว แล้วค่อยตวง B ใส่เท่ากัน ห้ามเทหัวเชื้อ A กับ B ใส่กันโดยตรง
- วัด EC และ pH หลังผสม 30 นาที น้ำดิบมีแร่ธาตุติดมา (แคลเซียม แมกนีเซียม ไบคาร์บอเนต) ค่าจริงจึงต่างจากที่คำนวณได้บ้าง ปรับตามมิเตอร์
ทำไมต้องแยกถัง A และ B
แคลเซียม (จากแคลเซียมไนเตรต) เจอซัลเฟตหรือฟอสเฟตในน้ำเข้มข้นจะตกตะกอนเป็นยิปซัมและแคลเซียมฟอสเฟตที่พืชใช้ไม่ได้ ถัง A จึงมีแคลเซียมไนเตรต โพแทสเซียมไนเตรต และเหล็กคีเลต ส่วนถัง B มีฟอสเฟต ซัลเฟต แมกนีเซียม และจุลธาตุ พอเจือจางในถังปลูกที่ความเข้มข้นต่ำกว่า 200 เท่า จึงอยู่ด้วยกันได้
แหล่งอ้างอิง
- Mattson, N. & Peters, C. — A Recipe for Hydroponic Success, Cornell University (สูตร Modified Sonneveld และ UA CEAC)
- Penn State Extension — Using the Two Basic Equations to Calculate a Nutrient Solution Recipe (วิธีคำนวณกรัมจาก ppm)
- Hoagland, D.R. & Arnon, D.I. (1950) The water-culture method for growing plants without soil. California Agricultural Experiment Station Circular 347