หนอนใยผัก
พบทำลาย คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก และอีก 6 ชนิด
ใช้วิธีไม่ใช้สารร่วมด้วย เช่น มุ้งตาข่าย 16 mesh และกับดักกาวเหลือง
- ชนิดแมลง
- Plutella xylostella
- แพร่ระบาดทาง
- ผีเสื้อบินมาวางไข่, ปลูกผักตระกูลกะหล่ำต่อเนื่อง, ซากพืชอาหารในแปลง, กล้าที่มีไข่หรือหนอนติด
- พืชที่ถูกทำลาย (9 ชนิด)
- คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก บรอกโคลี กวางตุ้ง ผักกาดขาว มัสตาร์ด หัวไชเท้า เทอร์นิป
- อัปเดตล่าสุด
- 15 พ.ย. 2569
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- หนอนใยผัก (*Plutella xylostella*, Diamondback moth) คือหนอนผีเสื้อตัวเล็กที่กินเฉพาะผักตระกูลกะหล่ำ เช่น คะน้า กะหล่ำปลี กวางตุ้ง บรอกโคลี
- หนอนยาวราว 1 ซม. หัวท้ายแหลม ดิ้นแรงและห้อยตัวด้วยใย วัยเล็กแทะใต้ใบเป็นแผ่นใส วัยโตกินจนใบเป็นรูพรุน
- ในไทยครบวงจร 17–18 วัน (ฤดูร้อน) มีได้ราว 17–25 รุ่นต่อปี จึงดื้อยาเร็ว
- วิธีไม่ใช้สาร: มุ้งตาข่าย 16 mesh, กับดักกาวเหลือง 80 อัน/ไร่, กับดักไฟสีน้ำเงิน, แตนเบียน และเชื้อ Bt (กลุ่ม 11A) ซึ่งกรมวิชาการเกษตรระบุว่าไม่ควรใช้ในแหล่งปลูกผักภาคกลาง
- กรมวิชาการเกษตรแนะนำ สไปนีโทแรม คลอร์ฟีนาเพอร์ โทลเฟนไพแรด อินดอกซาคาร์บ 40–60 มล./น้ำ 20 ล. พ่นทุก 5 วัน 2 ครั้ง
- สลับกลุ่ม IRAC ทุก 14 วัน กลุ่มเดียวกันไม่เกิน 2 ครั้งในราว 30 วัน อ่านฉลากและเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยว
📋 ภาพรวมโรค
หนอนใยผัก คือหนอนของผีเสื้อกลางคืนตัวเล็กชื่อวิทยาศาสตร์ Plutella xylostella (L.) ภาษาอังกฤษเรียกว่า Diamondback moth หรือ DBM เป็นแมลงศัตรูสำคัญที่สุดชนิดหนึ่งของผักตระกูลกะหล่ำ เช่น คะน้า กะหล่ำปลี กวางตุ้ง บรอกโคลี และผักกาด หนอนกัดกินใบจนเป็นรูพรุน และขึ้นชื่อว่าดื้อยาฆ่าแมลงแทบทุกกลุ่ม
บทความนี้เรียบเรียงจากคำเตือนการระบาดของกรมวิชาการเกษตรและกรมส่งเสริมการเกษตร รายงานวิจัยของกรมวิชาการเกษตร และเอกสารของ IRAC กับมหาวิทยาลัยฟลอริดา ครอบคลุมวงจรชีวิตหนอนใยผัก วิธีกำจัดแบบไม่ใช้สารเคมี เชื้อ Bt ศัตรูธรรมชาติ ไปจนถึงคำถามยอดฮิตว่าหนอนใยผักใช้ยาอะไร และทำไมฉีดแล้วไม่ตาย
🐛 หนอนใยผักคืออะไร ชื่อวิทยาศาสตร์และลักษณะ

หนอนใยผักเป็นหนอนผีเสื้อในวงศ์ Plutellidae อันดับ Lepidoptera ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Plutella xylostella (L.) ตัวหนอนเรียวยาว หัวและท้ายแหลม สีเขียวอ่อน เทาอ่อน หรือเขียวปนเหลือง โตเต็มที่ยาวราว 1 เซนติเมตร
จุดสังเกตที่ทำให้ได้ชื่อว่า “หนอนใยผัก” คือเมื่อถูกรบกวน หนอนจะดิ้นแรง ถอยหลัง แล้วปล่อยเส้นใยห้อยตัวลงจากใบ ส่วนท้ายของลำตัวมีปุ่มยื่นออกมาเป็นสองแฉก ตัวเต็มวัยเป็นผีเสื้อกลางคืนขนาดเล็ก ปีกสีเทา มีแถบสีอ่อนพาดกลางหลัง ซึ่งบางครั้งขาดเป็นช่วงคล้ายรูปข้าวหลามตัด จึงเป็นที่มาของชื่อ Diamondback
ไข่ของหนอนใยผักแบนรี สีเหลืองอ่อนหรือเขียวอ่อน ขนาดเล็กมาก เอกสารของมหาวิทยาลัยฟลอริดาวัดได้ยาว 0.44 มม. กว้าง 0.26 มม. ตัวเมียวางไข่เป็นฟองเดี่ยวหรือกลุ่มเล็ก ๆ ทั้งบนและใต้ใบ ไข่จะเปลี่ยนเป็นสีดำเมื่อใกล้ฟัก ดักแด้ยาวราว 1 ซม. อยู่ในใยบาง ๆ ที่ติดกับใบ ระยะแรกสีเขียวแล้วเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเทาเมื่อใกล้ออกเป็นผีเสื้อ
🔄 วงจรชีวิตหนอนใยผัก ใช้เวลากี่วัน
วงจรชีวิตหนอนใยผักในไทยสั้นมาก งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรอ้างข้อมูลว่าครบวงจรในราว 17–18 วันช่วงฤดูร้อน และราว 29 วันในฤดูหนาว ทำให้มีได้ราว 17–25 รุ่นต่อปี ระยะเวลาแต่ละระยะขึ้นกับอุณหภูมิ ยิ่งร้อนยิ่งเร็ว
กรมส่งเสริมการเกษตรระบุว่าผีเสื้อวางไข่ได้ตั้งแต่ประมาณ 1 วันหลังออกจากดักแด้ และวางได้ตลอดอายุ ตัวเมียวางไข่หลายครั้ง ครั้งละประมาณ 20–80 ฟอง รวมตัวละ 40–400 ฟอง เมื่อสภาพอากาศเหมาะและมีผักให้กินตลอดปี ประชากรจึงเพิ่มขึ้นเร็วมาก
ตัวเลขข้างบนมาจากหลายแหล่งและหลายสภาพอากาศ จึงใช้เป็นภาพรวม ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว สิ่งที่ควรจำคือรุ่นใหม่เกิดขึ้นได้ทุก 2–4 สัปดาห์ ถ้าพ่นสารกลุ่มเดียวกันซ้ำทุกครั้ง หนอนที่รอดก็จะถ่ายทอดความต้านทานต่อไปเรื่อย ๆ
🥬 หนอนใยผักกะหล่ำ และพืชที่หนอนใยผักทำลาย
หนอนใยผักกินเฉพาะพืชตระกูลกะหล่ำ คำว่า “หนอนใยผักกะหล่ำ” จึงหมายถึงแมลงชนิดเดียวกันที่พบบนกะหล่ำปลี คำเตือนของกรมวิชาการเกษตรระบุพืชที่ถูกทำลาย ได้แก่ คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก บรอกโคลี กวางตุ้ง และผักกาดขาว และทำลายได้ทุกระยะการเจริญเติบโต
เอกสารของมหาวิทยาลัยฟลอริดาเพิ่มพืชอย่างคะน้าใบหยัก (kale) มัสตาร์ด หัวไชเท้า และเทอร์นิป และระบุว่าผีเสื้อชอบวางไข่บนผักใบอย่างคอลลาร์ดมากกว่ากะหล่ำปลี ผักที่ปลูกต่อเนื่องทั้งปีในแหล่งเดียวกันจึงมีหนอนใยผักให้เห็นตลอด
ใบที่เป็นรูมาก ๆ ทำให้ผักขายได้ราคาต่ำหรือขายไม่ได้เลย ลองดู ราคาผักผลไม้วันนี้ เพื่อประเมินว่าความเสียหายในแปลงแปลเป็นรายได้ที่หายไปเท่าไร ก่อนตัดสินใจลงทุนกางมุ้งหรือซื้อสาร
🔍 อาการและลักษณะการทำลายของหนอนใยผัก
หนอนวัยเล็กกัดกินผิวใบด้านล่าง เหลือผิวใบด้านบนไว้เป็นแผ่นบางใส หนอนวัยโตกัดกินทะลุจนใบเป็นรูพรุน ถ้าพบรอยแผ่นใสใต้ใบร่วมกับหนอนสีเขียวตัวเล็กที่ดิ้นแรง เกือบแน่ใจได้ว่าเป็นหนอนใยผัก
- ใต้ใบ: รอยแทะเป็นหย่อม ๆ ไม่เป็นระเบียบ ผิวใบด้านบนยังอยู่ มองย้อนแสงเห็นเป็นช่องใส
- ทั้งใบ: หนอนวัยโตกินทะลุ ใบเป็นรูคล้ายร่างแห ระบาดหนักเหลือแต่เส้นใบ
- ต้นกล้า: ถูกกินจนเหลือแต่เส้นใบ ต้นโตช้าหรือตาย
- หัวกะหล่ำ: การห่อหัวถูกรบกวน หัวไม่สวย
- ช่อบรอกโคลีและกะหล่ำดอก: มีหนอนหรือรังดักแด้ซ่อนอยู่ ทำให้ผลผลิตถูกปฏิเสธ
- บนใบ: พบรังดักแด้เป็นใยบาง ๆ ติดอยู่ใต้ใบหรือใบรอบนอก
ถ้าผักเหี่ยวทั้งต้นทั้งที่ใบไม่มีรอยแทะ สาเหตุมักอยู่ที่รากหรือโคนต้น ไม่ใช่หนอนกินใบ ลองตรวจตามบทความ โรครากเน่าโคนเน่า ก่อนซื้อยาฆ่าแมลงมาพ่น
🌦️ หนอนใยผักระบาดช่วงไหน
หนอนใยผักพบระบาดเป็นประจำในไทยและพบได้ตลอดปีในแหล่งที่ปลูกผักตระกูลกะหล่ำต่อเนื่อง คำเตือนของกรมวิชาการเกษตรมีออกทั้งช่วงปลายพฤษภาคมถึงต้นมิถุนายน และกลางกันยายนถึงต้นตุลาคม โดยฉบับเดือนพฤษภาคม–มิถุนายน 2568 ระบุสภาพอากาศร้อน มีฝนตก และฝนตกหนักในบางพื้นที่
ส่วนที่เร่งให้ระบาดหนักคือการปลูกผักซ้ำที่เดิมทั้งปีและการพ่นสารบ่อย ๆ ซึ่งทำให้ศัตรูธรรมชาติหายไปและหนอนดื้อยา รายงานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรระบุปัญหาดื้อยารุนแรงในแหล่งปลูกผักต่อเนื่องอย่างอำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี และอำเภอท่าม่วง พนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี
ในทางกลับกัน ฝนเป็นตัวช่วยของเกษตรกร เอกสารของมหาวิทยาลัยฟลอริดาระบุว่าฝนทำให้หนอนวัยเล็กตายเป็นจำนวนมาก และแปลงที่ให้น้ำแบบสปริงเกลอร์เหนือทรงพุ่มมักมีหนอนใยผักน้อยกว่าแปลงที่ให้น้ำแบบน้ำหยดหรือปล่อยตามร่อง โดยการให้น้ำทุกเย็นได้ผลดีที่สุดในงานศึกษาที่อ้างถึง ข้อมูลนี้มาจากงานในสหรัฐฯ จึงใช้เป็นแนวทางประกอบ ไม่ใช่คำแนะนำของหน่วยงานไทย
📋 วิธีสำรวจหนอนใยผัก และเมื่อไรควรเริ่มกำจัด
กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำให้ผู้ปลูกผักตระกูลกะหล่ำทุกภาคสำรวจแปลงอย่างสม่ำเสมอ ส่วนตัวเลขเกณฑ์ที่ควรเริ่มพ่น เอกสารเตือนภัยของไทยที่ตรวจได้ยังไม่ได้ให้ไว้ คำเตือนของกรมวิชาการเกษตรเขียนเพียงว่า “พ่นเมื่อพบการระบาด”
หลักทั่วไปในการสำรวจคือเดินแบบซิกแซกให้ทั่วแปลง พลิกดูใต้ใบ นับหนอนต่อต้น และจดผลทุกครั้ง ถ้าตัวเลขเพิ่มขึ้นต่อเนื่องสองรอบสำรวจ ให้เริ่มมาตรการที่หนักขึ้นตามลำดับในหัวข้อถัดไป กับดักกาวเหลืองช่วยบอกว่าผีเสื้อเริ่มเข้าแปลงแล้ว ก่อนที่จะเห็นหนอนบนใบ
🌿 กำจัดหนอนใยผักแบบไม่ใช้สารเคมี วิธีธรรมชาติที่หน่วยงานรัฐแนะนำ

วิธีไม่ใช้สารเคมีที่กรมวิชาการเกษตรและกรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำ ได้แก่ มุ้งตาข่ายไนลอน กับดักกาวเหนียวสีเหลือง กับดักแสงไฟ การปล่อยแตนเบียน และการเขตกรรม ใช้หลายวิธีร่วมกันจะลดการพึ่งสารได้มาก
- ปลูกผักในมุ้ง (ผักกางมุ้ง): ใช้ตาข่ายไนลอนขนาด 16 mesh (256 ช่องต่อตารางนิ้ว) และต้องปิดให้มิดชิดตลอดเวลา เพื่อไม่ให้ผีเสื้อตัวเมียเล็ดลอดเข้าไปวางไข่ วิธีนี้ป้องกันได้ผลดีทั้งหนอนและผีเสื้อ
- กับดักกาวเหนียวสีเหลือง: ติดตั้งประมาณ 80 กับดักต่อไร่ ตรวจหรือเปลี่ยนทุก 7–10 วัน กรมวิชาการเกษตรระบุว่าช่วยลดการใช้สารฆ่าแมลงได้มากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์
- กับดักแสงไฟ: หลอดฟลูออเรสเซนต์สีน้ำเงิน 20 วัตต์ ติดรอบนอกแปลง และควรทำพร้อมกันทั้งพื้นที่ กรมวิชาการเกษตรระบุว่าหลอดชนิดนี้ล่อผีเสื้อหนอนใยผักได้เหมาะสมที่สุด ราคาถูกกว่าหลอดแบล็กไลต์และไม่มีอันตรายจากรังสียูวี
- เขตกรรม: ไถพรวนดินตากแดด กำจัดซากพืชอาหารหลังเก็บเกี่ยว และปลูกพืชหมุนเวียนที่ไม่ใช่ตระกูลกะหล่ำ
- ปล่อยแตนเบียนไข่: กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำ 60,000 ตัวต่อไร่ ทุก 10 วัน (รายละเอียดในหัวข้อศัตรูธรรมชาติ)
ส่วนสูตรน้ำหมักหรือสมุนไพรไล่หนอนที่แชร์กันในโซเชียล เอกสารของหน่วยงานรัฐที่เราตรวจไม่ได้ให้สูตรหรือผลทดสอบกับหนอนใยผักไว้ บทความนี้จึงไม่แนะนำสูตรใดเป็นพิเศษ ถ้าจะลองใช้ ควรทดสอบกับผักไม่กี่ต้นก่อน และยังต้องสำรวจแปลงตามปกติ
ผักกางมุ้งได้ผลก็ต่อเมื่อมุ้งปิดสนิท ตรวจรอยขาดและชายมุ้งทุกครั้งที่เข้าออก และย้ายกล้าที่ปลอดหนอนเข้าไปปลูกเท่านั้น ถ้าหนอนติดเข้าไปตั้งแต่ต้น มุ้งจะกลายเป็นที่ปลอดศัตรูธรรมชาติให้หนอนแทน
🦠 เชื้อ Bt กำจัดหนอนใยผักได้ไหม
ได้ เชื้อแบคทีเรีย Bacillus thuringiensis (Bt) เป็นชีวภัณฑ์ที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำสำหรับหนอนใยผัก ทั้งสายพันธุ์ aizawai และ kurstaki จัดอยู่ใน IRAC กลุ่ม 11A อัตรา 100–200 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
คำเตือนของกรมวิชาการเกษตรระบุเพิ่มว่า สภาพแวดล้อมมีผลต่อปริมาณเชื้อ เมื่อระบาดมากให้พิจารณาเพิ่มอัตรา พ่นถี่ขึ้น หรือพ่นสลับกับสารฆ่าแมลง และระบุว่า “ไม่ควรใช้ในแหล่งปลูกผักภาคกลาง” โดยไม่ได้อธิบายเหตุผลไว้ เกษตรกรภาคกลางจึงควรสอบถามสำนักงานเกษตรอำเภอก่อนเลือกใช้
Bt มีแนวโน้มกระทบแตนเบียนน้อยกว่าสารฆ่าแมลง ในงานวิจัยปี 2556 แปลงพ่น Bt นับแตนเบียน Cotesia plutellae ได้ 10.8 ตัวต่อ 40 ต้น เทียบกับ 13.0 ตัวในแปลงไม่พ่น ซึ่งไม่ต่างกันทางสถิติ ขณะที่แปลงพ่นสารฆ่าแมลงหลายชนิดนับได้ 0–3.3 ตัวต่อ 40 ต้น ผู้วิจัยอธิบายว่าส่วนหนึ่งเป็นเพราะเหลือหนอนให้แตนเบียนอาศัยน้อยลงด้วย อย่างไรก็ตาม หนอนใยผักดื้อ Bt บางผลิตภัณฑ์ได้แล้วในต่างประเทศ เอกสารของมหาวิทยาลัยฟลอริดาจึงแนะนำให้สลับใช้สายพันธุ์ kurstaki กับ aizawai
🐝 ศัตรูธรรมชาติของหนอนใยผัก

ศัตรูธรรมชาติสำคัญของหนอนใยผักในไทยคือแตนเบียน ทั้งแตนเบียนไข่ แตนเบียนหนอน Cotesia plutellae และแตนเบียนดักแด้ การอนุรักษ์แตนเบียนในแปลงสำคัญพอ ๆ กับการปล่อยเพิ่ม เพราะสารฆ่าแมลงหลายชนิดฆ่าแตนเบียนไปด้วย
งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรปี 2555 ที่ท่าม่วงนับแตนเบียน Cotesia ได้ 20.3 ตัวต่อ 40 ต้นในแปลงไม่พ่นสาร 16.8 ตัวในแปลงพ่น Bt แต่เหลือ 5.3 ตัวเมื่อพ่นอินดอกซาคาร์บ 2.8 ตัวเมื่อพ่นโทลเฟนไพแรด 0.3 ตัวเมื่อพ่นสไปนีแซด และไม่พบเลยในแปลงที่พ่นคลอร์ฟีนาเพอร์ อีมาเมกตินเบนโซเอต และฟลูเบนไดอะไมด์ ตัวเลขนี้เป็นการนับดิบจากแปลงเดียว แต่ก็ชี้ให้เห็นว่าการพ่นสารบ่อยทำให้แปลงขาดแตนเบียนที่ช่วยคุมหนอนอยู่เดิม
กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำด้วยว่า ถ้ามีศัตรูชนิดอื่นระบาดร่วม ให้ใช้ชีวภัณฑ์ที่เจาะจงร่วมกัน เช่น เชื้อไวรัส NPV สำหรับหนอนกระทู้หอม ไส้เดือนฝอยสำหรับด้วงหมัดผัก และใช้สารเคมีเฉพาะเมื่อหนอนเจาะยอดกะหล่ำระบาด เพื่อไม่ทำลายแตนเบียนของหนอนใยผักโดยไม่จำเป็น
🧪 หนอนใยผักใช้ยาอะไร สารที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำ
คำเตือนการระบาดของกรมวิชาการเกษตร (ฉบับ ก.ย.–ต.ค. 2567 และ พ.ค.–มิ.ย. 2568) แนะนำสไปนีโทแรม คลอร์ฟีนาเพอร์ โทลเฟนไพแรด อินดอกซาคาร์บ อีมาเมกตินเบนโซเอต และฟิโพรนิล ให้พ่นเมื่อพบการระบาดทุก 5 วัน ติดต่อกัน 2 ครั้ง และสลับกลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ทุก 14 วัน
ตารางนี้รวมสารพร้อมกลุ่ม IRAC อัตราที่เขียนว่า “ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร” มาจากคำเตือนสำหรับผักตระกูลกะหล่ำโดยตรง แถวที่ไม่มีอัตราจากหน่วยงานรัฐ ให้ใช้ตามอัตราบนฉลาก
สังเกตว่าสารในตารางมีคู่ที่อยู่กลุ่มเดียวกัน คือสไปนีโทแรมกับสไปนีแซด (กลุ่ม 5) และอีมาเมกตินเบนโซเอตกับอะบาเม็กติน (กลุ่ม 6) การสลับระหว่างคู่นี้ไม่นับเป็นการสลับกลุ่ม ให้ดูเลขกลุ่ม IRAC บนฉลากทุกครั้ง
- อ่านฉลากทุกครั้ง ใช้เฉพาะสารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับหนอนใยผักหรือผักตระกูลกะหล่ำ และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามที่ฉลากกำหนด ผักใบกินสด เก็บเกี่ยวเร็ว จึงต้องนับวันให้ดี
- สวมถุงมือ หน้ากาก แว่นตา เสื้อแขนยาว และรองเท้าบูทขณะผสมและพ่นสาร ล้างมือและอาบน้ำหลังพ่น
- อย่าเพิ่มอัตราเองเกินฉลากเพราะคิดว่าหนอนดื้อ ให้เปลี่ยนกลุ่มสารแทน
- ไม่มีสารใดกำจัดหนอนใยผักได้หมด 100% โดยเฉพาะในแหล่งที่หนอนดื้อยา
🔁 หนอนใยผักดื้อยา ทำไมฉีดแล้วไม่ตาย
หนอนใยผักดื้อยาเพราะวงจรชีวิตสั้น มีหลายรุ่นต่อปี และถูกพ่นสารซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน IRAC ระบุว่ามีรายงานการดื้อยาครั้งแรกตั้งแต่ทศวรรษ 1950 และปัจจุบันหนอนใยผักต้านทานสารฆ่าแมลงส่วนใหญ่ บางกลไกทำให้ต้านทานได้ 1,000 เท่าหรือมากกว่า
รายงานของกรมวิชาการเกษตรปี 2556 ยังอ้างงานวิจัยต่างประเทศ (Kao & Chang, 2001) ที่พบความต้านทานต่อฟลูเบนไดอะไมด์สูงถึง 26,600 เท่า ส่วนงานวิจัยในคะน้าของไทยชี้ว่าปัญหาส่วนหนึ่งมาจากการพ่นน้ำน้อยเกินไป เกษตรกรที่ใช้เครื่องพ่นแรงลมพ่นน้ำเพียง 40–60 ลิตรต่อไร่ ทำให้หนอนได้รับสารไม่ทั่วถึง หนอนที่รอดจึงกลายเป็นพ่อแม่ของรุ่นที่ดื้อกว่าเดิม
แนวทางของ IRAC สำหรับหนอนใยผักมีดังนี้
- แบ่งการพ่นเป็น “หน้าต่าง” ราว 30 วัน หรือประมาณหนึ่งรุ่นของหนอน ในหนึ่งหน้าต่างใช้สารกลุ่มเดียวกันได้ไม่เกิน 2 ครั้ง
- หน้าต่างถัดไปเปลี่ยนไปใช้สารกลุ่มอื่น และไม่ใช้กลุ่มเดียวกันกับหนอนรุ่นที่ต่อกัน
- ตลอดฤดูปลูก สารกลุ่มเดียวไม่ควรครอบคลุมเกินราว 50% ของระยะปลูก หรือเกิน 50% ของจำนวนครั้งที่พ่น
- พ่นเมื่อถึงเกณฑ์เท่านั้น เลือกสารที่รู้ว่ายังได้ผลในพื้นที่ และใช้ร่วมกับศัตรูธรรมชาติและการปลูกพืชหมุนเวียน
ส่วนคำเตือนของกรมวิชาการเกษตรให้สลับกลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ทุก 14 วัน ทั้งสองแนวทางไปทางเดียวกัน คือห้ามพ่นกลุ่มเดิมซ้ำยาว ๆ ถ้าอยากเห็นตัวอย่างหลักสลับกลุ่มกับแมลงอีกชนิด ดูหัวข้อการดื้อยาใน บทความเพลี้ยแป้ง
จดชื่อสาร เลขกลุ่ม IRAC และวันที่พ่นไว้ในสมุดแปลงทุกครั้ง พอครบ 2 ครั้งในกลุ่มเดียวกัน ให้เปลี่ยนกลุ่มทันที ถ้าพ่นแล้วหนอนยังเหลือมาก ให้สงสัยเรื่องดื้อยาหรือพ่นไม่ทั่วใต้ใบ ก่อนจะคิดเพิ่มอัตรา
🛡️ วิธีป้องกันหนอนใยผักระยะยาว แบบผสมผสาน
การป้องกันหนอนใยผักระยะยาวต้องเริ่มก่อนเห็นหนอน คือเตรียมแปลงให้สะอาด กันผีเสื้อไม่ให้เข้ามาวางไข่ สำรวจสม่ำเสมอ ใช้ศัตรูธรรมชาติและ Bt ก่อน แล้วค่อยใช้สารฆ่าแมลงแบบสลับกลุ่มเมื่อระบาดมาก
- ไถพรวนตากดิน เก็บและทำลายซากผักตระกูลกะหล่ำหลังเก็บเกี่ยว ไม่ทิ้งไว้เป็นแหล่งอาหาร
- ปลูกพืชหมุนเวียนที่ไม่ใช่ตระกูลกะหล่ำ เพื่อตัดวงจรอาหารของหนอน
- ถ้าลงทุนได้ ปลูกในโรงเรือนตาข่าย 16 mesh และดูแลให้ปิดสนิท
- ติดกับดักกาวเหนียวสีเหลือง 80 อันต่อไร่ และกับดักแสงไฟสีน้ำเงินรอบแปลง ทำพร้อมกันกับแปลงข้างเคียง
- สำรวจใต้ใบอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง จดจำนวนหนอนต่อต้น
- อนุรักษ์และปล่อยแตนเบียน เลือก Bt ก่อนสารฆ่าแมลงเมื่อหนอนยังน้อย
- เมื่อต้องใช้สาร ใช้ตามอัตราที่แนะนำ พ่นให้ทั่วใต้ใบ และสลับกลุ่ม IRAC
ผักที่โตสม่ำเสมอแข็งแรงช่วยให้เก็บเกี่ยวได้ตามรอบ ไม่ต้องยืดเวลาอยู่ในแปลงนาน ใช้ เครื่องมือคำนวณปุ๋ย วางแผนใส่ปุ๋ยให้พอดีกับพื้นที่ปลูก แล้วจดผลการสำรวจหนอนคู่กับปฏิทินปลูก จะเห็นว่าแปลงไหนระบาดซ้ำและควรกางมุ้งก่อน
📚 แหล่งอ้างอิง
- ศูนย์ติดตามและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติด้านการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (เรียบเรียงโดยกองส่งเสริมการอารักขาพืชและจัดการดินปุ๋ย กรมส่งเสริมการเกษตร): เตือนการระบาดหนอนใยผัก (Diamondback moth; DBM)
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัยการเกษตร 28 พ.ค.–10 มิ.ย. 2568 (หนอนใยผัก)
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัยการเกษตร 18 ก.ย.–1 ต.ค. 2567 (หนอนใยผัก)
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2556: กลไกความต้านทานต่อสารฆ่าแมลงในหนอนใยผัก
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2556: ศึกษาประสิทธิภาพสารฆ่าแมลงกลุ่มต่างๆ ในการป้องกันกำจัดหนอนใยผัก (การพ่นแบบปริมาณน้อย)
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2556: การคัดเลือกสารฆ่าแมลงกลุ่มต่างๆ ในการป้องกันกำจัดหนอนใยผัก
- กรมวิชาการเกษตร: ทดสอบประสิทธิภาพและพัฒนาเทคนิคการพ่นสารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูสำคัญในคะน้า
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2555: ประสิทธิภาพเชื้อแบคทีเรียและสารฆ่าแมลงป้องกันกำจัดหนอนใยผัก และผลต่อศัตรูธรรมชาติ
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2556: ประสิทธิภาพเชื้อแบคทีเรียและสารฆ่าแมลงในการป้องกันควบคุมหนอนใยผัก หนอนกระทู้ผัก และหนอนเจาะยอดกะหล่ำ และผลกระทบต่อแมลงศัตรูธรรมชาติ
- UF/IFAS EDIS IN276: Diamondback Moth, Plutella xylostella (Linnaeus)
- IRAC: The Diamondback Moth, Plutella xylostella — IRM poster
- IRAC: Diamondback moth resistance management poster (Thailand introduction)
- IRAC: Mode of Action Classification — structures poster
🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?
เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หนอนใยผักใช้ยาอะไร
กรมวิชาการเกษตรแนะนำสไปนีโทแรม 12% SC คลอร์ฟีนาเพอร์ 10% SC โทลเฟนไพแรด 16% EC หรืออินดอกซาคาร์บ 15% EC อัตรา 40–60 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร อีมาเมกตินเบนโซเอต 1.92% EC 80 มล. หรือฟิโพรนิล 5% SC 60–80 มล. พ่นเมื่อพบการระบาดทุก 5 วัน 2 ครั้ง และสลับกลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ทุก 14 วัน อ่านฉลากและเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวทุกครั้ง
วงจรชีวิตหนอนใยผักกี่วัน
หนอนใยผักมี 4 ระยะ คือ ไข่ หนอน 4 วัย ดักแด้ และผีเสื้อ ไข่ฟักใน 3–4 วัน ในไทยครบวงจรราว 17–18 วันในฤดูร้อน และราว 29 วันในฤดูหนาว จึงมีได้ราว 17–25 รุ่นต่อปี ซึ่งเป็นเหตุผลที่หนอนใยผักดื้อยาเร็ว
หนอนใยผักชื่อวิทยาศาสตร์อะไร
หนอนใยผักมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Plutella xylostella (L.) อยู่ในวงศ์ Plutellidae อันดับ Lepidoptera ภาษาอังกฤษเรียกว่า Diamondback moth หรือ DBM ตามแถบสีอ่อนบนหลังผีเสื้อที่บางครั้งเห็นเป็นรูปข้าวหลามตัด
กำจัดหนอนใยผักแบบไม่ใช้สารเคมีทำอย่างไร
ปลูกในมุ้งตาข่ายไนลอน 16 mesh ที่ปิดมิดชิด ติดกับดักกาวเหนียวสีเหลืองราว 80 อันต่อไร่ และกับดักแสงไฟสีน้ำเงินรอบแปลง ไถตากดิน เก็บซากผัก ปลูกพืชหมุนเวียน ปล่อยแตนเบียนไข่ และใช้เชื้อ Bt 100–200 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร ซึ่งระบุว่าไม่ควรใช้ Bt ในแหล่งปลูกผักภาคกลาง
ทำไมหนอนใยผักดื้อยา ฉีดแล้วไม่ตาย
หนอนใยผักมีหลายรุ่นต่อปีและถูกพ่นสารซ้ำกลุ่มเดิม จนดื้อสารเกือบทุกกลุ่ม เช่น ฟิโพรนิลที่ไทรน้อยดื้อถึง 138 เท่า การพ่นน้ำน้อยไม่ทั่วใต้ใบก็ทำให้หนอนรอด ควรสลับกลุ่ม IRAC ใช้กลุ่มเดียวกันไม่เกิน 2 ครั้งในราว 30 วัน และใช้วิธีไม่ใช้สารร่วมด้วย
🌱 พืชที่มักพบแมลงนี้
แมลงศัตรูพืชนี้มักพบในพืชดังต่อไปนี้
💥 ลักษณะการทำลาย
ลักษณะความเสียหายที่เกิดจากการทำลายของแมลง
ที่ใต้ใบ: รอยแทะเป็นหย่อม เหลือผิวใบด้านบนเป็นแผ่นบางใส (หนอนวัยเล็ก)
ที่ใบ: ใบเป็นรูพรุนคล้ายร่างแห ระบาดหนักเหลือแต่เส้นใบ (หนอนวัยโต)
ที่ต้นกล้า: ถูกกินจนเหลือแต่เส้นใบ ต้นชะงักหรือตาย
ที่หัวกะหล่ำปลี: การห่อหัวถูกรบกวน หัวไม่สมบูรณ์
ที่ช่อดอก: มีหนอนหรือดักแด้หลบในช่อบรอกโคลีและกะหล่ำดอก
บนใบ: พบรังดักแด้ใยบาง ๆ ติดใต้ใบ
ตัวหนอน: สีเขียวอ่อน หัวท้ายแหลม ยาวราว 1 ซม. ดิ้นแรงและห้อยตัวด้วยใยเมื่อถูกแตะ
🛒 สินค้าแนะนำสำหรับกำจัดแมลง
⚡ ผลิตภัณฑ์คุณภาพที่แนะนำสำหรับการกำจัดและป้องกัน
📚 อ่านต่อ: โรคและแมลงที่เกี่ยวข้อง
📅 เผยแพร่ 15 พ.ย. 2026




