
พริกชี้ฟ้า
Capsicum annuum var. acuminatum Fingerh. (บางแหล่งจัดใน C. frutescens)
ให้ดินชื้นสม่ำเสมอ ไม่แฉะ ไม่ปล่อยแล้งช่วงติดผล
แดดจัดแสงแดดโดยตรง
ปานกลางต้องการการดูแลพอสมควร
พืชฤดูร้อน ชะงักเมื่ออากาศเย็น (บางพันธุ์ให้คุณภาพผลดีขึ้นในฤดูหนาวของไทย)
0.5–1.5 เมตร (พันธุ์ กวก. พิจิตร 1 สูงราว 117 ซม.)
เร็ว
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- พริกชี้ฟ้า ภาษาอังกฤษ spur chili / Prik Chee Fah แหล่งไทยส่วนใหญ่จัดเป็น *Capsicum annuum* (บางงานใช้ var. *acuminatum*)
- ผลยาว 6–9 ซม. ปลายเรียวแหลม มักโค้ง ผลอ่อนเขียว สุกแดงหรือเหลือง ต้นสูง 0.5–1.5 ม.
- เผ็ดน้อยกว่าพริกขี้หนูและพริกจินดา (ราว 5,000–30,000 SHU ตามร้านวัตถุดิบ) แกะเยื่อขาวออกช่วยลดเผ็ด
- พริกชี้ฟ้าแห้ง: พันธุ์ กวก. พิจิตร 1 พริกสด 4.5 : 1 แห้ง เริ่มเก็บ 78 วัน ถึง 150 วัน
- ต่างจากพริกจินดา: จินดาผลเล็ก ชี้ขึ้น เผ็ดกว่า / พริกหยวก ผลอวบ ผลอ่อนเหลืองอมเขียว
- ชอบแดดจัด อย่างน้อย 6 ชม./วัน ต้นสูงต้องปักหลักค้ำ ระวังโรคกุ้งแห้งช่วงผลเริ่มสุก
🛒 ซื้อพริกชี้ฟ้า — ส่งตรงจากเกษตรกร
สั่งซื้อต้นจริงจากสวนทั่วประเทศ ผ่านตลาด KASETIDEA ไม่ผ่านคนกลาง
ยังไม่มีร้านขายพริกชี้ฟ้าในตลาดตอนนี้
ลองดูต้นไม้อื่นในตลาด หรือเป็นร้านแรกที่ลงขายต้นนี้
🛒 ดูตลาดต้นไม้ + ลงขายต้นนี้ข้อมูลทั่วไป
พริกชี้ฟ้า คือพริกผลยาวขนาดกลางในสกุล Capsicum ผลยาวราว 6–9 เซนติเมตร ปลายเรียวแหลมและมักโค้ง ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกเป็นสีแดงหรือสีเหลือง เผ็ดน้อยกว่าพริกขี้หนู คนไทยใช้ทั้งสด ตากแห้ง และทำซอสพริก ภาษาอังกฤษเรียกว่า spur chili หรือ Prik Chee Fah
หน้านี้เน้นเรื่องเฉพาะของพริกชี้ฟ้า ได้แก่ หน้าตาผล ความเผ็ด ความต่างของพริกชี้ฟ้าแดง เขียว เหลือง และพริกชี้ฟ้าแห้ง วิธีแยกพริกชี้ฟ้าจากพริกจินดาและพริกหยวก พันธุ์ที่มีในไทย การนำไปใช้ และจุดที่ควรรู้เมื่อปลูกพริกชนิดนี้ ส่วนวิธีปลูกพริกทั่วไปทุกขั้นตอน อ่านได้ที่หน้าต้นพริก
🌶️ พริกชี้ฟ้าคืออะไร ชื่อวิทยาศาสตร์ และพริกชี้ฟ้าภาษาอังกฤษ
พริกชี้ฟ้าเป็นพริกในวงศ์มะเขือ (Solanaceae) ที่แหล่งวิชาการไทยส่วนใหญ่จัดไว้ในชนิด Capsicum annuum งานวิจัยในวารสารวิทยาศาสตร์ลาดกระบังใช้ชื่อ Capsicum annuum var. acuminatum Fingerh. ส่วนภาษาอังกฤษมักเรียก spur chili / spur chile หรือทับศัพท์ว่า Prik Chee Fah ซึ่งแปลตรงตัวว่า “พริกที่ชี้ขึ้นฟ้า”
หมายเหตุเรื่องชื่อวิทยาศาสตร์: ชื่อสามัญของพริกในไทยไม่ได้ตรงกับชนิดทางพฤกษศาสตร์เสมอไป เอกสารของ มทร.ล้านนาระบุพริกชี้ฟ้าและพริกชี้ฟ้าใหญ่ไว้ในกลุ่มพันธุ์ไทยของ C. annuum แต่ก็มีชื่อพริกชี้ฟ้าปรากฏในรายชื่อพันธุ์ไทยของ C. frutescens ด้วย และ Specialty Produce เขียนว่าเป็น C. frutescens ถ้าต้องใช้ชื่อในงานวิชาการจึงควรระบุพันธุ์ที่ใช้จริงประกอบด้วย
คำว่า “ชี้ฟ้า” ทำให้หลายคนคิดว่าผลต้องชี้ขึ้นเสมอ แต่เอกสาร มทร.ล้านนาอธิบายว่าพริกในกลุ่ม C. annuum มีทั้งพันธุ์ที่ปลายผลชี้ขึ้นและชี้ลง ยังไม่พบข้อมูลที่ระบุทิศทางผลของพริกชี้ฟ้าไว้ชัด จึงไม่ควรใช้ทิศทางผลอย่างเดียวในการแยกชนิด ให้ดูความยาวและขนาดผลประกอบ
🔍 ลักษณะต้นพริกชี้ฟ้า ใบ ดอก และผล
ต้นพริกชี้ฟ้าเป็นไม้ล้มลุกสูงราว 0.5–1.5 เมตร ใบรูปหอก ดอกสีขาวห้อยลง และผลยาวกว่าพริกขี้หนูหลายเท่า ข้อมูลนี้มาจากคำบรรยายของสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดบุรีรัมย์และฐานข้อมูลพันธุ์พืชของกรมวิชาการเกษตร
เมื่อเทียบกับลักษณะพริกทั่วไปที่สรุปไว้ในหน้าต้นพริก จุดที่ทำให้พริกชี้ฟ้าเด่นคือผลยาวเรียวโค้งขนาดกลาง ใหญ่กว่าพริกขี้หนูและพริกจินดา แต่เรียวกว่าพริกหยวก NC State Extension อธิบายกลุ่มพริกผลยาวเรียว (Longum Group) ว่าเป็นผลเบอร์รี่เรียวเป็นมัน มีได้หลายสี และกินได้แต่ค่อนข้างเผ็ด
🔥 พริกชี้ฟ้าเผ็ดไหม เทียบความเผ็ดกับพริกชนิดอื่น
พริกชี้ฟ้าเผ็ด แต่โดยทั่วไปเผ็ดน้อยกว่าพริกขี้หนูและพริกจินดา Specialty Produce จัดความเผ็ดของ spur chile ไว้ราว 5,000–30,000 สโควิลล์ และกรมวิชาการเกษตรบรรยายพริกใหญ่พันธุ์ กวก. พิจิตร 2 ว่า “เผ็ดน้อย” ที่ 26,800 สโควิลล์ ขณะที่งานวิจัยของ ม.เกษตรศาสตร์วัดพริกจินดาได้ราว 51,000 สโควิลล์
ตัวเลขมาจากคนละแหล่งและคนละวิธีวัด ใช้ดูลำดับคร่าว ๆ เท่านั้น งานของ Kraikruan และคณะวัดจากพริกแห้งและแปลงค่าเป็นสโควิลล์ ส่วนตัวเลขของพริกชี้ฟ้าเป็นช่วงที่ร้านวัตถุดิบเผยแพร่
อะไรทำให้พริกชี้ฟ้าเม็ดหนึ่งเผ็ดกว่าอีกเม็ด
- ความสุก: Penn State Extension ระบุว่าพริกจะเผ็ดขึ้นเมื่อใกล้สุกเต็มที่
- อากาศร้อนและขาดน้ำ: งานวิจัยที่ Penn State สรุปไว้ชี้ว่าอุณหภูมิสูงและภาวะแล้งเป็นปัจจัยหลักที่เพิ่มความเผ็ด
- ผลต่อผล: พริกจากต้นเดียวกันยังเผ็ดต่างกันได้มาก
- เยื่อสีขาวกลางผล: แคปไซซินอยู่มากที่เยื่อสีขาวรอบเมล็ด ผศ.ดร.ธนวิทย์ ลายิ้ม (มทร.กรุงเทพ) แนะว่าถ้าไม่อยากให้เผ็ดมาก ให้แกะเยื่อตรงกลางออก
ถ้าจะใช้พริกชี้ฟ้าเพื่อให้สีแดงสวยแต่ไม่อยากให้เผ็ด ให้ผ่าครึ่ง แกะเยื่อขาวและเมล็ดออกก่อนหั่นหรือโขลก วิธีนี้ยังช่วยให้สีผิวพริกในจานดูสวย ตามคำแนะนำของอาจารย์จาก มทร.กรุงเทพ
🔴 พริกชี้ฟ้าแดง พริกชี้ฟ้าเขียว และพริกชี้ฟ้าเหลือง ต่างกันอย่างไร

พริกชี้ฟ้าแดงกับพริกชี้ฟ้าเขียวเป็นพริกชนิดเดียวกันที่เก็บคนละระยะ ผลอ่อนหรือผลแก่ที่ยังไม่สุกเป็นสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นแดง ส่วนพริกชี้ฟ้าเหลืองคือพันธุ์ที่ผลสุกเป็นสีเหลือง สป.กษ. บุรีรัมย์ระบุว่าพริกชี้ฟ้าสุกแล้ว “เปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือสีแดง”
พริกชี้ฟ้าเหลือง กับ “พริกเหลือง” ไม่ใช่ชื่อเดียวกันเสมอไป สป.กษ. บุรีรัมย์แยกพริกเหลืองเป็นสายพันธุ์หนึ่งต่างหากจากพริกชี้ฟ้า และบรรยายว่าให้สีและรสที่หอมเฉพาะตัวเมื่อประกอบอาหาร ส่วนงานวิจัยกรมวิชาการเกษตรปี 2564 ก็แยกพริกเหลืองกับพริกชี้ฟ้าเป็นคนละกลุ่มในการทดลอง ถ้าซื้อเมล็ดพันธุ์ให้ดูชื่อพันธุ์บนซองมากกว่าดูแค่สี
สำหรับคนปลูก การเลือกเก็บเขียวหรือแดงขึ้นกับตลาด พันธุ์ กวก. พิจิตร 2 ที่ใช้ทำซอส กรมวิชาการเกษตรระบุว่าโรงงานต้องการผลสีแดงเข้มและเผ็ดน้อย ส่วนพริกที่จะตากแห้งต้องปล่อยให้สุกแดงบนต้นก่อนเก็บ
📏 พริกชี้ฟ้าใหญ่ และพริกชี้ฟ้าแดงใหญ่ คือพริกแบบไหน
“พริกชี้ฟ้าใหญ่” คือพริกชี้ฟ้ากลุ่มที่ผลยาวและอวบกว่าปกติ เอกสารของ มทร.ล้านนาระบุชื่อ “พริกชี้ฟ้าใหญ่” ไว้เป็นพันธุ์ไทยในกลุ่ม C. annuum แยกจาก “พริกชี้ฟ้า” ส่วนในตลาด คำว่าพริกชี้ฟ้าแดงใหญ่มักหมายถึงผลสุกแดงขนาดใหญ่ ที่ใช้ทำพริกแห้งเม็ดใหญ่และซอส
ตัวอย่างพริกผลใหญ่ที่มีข้อมูลชัดคือ พริกใหญ่พันธุ์ กวก. พิจิตร 2 ของกรมวิชาการเกษตร ผลยาวราว 11.7 ซม. เรียวยาว ผิวเรียบ ไม่คอดที่ขั้ว ผลหนักราว 6.8 กรัม สุกแดงเข้ม และเผ็ดน้อย ซึ่งยาวกว่าพริกชี้ฟ้าทั่วไป (6–9 ซม.) ชัดเจน กรมวิชาการเกษตรจัดพันธุ์นี้ไว้ในกลุ่ม “พริกใหญ่” ไม่ได้เรียกว่าพริกชี้ฟ้า แต่เป็นพริกแบบที่คนซื้อมักเรียกรวมว่าพริกชี้ฟ้าแดงใหญ่
ถ้าอยากได้พริกชี้ฟ้าเม็ดใหญ่ในสวนบ้าน ให้เลือกเมล็ดพันธุ์ที่ระบุความยาวผลบนซอง และดูข้อมูลพันธุ์ประกอบ เช่น พันธุ์ กวก. พิจิตร 2 ที่กรมวิชาการเกษตรระบุว่าปลูกช่วงฤดูหนาวได้ผลใหญ่และหนักกว่า
🌾 พริกชี้ฟ้าแห้ง และพริกแห้งเม็ดใหญ่

พริกชี้ฟ้าแห้งคือพริกชี้ฟ้าสุกแดงที่ตากหรืออบจนแห้ง เป็นพริกแห้งเม็ดใหญ่ที่ใช้ทำพริกป่น น้ำพริกเผา และน้ำพริกแกง กรมวิชาการเกษตรรับรองพริกชี้ฟ้าพันธุ์ กวก. พิจิตร 1 เพื่อทำพริกแห้งโดยตรง
ในงานวิจัยของวารสารวิทยาศาสตร์ลาดกระบังที่ทำน้ำพริกเผาจากพริกแห้ง 5 ชนิด น้ำพริกเผาที่ใช้พริกชี้ฟ้าแห้งมีค่าสีแดง (a*) สูงที่สุด และได้คะแนนความชอบโดยรวมพอ ๆ กับพริกจินดา (6.60 กับ 6.63 ต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ) ส่วนน้ำพริกแกงนั้นสูตรพริกขี้หนูได้คะแนนสูงสุด แต่สูตรพริกชี้ฟ้ามีสารฟีนอลิกสูงสุดในกลุ่มน้ำพริกแกง แต่ต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ
ถ้าตากพริกชี้ฟ้าเองที่บ้าน ให้ใช้ผลที่สุกแดงทั้งผล ไม่มีแผลจุดดำ เพราะผลที่เป็นโรคกุ้งแห้งจะเหี่ยวและเสียทั้งผล ตามข้อมูลพันธุ์ กวก. พิจิตร 1 พริกสดราว 4.5 กก. จะได้พริกแห้งราว 1 กก. คิดปริมาณที่ต้องเก็บได้จากอัตรานี้
⚖️ พริกชี้ฟ้า กับพริกจินดา ต่างกันอย่างไร

พริกชี้ฟ้าผลยาวกว่า อวบกว่า และเผ็ดน้อยกว่า ส่วนพริกจินดาผลเล็กเรียว ชี้ขึ้นเป็นส่วนมาก และเผ็ดกว่า ทั้งสองชนิดใช้ทำพริกแห้งและซอสได้ แต่พริกจินดาจัดอยู่ในกลุ่มพริกขี้หนูผลใหญ่ ขณะที่พริกชี้ฟ้าเป็นพริกผลยาวขนาดกลาง
ข้อมูลพริกจินดาในตารางมาจาก สป.กษ. บุรีรัมย์ งานวิจัยของ Kraikruan และคณะ และ Thai PBS ซึ่งยกพริกจินดาเป็นตัวเลือกแทนพริกขี้หนูช่วงพริกแพง เพราะ “เผ็ดน้อยกว่า แต่พอทดแทนได้” สำหรับคนทำอาหาร ถ้าต้องการสีแดงและเนื้อพริกมาก ๆ พริกชี้ฟ้าเหมาะกว่า ถ้าต้องการความเผ็ดเข้ม พริกจินดาหรือพริกขี้หนูให้ความเผ็ดมากกว่าในปริมาณเท่ากัน
🫑 พริกชี้ฟ้า กับพริกหยวก และพริกขี้หนู ดูอย่างไร
พริกหยวกผลใหญ่และอวบกว่า ผลอ่อนสีเหลืองอมเขียว ส่วนพริกชี้ฟ้าผลเรียวกว่าและผลอ่อนเป็นสีเขียว ด้านพริกขี้หนูผลเล็กที่สุดและเผ็ดจัด ทั้งสามเป็นพริกที่คนไทยใช้บ่อย แต่บทบาทในครัวต่างกัน
อ่านรายละเอียดเฉพาะของแต่ละชนิดได้ที่หน้าพริกหยวก และพริกขี้หนู ส่วนภาพรวมของพริกทุกชนิดในไทยอยู่ในหน้าต้นพริก
🧬 พันธุ์พริกชี้ฟ้าในไทย แยกตามการใช้งาน
สป.กษ. บุรีรัมย์แบ่งพริกชี้ฟ้าตามตลาดเป็น 2 กลุ่ม คือพันธุ์สำหรับกินสดและพันธุ์สำหรับแปรรูปทำซอสพริก นอกจากนี้กรมวิชาการเกษตรยังมีพันธุ์รับรองสำหรับทำพริกแห้งโดยเฉพาะ
พันธุ์ กวก. พิจิตร 1 พัฒนาโดยศูนย์วิจัยพืชสวนพิจิตร โดยรวบรวมพันธุ์ที่ปลูกเป็นการค้าในแต่ละภาคและพันธุ์จากต่างประเทศมาปลูกศึกษา 15 พันธุ์ในปี 2527 คัดพันธุ์ผลผลิตสูง 5 พันธุ์ในช่วงปี 2528–2534 แล้วทำให้เป็นสายพันธุ์บริสุทธิ์ ฐานข้อมูลกรมวิชาการเกษตรระบุว่าเป็นพันธุ์แนะนำเมื่อ 24 ก.ค. 2540 เหมาะปลูกได้ทุกภาค ทั้งฤดูฝนและฤดูแล้ง
สำหรับพันธุ์การค้าส่วนใหญ่ที่ขายเป็นซองเมล็ดในปัจจุบัน เป็นพันธุ์ลูกผสมของบริษัทเมล็ดพันธุ์ ถ้าอยากเก็บเมล็ดไว้ปลูกต่อ ให้อ่านเรื่องพันธุ์ผสมเปิดกับลูกผสมในหน้าต้นพริก ก่อน
🍳 พริกชี้ฟ้าทำอะไรได้บ้าง
พริกชี้ฟ้าใช้ได้ทั้งสด แห้ง และแปรรูป ทั้งโรยหน้าอาหารเพิ่มสี ใส่ในผัดและแกง โขลกทำน้ำจิ้ม ปั่นเป็นซอสพริก ตากแห้งทำพริกป่น และทำน้ำพริกเผากับน้ำพริกแกง จุดเด่นคือให้สีแดงสวยและเนื้อพริกมากโดยไม่เผ็ดจัด
เมนูที่ใช้พริกชี้ฟ้าได้ดีคือเมนูที่ต้องการ “สีและกลิ่นพริก” มากกว่าความเผ็ด เช่น การหั่นแฉลบโรยหน้าแกงหรือผัด ถ้าจะใช้แทนพริกขี้หนูในสูตรเดิม ต้องเพิ่มปริมาณ เพราะพริกชี้ฟ้าเผ็ดน้อยกว่าต่อน้ำหนัก ราคาซื้อขายเปลี่ยนตามฤดู ดูได้ที่หน้าราคาพริกวันนี้
🥗 คุณค่าทางโภชนาการ และพริกชี้ฟ้า สรรพคุณตามภูมิปัญญา
พริกชี้ฟ้าแดงสดเป็นแหล่งวิตามินซีที่ดี ข้อมูลที่ HDmall อ้างจากฐานข้อมูล Thai Food Composition ของสถาบันโภชนาการ ม.มหิดล ระบุว่าพริกชี้ฟ้าแดงสด 100 กรัมมีวิตามินซีราว 93.1 มิลลิกรัม และวิตามินเอราว 520 ไมโครกรัม แต่ในหนึ่งมื้อเรากินพริกน้อยกว่า 100 กรัมมาก
ที่มา: HDmall Nutrition Hub อ้างฐานข้อมูล Thai Food Composition สถาบันโภชนาการ ม.มหิดล ค่าอาจต่างตามพันธุ์และความสุก
สรรพคุณตามภูมิปัญญา
เอกสารพืชสมุนไพรของ อพ.สธ. มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงครามบันทึกพริก (C. annuum) ซึ่งภาคกลางเรียกชื่อหนึ่งว่าพริกชี้ฟ้า ว่ามีการใช้ตามภูมิปัญญาหลายอย่าง เช่น ใช้แก้ปวดเมื่อย ช่วยให้เจริญอาหาร และใช้ผลปรุงแต่งรสอาหาร ส่วนการใช้แคปไซซินแบบอื่นและข้อควรรู้เรื่องความเผ็ดของพริกโดยรวม อ่านได้ที่หน้าต้นพริก ข้อมูลเหล่านี้เป็นการใช้ตามภูมิปัญญา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผู้มีโรคกระเพาะหรือโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์
NC State Extension ระบุว่าแคปไซซินในผล ใบ และเมล็ดพริกกลุ่มผลยาว เป็นพิษระดับต่ำ และเป็นอันตรายเฉพาะเมื่อกินปริมาณมาก ทำให้ปาก ลิ้น และคอแสบร้อนรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย และทำให้ผิวหนังอักเสบเมื่อสัมผัส ใส่ถุงมือเมื่อผ่าพริกจำนวนมาก และอย่าเอามือที่จับพริกถูตา
☀️ ปลูกพริกชี้ฟ้า: พริกชี้ฟ้าชอบแดดไหม และจุดที่ต่างจากพริกทั่วไป

พริกชี้ฟ้าชอบแดดจัด ควรได้แดดตรงอย่างน้อย 6 ชั่วโมงต่อวัน ตามคำแนะนำของ NC State Extension สำหรับพริกกลุ่มผลยาว และ Penn State ระบุว่าพริกเผ็ดต้องปลูกกลางแดดเต็มที่ เพราะจะชะงักเมื่ออากาศเย็น ขั้นตอนเพาะกล้า ย้ายปลูก ปุ๋ย และน้ำ ใช้หลักเดียวกับพริกทั่วไปตามวิธีปลูกต้นพริกฉบับเต็ม (เพาะกล้า กระถาง ปุ๋ย น้ำ) ด้านล่างนี้คือเฉพาะจุดที่ต่างออกไปสำหรับพริกชี้ฟ้า
ถ้าคำนวณปุ๋ยจากผลวิเคราะห์ดินเอง ใช้เครื่องคำนวณปุ๋ยช่วยแปลงสัดส่วนธาตุอาหารเป็นปริมาณปุ๋ยสูตรที่หาซื้อได้ และอ่านหลักทั่วไปได้ที่หลักการใส่ปุ๋ยต้นไม้ คนที่ปลูกในกระถางควรใช้กระถางใบใหญ่กว่าที่ใช้กับพริกขี้หนู เพราะต้นพริกชี้ฟ้าสูงและแผ่กิ่งกว้างกว่า
Penn State แนะว่าถ้าอยากได้ความเผ็ดที่คาดเดาได้ ให้ปลูกในดินที่อุดมปานกลางและรดน้ำสม่ำเสมอ ส่วนการงดน้ำหรือปล่อยให้ร้อนจัดจะดันความเผ็ดขึ้นแต่ไม่แน่นอน พริกชี้ฟ้าที่จะใช้ทำน้ำจิ้มหรือซอสจึงควรรดน้ำสม่ำเสมอ ผลจะได้ขนาดและรสใกล้เคียงกันทั้งแปลง
⏱️ ต้นพริกชี้ฟ้าปลูกกี่วันเก็บได้ และเก็บระยะไหนดี
พริกชี้ฟ้าพันธุ์ กวก. พิจิตร 1 เริ่มเก็บผลได้ราว 78 วันหลังปลูก และเก็บต่อได้ถึงราว 150 วัน ส่วนพริกใหญ่พันธุ์ กวก. พิจิตร 2 ออกดอกราว 51 วัน และเก็บเกี่ยวได้ราว 81 วัน ในงานทดสอบพันธุ์พริกใหญ่เพื่อบริโภคสดของกรมวิชาการเกษตรปี 2564 เริ่มเก็บได้ 70–95 วันหลังย้ายกล้า
รอบการเก็บ การเก็บพร้อมขั้ว และการเก็บรักษาหลังเก็บ ใช้หลักเดียวกับพริกทั่วไปในหน้าต้นพริก ถ้าเก็บเพื่อตากแห้ง ให้คัดผลที่มีแผลจุดดำออกตั้งแต่ตอนเก็บ เพราะเป็นอาการของโรคกุ้งแห้ง (ดูหัวข้อถัดไป)
🐛 โรคกุ้งแห้งกับพริกชี้ฟ้า เรื่องที่ต้องระวังที่สุด
โรคแอนแทรคโนสหรือโรคกุ้งแห้งเป็นศัตรูสำคัญของพริกชี้ฟ้า เพราะเข้าทำลายผลตอนเริ่มสุก ซึ่งเป็นระยะที่ใช้ทำพริกแห้ง ฐานข้อมูลกรมวิชาการเกษตรระบุว่าพันธุ์ กวก. พิจิตร 1 ไม่ต้านทานโรคกุ้งแห้งหรือแอนแทรคโนส และแนะนำให้พ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อราที่ผลเมื่อฝนตกชุกต่อเนื่อง
- สาเหตุ: เชื้อรา Colletotrichum gloeosporioides และ C. capsici (รายงานกรมวิชาการเกษตร)
- อาการ: พบบนผลระยะเริ่มสุก เป็นแผลวงรีหรือวงกลมสีดำซ้อนเป็นชั้น ผลเหี่ยวและร่วงก่อนแก่
- ช่วงระบาด: ความชื้นสูงและอากาศร้อนอบอ้าว
- ผลการทดลอง: แปลงทดลองที่กาญจนบุรีปี 2560 แปลงที่ไม่พ่นสารเกิดโรคราว 29% หลังพ่นครั้งสุดท้าย 14 วัน ส่วนแปลงที่พ่นสารเกิดโรคราว 1.3–2.4%
การป้องกันแบบไม่ใช้สาร เช่น ใช้เมล็ดหรือกล้าจากแหล่งปลอดโรค ปลูกไม่ชิดเกินไป กำจัดวัชพืชให้โปร่ง และเก็บผลเป็นโรคไปทำลายนอกแปลง รายละเอียดโรคและแมลงอื่นของพริก เช่น เพลี้ยไฟ ไรขาว และใบหงิก อ่านได้ที่โรคและแมลงของต้นพริก
ถ้าจำเป็นต้องใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อรา ให้ใช้ตามฉลากและเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามที่ฉลากกำหนดทุกครั้ง โดยเฉพาะพริกที่เก็บผลกินต่อเนื่องทุกสัปดาห์ ปรึกษาสำนักงานเกษตรอำเภอเรื่องชนิดสารและอัตราที่เหมาะกับพื้นที่
🧼 สารพิษตกค้างในพริกสด และวิธีล้างก่อนกิน
พริกเป็นผักที่ตรวจพบสารพิษตกค้างบ่อย จึงควรล้างให้ดีก่อนกินสด เครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช (Thai-PAN) สุ่มตรวจผักผลไม้ปี 2567 จากห้างและตลาดใน 12 จังหวัด พบตัวอย่างพริกขี้หนูและพริกจินดา 82% มีสารตกค้างเกินมาตรฐาน (ตามรายงานของ The Thaiger) ยังไม่พบตัวเลขที่แยกเฉพาะพริกชี้ฟ้า
- แช่น้ำสะอาด 10–15 นาที แล้วล้างใต้น้ำไหลราว 2 นาที กระทรวงสาธารณสุขอ้างการศึกษาของกรมวิชาการเกษตรว่าการล้างแบบลอก แช่ และล้างน้ำไหล ลดสารตกค้างที่ผิวได้ถึง 92% (มติชน)
- ทางเลือกอื่นที่กระทรวงสาธารณสุขแนะนำ เช่น น้ำส้มสายชูครึ่งถ้วยต่อน้ำ 4 ลิตร หรือเบกกิ้งโซดา 1 ช้อนโต๊ะต่อน้ำ 4 ลิตร แล้วล้างน้ำสะอาดตาม
- ถ้าปลูกพริกชี้ฟ้ากินเองในกระถางหรือแปลงหลังบ้าน จะเลือกได้เองว่าจะใช้สารเคมีหรือไม่
✅ สรุป: พริกชี้ฟ้า พริกผลยาวที่ให้สีมากกว่าความเผ็ด
พริกชี้ฟ้า (spur chili) เป็นพริกผลยาว 6–9 ซม. ที่แหล่งไทยส่วนใหญ่จัดไว้ใน Capsicum annuum ผลอ่อนเขียว สุกเป็นแดงหรือเหลือง เผ็ดน้อยกว่าพริกขี้หนูและพริกจินดา จึงเหมาะกับเมนูที่ต้องการสีแดงและเนื้อพริก เช่น น้ำจิ้ม ซอสพริก โรยหน้า และพริกแห้งเม็ดใหญ่ กรมวิชาการเกษตรมีพันธุ์ กวก. พิจิตร 1 สำหรับทำพริกแห้ง เริ่มเก็บได้ราว 78 วัน และพันธุ์พริกใหญ่ กวก. พิจิตร 2 สำหรับซอส คนปลูกควรให้แดดเต็มวัน ปักหลักค้ำเพราะต้นสูง และเฝ้าระวังโรคกุ้งแห้งช่วงผลเริ่มสุก ส่วนวิธีปลูกพริกทุกขั้นตอนอยู่ในหน้าต้นพริก
📚 แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดบุรีรัมย์: 10 สายพันธุ์พริก (หัวข้อ 1 พริกชี้ฟ้า, 2 พริกจินดา, 7 พริกหยวก)
- กรมวิชาการเกษตร (ฐานข้อมูลพันธุ์พืช): พริกชี้ฟ้าพันธุ์ กวก. พิจิตร 1
- กรมวิชาการเกษตร (ฐานข้อมูลพันธุ์พืช): พริกใหญ่พันธุ์ กวก. พิจิตร 2
- กรมวิชาการเกษตร (2564): รายงานวิจัยเปรียบเทียบพันธุ์และวิธีใส่ปุ๋ยพริกใหญ่ พริกขี้หนู พริกเหลือง และพริกชี้ฟ้า
- กรมวิชาการเกษตร (2560): รายงานความก้าวหน้า ประสิทธิภาพสารป้องกันกำจัดโรคแอนแทรคโนสของพริก
- กรมวิชาการเกษตร (2561): รายงานผลการทดลอง สารป้องกันกำจัดโรคแอนแทรคโนสของพริก
- มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา: เอกสารความรู้เรื่องพริก การจำแนกชนิดและพันธุ์
- วารสารวิทยาศาสตร์ลาดกระบัง (2564): การทดสอบทางประสาทสัมผัสและคุณภาพทางจุลชีววิทยาของน้ำพริกเผาและน้ำพริกแกงของพริก 5 ชนิด
- Kraikruan et al. (2008) Capsaicin and Dihydrocapsaicin Contents of Thai Chili Cultivars, Kasetsart J. (Nat. Sci.) 42: 611–616
- มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม (อพ.สธ.): ข้อมูลพืชสมุนไพร พริก Capsicum annuum L.
- NC State Extension Gardener Plant Toolbox: Capsicum annuum Longum Group (Hot Pepper)
- Penn State Extension: Growing Hot Peppers – Can You Make Them Hotter?
- HDmall Nutrition Hub: พริกชี้ฟ้า สด แดง (อ้างฐานข้อมูล Thai Food Composition สถาบันโภชนาการ ม.มหิดล)
- Specialty Produce: Red Spur Chile Peppers (Prik Chee Fah)
- Thai PBS: พริกขี้หนูแพง อะไรพอแทนได้บ้าง
- เดลินิวส์: ความรู้เรื่องพริก (ผศ.ดร.ธนวิทย์ ลายิ้ม มทร.กรุงเทพ)
- เดลินิวส์: โรคแอนแทรคโนส (กุ้งแห้ง) ในพริก
- The Thaiger: Thai-PAN สุ่มตรวจผักผลไม้ปี 2567 พบสารพิษตกค้างเกินมาตรฐาน
- มติชน: สธ.แนะเลือกซื้อ-ล้างผักลดสารเคมีตกค้าง (อ้างกระทรวงสาธารณสุขและกรมวิชาการเกษตร)
🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?
เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
พริกชี้ฟ้าชอบแดดไหม
พริกชี้ฟ้าชอบแดดจัด ควรได้แดดตรงอย่างน้อย 6 ชั่วโมงต่อวันตามคำแนะนำของ NC State Extension สำหรับพริกกลุ่มผลยาว Penn State Extension ก็ระบุว่าพริกเผ็ดต้องปลูกกลางแดดเต็มที่ ควรปลูกในดินร่วนหรือร่วนปนทรายที่ระบายน้ำดี และให้ดินชื้นสม่ำเสมอ
พริกชี้ฟ้าเผ็ดไหม
พริกชี้ฟ้าเผ็ด แต่เผ็ดน้อยกว่าพริกขี้หนูและพริกจินดา ร้านวัตถุดิบ Specialty Produce จัดไว้ราว 5,000–30,000 สโควิลล์ ส่วนงานวิจัยของ ม.เกษตรศาสตร์วัดพริกจินดาได้ราว 51,000 สโควิลล์ ความเผ็ดเพิ่มขึ้นเมื่อผลสุกและเมื่อต้นเจออากาศร้อนหรือขาดน้ำ ถ้าแกะเยื่อขาวกลางผลออกจะเผ็ดน้อยลง
พริกชี้ฟ้ากับพริกจินดาต่างกันอย่างไร
พริกชี้ฟ้าผลยาวราว 6–9 ซม. อวบกว่า สุกเป็นแดงหรือเหลือง และเผ็ดน้อยกว่า ส่วนพริกจินดาผลเล็กเรียว ส่วนมากชี้ขึ้น สุกแดงเข้ม ต้นเตี้ยกว่า (45–60 ซม.) และเผ็ดกว่า ทั้งสองชนิดใช้ทำพริกแห้งและซอสพริกได้ แต่พริกชี้ฟ้าเหมาะกับเมนูที่ต้องการสีแดงมากกว่าความเผ็ด
พริกชี้ฟ้าภาษาอังกฤษคืออะไร
พริกชี้ฟ้าภาษาอังกฤษเรียกว่า spur chili หรือ red spur chile และร้านวัตถุดิบต่างประเทศมักทับศัพท์ว่า Prik Chee Fah ชื่อวิทยาศาสตร์ที่งานวิจัยไทยใช้คือ Capsicum annuum var. acuminatum Fingerh. แต่บางแหล่งจัดไว้ในชนิด C. frutescens
พริกชี้ฟ้าทำอะไรได้บ้าง
พริกชี้ฟ้าใช้ได้ทั้งสด แห้ง และแปรรูป ผลแดงสดนิยมโขลกทำน้ำจิ้มเปาะเปี๊ยะหรือปั่นกับน้ำส้มสายชูเป็นซอส ใช้โรยหน้าแกงและผัดให้สีสวย ผลสุกแดงนำไปตากทำพริกแห้งเม็ดใหญ่ พริกป่น น้ำพริกเผา และน้ำพริกแกง และยังเป็นวัตถุดิบหลักของซอสพริกในโรงงาน
รูปภาพเพิ่มเติม
ปลูกต่อได้เลย
ต้นไม้ที่ดูแลคล้ายพริกชี้ฟ้า
ไม้กระถางต้นพริก
Capsicum spp. (C. annuum L., C. frutescens L.; พริกจินดา/ห้วยสีทน แหล่งจัดชนิดไม่ตรงกัน)
ไม้กระถางพริกขี้หนู
Capsicum frutescens L. (บางแหล่ง/บางพันธุ์จัดเป็น Capsicum annuum L.)
ไม้กระถางพริกหยวก
Capsicum annuum L. (กลุ่มพริกหยวก)
ไม้ดอก