หนอนกระทู้ผัก

พบทำลาย คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก และอีก 19 ชนิด

กินพืชได้หลายชนิด เจาะหัวกะหล่ำและใบหอม

หนอนวัยแรกรวมกลุ่มแทะใต้ใบ บีทีและไวรัส NPV ได้ผลดีกับหนอนวัยเล็ก จึงควรจัดการตั้งแต่เริ่มพบ

ชนิดแมลง
Spodoptera litura (Fabricius), Spodoptera exigua (Hübner)
แพร่ระบาดทาง
ผีเสื้อบินมาวางไข่, กลุ่มไข่ใต้ใบ, ดักแด้ในดิน, ซากพืชอาหารในแปลง
พืชที่ถูกทำลาย (22 ชนิด)
คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก บรอกโคลี ผักกาดขาวปลี ผักกาดเขียวปลี ผักกาดหัว หอมแดง หอมหัวใหญ่ หอมแบ่ง กระเทียม หน่อไม้ฝรั่ง กระเจี๊ยบเขียว พริก องุ่น ข้าวโพด ถั่วเหลือง ถั่วเขียว มะเขือเทศ กุหลาบ ดาวเรือง กล้วยไม้
อัปเดตล่าสุด
13 พ.ย. 2569
หนอนกระทู้ผักวัยโตสีน้ำตาลเข้มมีแถบดำที่คอและจุดดำคู่บนลำตัว กำลังกัดกินใบกะหล่ำจนเป็นรู
22 ชนิดพืชที่ถูกทำลาย
📌

สรุปสั้น (TL;DR)

อ่าน 30 วินาที
  • 1 หนอนกระทู้ผัก (*Spodoptera litura*) และ หนอนกระทู้หอม (*S. exigua*) เป็นหนอนผีเสื้อกลางคืนวงศ์ Noctuidae ที่กินพืชได้หลายชนิด
  • 2 หนอนวัยแรก รวมกลุ่มแทะใต้ใบ จนใบเป็นฝ้าใส แล้วแยกย้ายกัดใบเป็นรู เจาะหัวกะหล่ำ หรือ เจาะเข้าในใบหอม จนใบขาว
  • 3 แยกชนิด: หนอนกระทู้ผักยาวได้ 40–45 มม. มี แถบดำที่คอ; หนอนกระทู้หอมยาวราว 1 นิ้ว มีแถบขาวข้างตัว
  • 4 เกณฑ์ในหอม: กลุ่มไข่เฉลี่ย 0.5 กลุ่ม/ตร.ม. (นับ 25 จุด/ไร่) ถั่วเหลือง ใบเสียหาย 30%
  • 5 ชีวภัณฑ์: บีที (IRAC 11A) และ ไวรัส NPV (IRAC 31) ได้ผลดีกับหนอนวัยเล็ก
  • 6 สารที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำ เช่น คลอร์ฟีนาเพอร์ (13) อินดอกซาคาร์บ (22A) อีมาเมกตินเบนโซเอต (6) กลุ่มไดอะไมด์ (28) ทอลเฟนไพแรด (21A)
  • 7 หนอนกระทู้หอม ดื้อไพรีทรอยด์มากที่สุด ต้องสลับกลุ่ม IRAC ราวทุก 30 วัน อ่านฉลาก เว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยว

📋 ภาพรวมโรค

หนอนกระทู้ผัก (Spodoptera litura) คือหนอนของผีเสื้อกลางคืนในวงศ์ Noctuidae ที่กัดกินใบผักตระกูลกะหล่ำ หอม พริก ถั่ว ข้าวโพด และไม้ดอกได้หลายชนิด หนอนวัยแรกจะอยู่รวมเป็นกลุ่มแทะผิวใบด้านล่างจนใบเหลือแต่เยื่อบางใส เมื่อโตขึ้นจึงแยกย้ายกันกัดกินใบจนแหว่งเป็นรูใหญ่ หรือเจาะเข้าไปในหัวกะหล่ำ

🥚
50–150 ฟอง
ไข่ต่อกลุ่ม (หนอนกระทู้หอม)
📏
40–45 มม.
หนอนกระทู้ผักโตเต็มที่
🔄
~24 วัน
วงจรเร็วสุด (หนอนกระทู้หอม)
🌱
120+ ชนิด
พืชอาศัยหนอนกระทู้ผัก

คำว่า “หนอนกระทู้” ที่เกษตรกรไทยใช้เรียก ครอบคลุมหนอนหลายชนิดในสกุล Spodoptera ตัวที่เจอบ่อยในแปลงผักคือหนอนกระทู้ผัก และหนอนกระทู้หอม (Spodoptera exigua) ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องดื้อยาในแปลงหอมแดง ส่วนในข้าวโพดยังมีหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด บทความนี้รวมวิธีแยกชนิด วงจรชีวิต อาการ เกณฑ์เริ่มพ่น วิธีกำจัดแบบไม่ใช้สาร ชีวภัณฑ์บีทีและไวรัส NPV และหนอนกระทู้ใช้ยาอะไรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร พร้อมวิธีสลับกลุ่มสารไม่ให้ดื้อยา

🐛 หนอนกระทู้ คืออะไร มีกี่ชนิดที่เกษตรกรไทยเจอ

หนอนกระทู้คือหนอนผีเสื้อกลางคืนกลุ่มที่กินพืชได้หลายชนิด แม่ผีเสื้อวางไข่เป็นกลุ่มใต้ใบ และหนอนวัยแรกกินรวมกันเป็นหย่อม ในไทยมี 3 ชนิดที่เจอบ่อย คือหนอนกระทู้ผัก หนอนกระทู้หอม และหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด

ทั้งสามชนิดอยู่สกุลเดียวกันจึงมีนิสัยคล้ายกัน แต่พืชที่ชอบ ขนาดตัว และจุดสังเกตบนลำตัวต่างกัน การรู้ชนิดช่วยให้เลือกเกณฑ์การพ่นและสารได้ตรงกับคำแนะนำของหน่วยงาน เพราะกรมวิชาการเกษตรออกคำแนะนำแยกตามชนิดหนอนและชนิดพืช

ชื่อไทย ชื่อวิทยาศาสตร์ พืชที่พบในเอกสารไทย จุดสังเกตหนอนวัยโต
หนอนกระทู้ผัก (common cutworm) Spodoptera litura (Fabricius) ผักตระกูลกะหล่ำ หอมแดง หอมหัวใหญ่ หน่อไม้ฝรั่ง กระเจี๊ยบเขียว พริก องุ่น ข้าวโพด ถั่วเหลือง ถั่วเขียว กุหลาบ ดาวเรือง กล้วยไม้ แถบสีดำที่คอหลังลอกคราบครั้งที่ 2 มีจุดดำรูปครึ่งวงกลมคู่บนปล้องท้อง ยาวได้ 40–45 มม.
หนอนกระทู้หอม (beet armyworm) Spodoptera exigua (Hübner) หอมแดง หอมหัวใหญ่ หอมแบ่ง กระเทียม หน่อไม้ฝรั่ง ตัวเล็กกว่า ยาวราว 1 นิ้ว สีเขียวเป็นส่วนใหญ่ มีแถบสีขาวข้างลำตัว และจุดดำเล็กเหนือรูหายใจตรงขาจริงคู่ที่ 2
หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด (fall armyworm) Spodoptera frugiperda (J.E. Smith) ข้าวโพดเป็นหลัก พืชอาศัยมากกว่า 80 ชนิด หัวมีลายสีขาวรูปตัว Y คว่ำ ปล้องท้องก่อนปล้องสุดท้ายมีจุดสีดำ 4 จุดเรียงเป็นสี่เหลี่ยม ยาว 3.2–4 ซม.

ข้อมูลพืชอาศัยในตารางมาจากประกาศของกรมส่งเสริมการเกษตรและกรมวิชาการเกษตร เอกสารต่างประเทศระบุว่าหนอนกระทู้ผักกินพืชได้อย่างน้อย 120 ชนิดใน 40 กว่าวงศ์ ส่วนหนอนกระทู้หอมก็กินพืชได้กว้าง ทั้งผัก พืชไร่ เช่น ฝ้าย ข้าวโพด ถั่วเหลือง และวัชพืช ชื่อ “หนอนกระทู้หอม” ไม่ได้แปลว่ากินแต่หอม เพียงแต่ในไทยเป็นศัตรูสำคัญของหอมแดงและกระเทียม

🔍 ลักษณะหนอนกระทู้ผัก ไข่ หนอน ดักแด้ และผีเสื้อ

กลุ่มไข่หนอนกระทู้ผักใต้ใบผัก มีขนสีน้ำตาลอ่อนคลุม และหนอนวัยแรกตัวเล็กรวมกลุ่มอยู่ข้าง ๆ
กลุ่มไข่หนอนกระทู้ผักใต้ใบที่มีขนสีน้ำตาลอ่อนคลุม และหนอนวัยแรกที่เพิ่งฟักรวมกลุ่มกัน

หนอนกระทู้ผักสังเกตง่ายที่สุดจากกลุ่มไข่ใต้ใบที่มีขนสีน้ำตาลอ่อนหรือสีฟางข้าวคลุมไว้ และจากหนอนวัยโตที่มีแถบสีดำที่คอ กรมส่งเสริมการเกษตรอธิบายว่าแถบนี้จะเห็นชัดหลังหนอนลอกคราบได้ 2 ครั้ง

ตัวเต็มวัยเป็นผีเสื้อกลางคืนขนาดกลาง ปีกคู่หน้ามีเส้นสีเหลืองพาดหลายเส้น ฐานข้อมูล EPPO ระบุว่าปีกกว้าง 30–38 มม. ปีกคู่หน้าสีเทาถึงน้ำตาลแดงมีลวดลาย ตัวเมียวางไข่เป็นกลุ่มใต้ใบแล้วคลุมด้วยขนจากปลายท้อง ตัวหนึ่งวางไข่ได้ 200–4,000 ฟองแล้วแต่พืชอาหาร อุณหภูมิ และความชื้น

หนอนวัยแรกยาวเพียง 1–2.5 มม. อยู่รวมเป็นกลุ่ม หนอนวัยโตสีตั้งแต่เทาดำ เขียวเข้ม ไปจนถึงน้ำตาลแดง มีลายรูปตัว Y ที่หัวและอก และมีจุดดำรูปครึ่งวงกลมคู่บนปล้องท้องทุกปล้อง โดยคู่ที่ปล้องแรกและปล้องที่ 8 ใหญ่กว่าคู่อื่น โตเต็มที่ยาว 40–45 มม. จากนั้นมุดลงไปเข้าดักแด้ในดิน ดักแด้สีน้ำตาลเข้ม

ชื่อ หนอนกระทู้ผัก (common cutworm, tobacco cutworm) Spodoptera litura (Fabricius) วงศ์ Noctuidae อันดับ Lepidoptera
ไข่ เป็นกลุ่มใต้ใบ มีขนสีน้ำตาลอ่อนหรือสีฟางข้าวคลุม
หนอน 6 วัย หนอนวัยแรกอยู่รวมกลุ่ม วัยโตมีแถบดำที่คอและจุดดำครึ่งวงกลมคู่บนปล้องท้อง ยาวได้ 40–45 มม.
ดักแด้ อยู่ในดิน สีน้ำตาลเข้ม
ผีเสื้อ ผีเสื้อกลางคืนขนาดกลาง ปีกกว้าง 30–38 มม. ปีกคู่หน้ามีเส้นสีเหลืองพาด
💡 จุดที่ควรพลิกดูก่อน
ถ้าเห็นใบผักเป็นฝ้าขาวใสเป็นหย่อม ๆ ให้พลิกดูใต้ใบบริเวณนั้น มักเจอหนอนกระทู้วัยแรกเกาะรวมกันเป็นกลุ่ม หรือกลุ่มไข่ที่มีขนคลุม เด็ดใบนั้นทิ้งตอนนี้ได้ผลดีกว่ารอให้หนอนแยกย้ายไปทั้งแปลง

🧅 หนอนกระทู้หอม ลักษณะและจุดสังเกต

ใบหอมแดงที่ถูกหนอนกระทู้หอมเจาะ เป็นรอยขาวเป็นทาง มีหนอนสีเขียวแถบขาวข้างตัวโผล่ออกมา
หนอนกระทู้หอมเจาะเข้าไปกินในใบหอมแดง ทำให้ใบเป็นสีขาว

หนอนกระทู้หอม (Spodoptera exigua) ตัวเล็กกว่าหนอนกระทู้ผัก หนอนโตเต็มที่ยาวราว 1 นิ้ว ลำตัวเรียบ สีเขียวเป็นส่วนใหญ่ มีเส้นสีเขียวเข้มถึงดำพาดตามยาวเหนือรูหายใจ ขอบด้วยสีขาว และมีจุดดำเล็ก ๆ เหนือรูหายใจตรงขาจริงคู่ที่ 2 ซึ่งเป็นจุดสังเกตที่ UC IPM ใช้แยกชนิด

ไข่วางเป็นกลุ่มละ 50–150 ฟองใต้ใบ คลุมด้วยเกล็ดขนฟูสีขาวหม่น ตัวเมียหนึ่งตัววางไข่ราว 300–600 ฟอง หนอนมี 5 วัย วัยแรกสีเขียวซีดหรือเหลือง วัยท้ายสีแปรผันมาก บางตัวเขียวด้านบนและชมพูหรือเหลืองด้านล่าง บางตัวสีเข้มจนเกือบดำ ผีเสื้อปีกกว้าง 25–30 มม. ปีกคู่หน้าสีเทาปนน้ำตาลมีจุดสีอ่อนรูปเมล็ดถั่ว

ในแปลงหอมแดง หนอนกระทู้หอมไม่ได้กินแค่ผิวใบ กรมวิชาการเกษตรอธิบายว่าหนอนจะเจาะเข้าไปอาศัยในใบหอม กัดกินเนื้อเยื่อด้านในจนใบเป็นสีขาว แล้วกินลงไปถึงหัวหอม หนอนที่อยู่ในโพรงใบจึงโดนสารที่พ่นได้น้อยกว่าหนอนที่เกาะนอกใบ นี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่ต้องพ่นตั้งแต่ตอนเห็นกลุ่มไข่หรือหนอนยังเล็ก

จุดเทียบ หนอนกระทู้ผัก หนอนกระทู้หอม
ขนาดหนอนโตเต็มที่ 40–45 มม. ราว 1 นิ้ว (ประมาณ 2.5 ซม.)
จุดสังเกต แถบดำที่คอ จุดดำครึ่งวงกลมคู่บนปล้องท้อง แถบสีขาวข้างลำตัว จุดดำเล็กเหนือขาจริงคู่ที่ 2
กลุ่มไข่ คลุมขนสีน้ำตาลอ่อนหรือสีฟางข้าว กลุ่มละ 50–150 ฟอง คลุมขนฟูสีขาวหม่น
จำนวนวัยหนอน 6 วัย 5 วัย
พืชสำคัญในไทย ผักตระกูลกะหล่ำ ถั่ว หน่อไม้ฝรั่ง ไม้ดอก หอมแดง หอมหัวใหญ่ หอมแบ่ง กระเทียม หน่อไม้ฝรั่ง
อาการเด่น ใบเป็นฝ้าใสเป็นหย่อม แล้วแหว่งเป็นรูใหญ่ เจาะหัวกะหล่ำ เจาะเข้าในใบหอม ใบเป็นสีขาว กินลงถึงหัว

🔄 วงจรชีวิตหนอนกระทู้

หนอนกระทู้มี 4 ระยะ คือ ไข่ หนอน ดักแด้ในดิน และผีเสื้อกลางคืน หนอนกระทู้หอมครบวงจรได้เร็วสุดราว 24 วัน ในฟลอริดาเลี้ยงได้ 6 รุ่นในฤดูร้อน 5 เดือน ส่วนหนอนกระทู้ผักในเขตร้อนชื้นมีได้ 8–12 รุ่นต่อปี จึงพบได้เกือบตลอดปีในแปลงผักไทย

ระยะที่กินพืชคือระยะหนอนเท่านั้น และหนอนวัยท้าย ๆ กินมากที่สุด แต่หนอนวัยแรกที่อยู่รวมกลุ่มเป็นระยะที่กำจัดง่ายที่สุดทั้งด้วยมือและด้วยชีวภัณฑ์ ดักแด้ที่อยู่ในดินไม่โดนสารพ่นทางใบ การไถตากดินหลังเก็บเกี่ยวจึงช่วยตัดวงจรได้

วงจรชีวิตหนอนกระทู้ผักและหนอนกระทู้หอม ไข่ หนอน ดักแด้ในดิน และผีเสื้อกลางคืน
ภาพที่ 1: วงจรชีวิตหนอนกระทู้ผักและหนอนกระทู้หอม ตัวเลขจาก UF/IFAS, EPPO และ UC IPM
ระยะ หนอนกระทู้ผัก (S. litura) หนอนกระทู้หอม (S. exigua)
ไข่ ราว 4 วันที่ประมาณ 25 °C นานถึง 11–12 วันที่ 15 °C (EPPO) เอกสาร UF/IFAS ให้ช่วง 4–12 วัน ฟัก 2–3 วันเมื่ออากาศอุ่น (UF/IFAS)
หนอน 6 วัย ราว 16 วันที่ 30 °C (EPPO) หรือราว 13 วัน (UF/IFAS) อากาศเย็นยืดได้ถึง 3 เดือน 5 วัย (บางครั้งมีมากกว่า) ใช้เวลา 2–3 สัปดาห์ (UC IPM)
ดักแด้ ในดิน ราว 8 วันที่ 30 °C (EPPO) หรือ 6–7 วัน (UF/IFAS) ในโพรงดิน สีน้ำตาลอ่อน ยาว 15–20 มม. ราว 6–7 วันเมื่ออากาศอุ่น
ผีเสื้อ อายุ 8–10 วัน วางไข่ 200–4,000 ฟองต่อตัว มักตายภายใน 9–10 วัน วางไข่ 300–600 ฟองต่อตัว
ทั้งวงจร 8–12 รุ่นต่อปีในเขตร้อนชื้น เร็วสุดราว 24 วัน

ตัวเลขแต่ละแหล่งต่างกันบ้างเพราะเลี้ยงที่อุณหภูมิและพืชอาหารต่างกัน หลักที่ใช้ได้จริงคือ ช่วงอากาศร้อนหนอนโตเร็ว รุ่นใหม่ตามมาเร็ว จึงควรสำรวจแปลงทุกสัปดาห์

🥬 อาการและลักษณะการทำลายของหนอนกระทู้ในพืชแต่ละชนิด

อาการที่เห็นบ่อยที่สุดคือใบเป็นฝ้าขาวใสเป็นหย่อม ๆ จากหนอนวัยแรกที่แทะผิวใบด้านล่าง แล้วตามมาด้วยใบแหว่งเป็นรูใหญ่เมื่อหนอนโต ความเสียหายมักเริ่มเป็นจุด ๆ ตรงที่แม่ผีเสื้อวางไข่ แต่ถ้าระบาดรุนแรงจะลามไปทั้งแปลง

  • ผักตระกูลกะหล่ำ (คะน้า กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก บรอกโคลี ผักกาดขาวปลี): หนอนกัดกินใบและยอดอ่อน หรือเจาะเข้าไปกินในหัวกะหล่ำที่ยังไม่แน่น กรมวิชาการเกษตรระบุว่าเข้าทำลายได้ทุกระยะการเจริญเติบโตของพืช และมักระบาดได้รวดเร็วตลอดปี
  • หอมแดง หอมหัวใหญ่ หอมแบ่ง กระเทียม: หนอนกระทู้หอมเจาะเข้าในใบ กินเนื้อเยื่อจนใบเป็นสีขาว แล้วกินลงถึงหัว ทำให้เก็บผลผลิตไม่ได้ ช่วงที่ต้องระวังคือระยะลงหัว
  • หน่อไม้ฝรั่ง: หนอนกระทู้หอมที่เพิ่งฟักอยู่รวมกลุ่ม พอถึงวัย 3 จะแยกย้ายกินทุกส่วน ทั้งหน่อ กิ่ง ก้าน และใบ ซึ่งเป็นช่วงที่เสียหายรุนแรงที่สุด
  • ถั่วเหลืองและถั่วเขียว: หนอนกระทู้ผักวัยแรกรวมกลุ่มแทะผิวใบด้านล่าง เหลือผิวใบด้านบนโปร่งแสงคล้ายตาข่ายและแห้งเป็นสีขาว หนอนที่โตแล้วกระจายไปทั้งแปลงและกัดกินจากขอบใบเข้ามา
  • พริก: เอกสาร UC IPM ระบุว่าหนอนกระทู้หอมกินทั้งใบและผล เจาะเข้าทางขั้วผล และทิ้งมูลกับใยไว้ ทำให้ใบเสียหายและสูญเสียผลผลิต
  • ไม้ดอก: กรมส่งเสริมการเกษตรระบุว่าหนอนกระทู้ผักกิน กุหลาบ ดาวเรือง และกล้วยไม้ด้วย ส่วนเอกสาร UF/IFAS ระบุ มะเขือเทศ เป็นพืชอาศัยของหนอนกระทู้ทั้งสองชนิด

อาการใบเป็นรูของหนอนกระทู้อาจสับสนกับหนอนใยผักในแปลงกะหล่ำ กรมส่งเสริมการเกษตรอธิบายว่าหนอนใยผักตัวเล็กกว่ามาก โตเต็มที่ราว 1 ซม. และดิ้นแรงแล้วทิ้งตัวลงโดยชักใยเมื่อถูกรบกวน ส่วนหนอนกระทู้วัยแรกอยู่กันเป็นกลุ่มใหญ่ตรงจุดเดียว และมีกลุ่มไข่ที่มีขนคลุมอยู่ใกล้ ๆ

🌽 หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด ต่างจากหนอนกระทู้ผักอย่างไร

หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด (Spodoptera frugiperda) หรือ fall armyworm เป็นหนอนกระทู้อีกชนิดที่เริ่มระบาดในไทยช่วงปลายปี 2561 ทำลายข้าวโพดเป็นหลัก แยกจากหนอนกระทู้ผักได้จากลายสีขาวรูปตัว Y คว่ำบนหัว และปล้องท้องก่อนปล้องสุดท้ายมีจุดสีดำ 4 จุดเรียงเป็นสี่เหลี่ยม

หนอนชนิดนี้ซ่อนอยู่ในยอดข้าวโพดที่ยังม้วน ทำลายตั้งแต่ข้าวโพดอายุราว 7 วันจนติดฝัก และประกาศของกระทรวงเกษตรฯ ระบุว่าถ้าระบาดรุนแรงผลผลิตเสียหายได้ถึง 73% ในแปลงข้าวโพดต้นเล็กก็พบหนอนกระทู้ผักได้เช่นกัน จึงต้องดูลายบนหัวและจุดบนปล้องท้องท้าย ๆ ให้ชัดก่อนเลือกวิธีจัดการ รายละเอียดการจัดการหนอนกระทู้ข้าวโพดจะแยกเป็นบทความเฉพาะ

📋 วิธีสำรวจหนอนกระทู้ และเกณฑ์ที่ต้องเริ่มพ่น

ให้สำรวจแปลงอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง พลิกดูใต้ใบหากลุ่มไข่และหนอนวัยแรก แล้วเทียบกับเกณฑ์ของกรมวิชาการเกษตรตามชนิดพืช ถ้ายังไม่ถึงเกณฑ์ให้ใช้วิธีเก็บทำลายและชีวภัณฑ์ก่อน

ในแปลงหอม กรมวิชาการเกษตรให้สุ่มนับแบบทแยงมุม 25 จุดต่อไร่ ใช้กรอบนับเป็นตารางเมตร ส่วนพืชที่ไม่มีเกณฑ์ตัวเลขในประกาศ เช่น ผักตระกูลกะหล่ำ ประกาศเขียนเพียงว่าให้พ่นเมื่อพบการระบาด

พืช / ชนิดหนอน เกณฑ์ตามประกาศกรมวิชาการเกษตร
หอมแดง หอมหัวใหญ่ หอมแบ่ง กระเทียม / หนอนกระทู้หอม สารฆ่าแมลง: พบกลุ่มไข่เฉลี่ย 0.5 กลุ่มต่อ 1 ตารางเมตร (สุ่มนับทแยงมุม 25 จุดต่อไร่) พ่นจนรอยทำลายต่ำกว่า 10% / ไวรัส NPV: พบต้นมีรอยทำลายเกิน 10% ถ้าเสียหายเกิน 20% พ่นติดกัน 2 ครั้ง ห่าง 4 วัน
หน่อไม้ฝรั่ง / หนอนกระทู้หอม พบกลุ่มไข่ 0.2 กลุ่มต่อกอ หรือหนอน 1 ตัวต่อกอ
ถั่วเหลือง / หนอนกระทู้ผัก ใบถูกทำลาย 30% ตั้งแต่ก่อนออกดอกถึงระยะฝักเขียว และ 60% เมื่อหลังออกดอก 4 สัปดาห์
ถั่วเขียว / หนอนกระทู้ผัก ใบถูกทำลายประมาณ 30%
ผักตระกูลกะหล่ำ / หนอนกระทู้ผัก ไม่มีตัวเลข ให้พ่นเมื่อพบการระบาด สำรวจอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง
💡 นับกลุ่มไข่ในแปลงหอมให้เป็นระบบ
ใช้ไม้หรือท่อพีวีซีทำกรอบสี่เหลี่ยม 1 × 1 เมตรไว้ใช้นับกลุ่มไข่ในแปลงหอม เดินเป็นแนวทแยงให้ได้ 25 จุดต่อไร่ แล้วจดผลทุกสัปดาห์ จะเห็นแนวโน้มก่อนหนอนลงหัวหอม

🌿 วิธีกำจัดหนอนกระทู้แบบไม่ใช้สารเคมี

แปลงผักคะน้าปลูกในโรงเรือนตาข่ายไนลอนสีขาว ป้องกันผีเสื้อหนอนกระทู้เข้ามาวางไข่
โรงเรือนตาข่ายไนลอน (ผักกางมุ้ง) กันผีเสื้อหนอนกระทู้เข้ามาวางไข่

หน่วยงานไทยแนะนำให้เก็บกลุ่มไข่และหนอนไปทำลาย และในผักตระกูลกะหล่ำกับหน่อไม้ฝรั่งให้ไถตากดินและเก็บเศษซากพืชอาหารเพื่อลดดักแด้ สำหรับผักมูลค่าสูง การปลูกในโรงเรือนตาข่ายไนลอนหรือผักกางมุ้งป้องกันผีเสื้อเข้ามาวางไข่ได้ดี

  • เก็บกลุ่มไข่และหนอนวัยแรก เด็ดใบที่มีกลุ่มไข่หรือหนอนรวมกลุ่มใส่ถุงไปทำลายนอกแปลง ทำได้ดีที่สุดตอนหนอนยังไม่แยกย้าย
  • ไถตากดินและทำลายซากพืช ช่วยลดดักแด้ที่อยู่ในดินและตัดแหล่งอาหารของรุ่นถัดไป กรมวิชาการเกษตรแนะนำในแปลงหน่อไม้ฝรั่งและผักตระกูลกะหล่ำ
  • ปลูกพืชหมุนเวียน ไม่ปลูกพืชอาศัยชนิดเดิมต่อเนื่อง (หลักทั่วไป)
  • โรงเรือนตาข่ายไนลอน (ผักกางมุ้ง) กรมส่งเสริมการเกษตรระบุว่าป้องกันหนอนกระทู้ผักได้ดี ต้องปิดให้มิดชิด
  • ชีวภัณฑ์ บีทีและไวรัส NPV ใช้แทนหรือสลับกับสารเคมีได้ อ่านรายละเอียดในหัวข้อถัดไป

เรื่องสูตรน้ำหมักหรือสารสกัดทำเอง ยังไม่พบเอกสารของหน่วยงานไทยที่ยืนยันอัตราใช้กับหนอนกระทู้ เอกสาร UF/IFAS ระบุเพียงว่าหนอนกระทู้หอมอ่อนแอต่อผลิตภัณฑ์จากสะเดา และน้ำมันปิโตรเลียมฆ่าไข่ได้ ส่วนงานทดลองของกรมวิชาการเกษตรปี 2556 ที่ใช้เมล็ดสะเดาบดแช่น้ำนั้นทดสอบกับหนอนแมลงวันชอนใบหอม ไม่ใช่หนอนกระทู้ และได้ผลด้อยกว่าสารเคมี ถ้าจะลองใช้สูตรทำเองควรทดสอบกับต้นไม่กี่ต้นก่อน และอย่าคาดหวังผลเท่าวิธีที่มีงานวิจัยรองรับ

🦠 ชีวภัณฑ์กำจัดหนอนกระทู้ บีที และไวรัส NPV

ชีวภัณฑ์ที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำสำหรับหนอนกระทู้มี 2 กลุ่ม คือเชื้อแบคทีเรีย Bacillus thuringiensis (บีที กลุ่ม IRAC 11A) และไวรัสนิวคลีโอโพลีฮีโดรซิส (NPV กลุ่ม IRAC 31) บีทีต้องให้หนอนกินเข้าไปจึงได้ผลและได้ผลดีที่สุดกับหนอนที่เพิ่งฟัก ส่วน NPV กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้พ่นช่วงหนอนยังเล็ก

ชีวภัณฑ์ พืช / ชนิดหนอน อัตราต่อน้ำ 20 ลิตร และรอบพ่น
บีที ชนิด WDG, WG, WP ผักตระกูลกะหล่ำ / หนอนกระทู้ผัก 40–80 กรัม พ่นทุก 3–5 วันเมื่อพบการระบาด ถ้ารุนแรงพ่นติดกัน 2 ครั้ง แล้วพ่นทุก 5 วันจนหนอนลดลง ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
บีที ชนิด SC ผักตระกูลกะหล่ำ / หนอนกระทู้ผัก 60–100 มล. รอบพ่นเหมือนข้างบน ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ไวรัส NPV ของหนอนกระทู้ผัก ผักตระกูลกะหล่ำ / หนอนกระทู้ผัก 40–50 มล. พ่นทุก 7–10 วัน ช่วงหนอนยังเล็ก ถ้ารุนแรงใช้ 50 มล. พ่น 2 ครั้งห่างกัน 4 วัน ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ไวรัส NPV ของหนอนกระทู้ผัก ถั่วเหลือง ถั่วเขียว / หนอนกระทู้ผัก 50 มล. พ่น 1–2 ครั้งเมื่อพบการระบาด ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
บีที ชนิด WDG, WG, WP / SC หอม กระเทียม / หนอนกระทู้หอม 60–80 กรัม หรือ 60–80 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ไวรัส NPV หอม กระเทียม / หนอนกระทู้หอม 20–30 มล. พ่นทุก 7 วันเมื่อพบต้นมีรอยทำลายเกิน 10% ถ้ารุนแรงพ่น 2 ครั้งห่างกัน 4 วัน ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
บีที ชนิด SC / WDG, WP หน่อไม้ฝรั่ง / หนอนกระทู้หอม 60 มล. หรือ 40–80 กรัม พ่นทุก 3–5 วันเมื่อพบการระบาด ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร

ข้อจำกัดของบีทีที่ต้องรู้ งานทดลองของกรมวิชาการเกษตรในหอมแดงปี 2555–2556 พบว่าแปลงที่พ่นบีทีมีหนอนกระทู้หอมเหลือมากกว่าและได้ผลผลิตต่ำกว่าแปลงที่ใช้สารเคมีกลุ่มอื่น ผู้วิจัยอธิบายว่าบีทีอยู่บนต้นพืชได้ไม่ถึง 5 วัน และเสื่อมได้จากแสงแดดและฝน UC IPM ก็ย้ำว่าต้องพ่นให้ทั่ว โดยเฉพาะใต้ใบ และได้ผลดีที่สุดกับหนอนที่เพิ่งฟัก บีทีจึงเหมาะใช้ตอนเริ่มพบหนอนวัยแรก และใช้สลับกับสารกลุ่มอื่น มากกว่าใช้เดี่ยว ๆ ตอนหนอนโตแล้ว

IRAC จัด NPV ไว้ในกลุ่มไวรัสที่จำเพาะกับแมลงอาศัย จึงต้องเลือกให้ตรงกับชนิดหนอนกระทู้ที่พบ เอกสาร UF/IFAS ระบุว่าไวรัสเป็นปัจจัยการตายตามธรรมชาติที่สำคัญที่สุดของหนอนกระทู้หอม และ NPV ใช้เป็นชีวภัณฑ์ในโรงเรือนได้ผลพอสมควร

🐞 ศัตรูธรรมชาติของหนอนกระทู้

หนอนกระทู้มีศัตรูธรรมชาติทั้งแตนเบียน แมลงวันเบียน และมวนตัวห้ำ ในไทยกรมส่งเสริมการเกษตรระบุแตนเบียนหนอน Microplitis manilae แมลงวันเบียน Peribaea orbata และมวนพิฆาต Eocanthecona furcellata ว่าช่วยควบคุมหนอนกระทู้ผักได้

สำหรับหนอนกระทู้หอม เอกสาร UF/IFAS และ UC IPM ระบุแตนเบียน Chelonus insularis, Cotesia marginiventris, Hyposoter exiguae แมลงวันเบียน Lespesia archippivora มวนตัวห้ำอย่าง Orius, Geocoris, Nabis และ Podisus maculiventris รวมทั้งเชื้อรา Nomuraea rileyi และไวรัส NPV ในธรรมชาติ ศัตรูธรรมชาติเหล่านี้เป็นรายชื่อจากต่างประเทศ ยังไม่ได้ยืนยันทุกชนิดว่าพบในแปลงไทย

สิ่งที่เกษตรกรทำได้คือไม่พ่นสารออกฤทธิ์กว้างเมื่อยังไม่ถึงเกณฑ์ เพราะ UF/IFAS พบว่าการพ่นสารบ่อยเกินไปกลับเอื้อให้หนอนกระทู้หอมระบาด และทำให้ศัตรูพืชอื่นอย่างหนอนแมลงวันชอนใบระบาดตามมา ชีวภัณฑ์อย่างบีทีมีผลกระทบต่อผึ้งและศัตรูธรรมชาติต่ำ จึงเหมาะใช้ช่วงต้นฤดู

💊 หนอนกระทู้ผักใช้ยาอะไร ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร

ยากำจัดหนอนกระทู้ผักในผักตระกูลกะหล่ำที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำในประกาศเตือนภัยปี 2566 และ 2568 มี 5 ชนิดจาก 4 กลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ ส่วนในถั่วเหลืองและถั่วเขียวเป็นอีกชุดหนึ่ง เวลาซื้อยาให้ดูชื่อสารออกฤทธิ์บนฉลาก ไม่ใช่ชื่อการค้า แล้วเทียบเลขกลุ่ม IRAC จากตารางนี้ เพื่อไม่ให้ใช้กลุ่มเดิมซ้ำโดยไม่รู้ตัว

สารออกฤทธิ์ สูตร กลุ่ม IRAC พืช อัตราต่อน้ำ 20 ลิตร
คลอร์ฟีนาเพอร์ (chlorfenapyr) 10% SC 13 ผักตระกูลกะหล่ำ 30 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
อินดอกซาคาร์บ (indoxacarb) 15% EC 22A ผักตระกูลกะหล่ำ 30 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
อีมาเมกตินเบนโซเอต (emamectin benzoate) 1.92% EC 6 ผักตระกูลกะหล่ำ 20 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ฟลูเบนไดอะไมด์ (flubendiamide) 20% WG 28 ผักตระกูลกะหล่ำ 6 กรัม ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
คลอแรนทรานิลิโพรล (chlorantraniliprole) 5.17% SC 28 ผักตระกูลกะหล่ำ 30 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
แลมบ์ดา-ไซฮาโลทริน (lambda-cyhalothrin) 2.5% EC 3A ถั่วเหลือง ถั่วเขียว 10 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ไตรอะโซฟอส (triazophos) 40% EC 1B ถั่วเหลือง ถั่วเขียว 40 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
คลอร์ฟลูอาซูรอน (chlorfluazuron) 5% EC 15 ถั่วเหลือง ถั่วเขียว 20 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร

ฟลูเบนไดอะไมด์และคลอแรนทรานิลิโพรลอยู่กลุ่ม 28 เหมือนกัน จึงนับเป็นกลุ่มเดียวเวลาวางแผนสลับสาร ชุดเดียวกันนี้กรมส่งเสริมการเกษตรก็แนะนำไว้ในข่าวเตือนการระบาดปี 2564 พืชอื่นที่ไม่มีอัตราจากหน่วยงานในตาราง เช่น พริกหรือไม้ดอก ให้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ฉลากระบุพืชและศัตรูพืชนั้น และใช้ตามอัตราบนฉลาก

⚠️ ความปลอดภัยในการใช้สาร
อ่านฉลากทุกครั้งก่อนผสม ใช้เฉพาะกับพืชที่ฉลากระบุ เว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามฉลากอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะผักกินใบที่เก็บขายได้เร็ว ไตรอะโซฟอสในรายการสำหรับถั่วเป็นสารกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต (IRAC 1B) ต้องระวังเป็นพิเศษ สวมถุงมือ หน้ากาก แว่นตา เสื้อแขนยาวขณะผสมและพ่น ไม่พ่นตอนลมแรง ไม่ผสมสารหลายชนิดเองโดยไม่มีคำแนะนำ และล้างมืออาบน้ำหลังพ่นทุกครั้ง

🧪 ยาหนอนกระทู้หอม และปัญหาหนอนกระทู้หอมดื้อยา

หนอนกระทู้หอมขึ้นชื่อเรื่องดื้อยา งานวิจัยที่กรมวิชาการเกษตรอ้างถึงระบุว่าหนอนชนิดนี้ดื้อสารกลุ่มไพรีทรอยด์มากที่สุด รองลงมาคือออร์กาโนฟอสเฟตและคาร์บาเมต เอกสาร UF/IFAS ก็ระบุว่าการดื้อยาเป็นปัญหาหลักในการจัดการ การเลือกสารจึงควรยึดรายการที่หน่วยงานแนะนำและสลับกลุ่มให้ถูกต้อง

สารออกฤทธิ์ สูตร กลุ่ม IRAC พืช อัตราต่อน้ำ 20 ลิตร
ทอลเฟนไพแรด (tolfenpyrad) 16% EC 21A หอม กระเทียม 30 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
คลอร์ฟีนาเพอร์ (chlorfenapyr) 10% SC 13 หอม กระเทียม 40 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ฟลูเบนไดอะไมด์ (flubendiamide) 20% WG 28 หอม กระเทียม 6 กรัม ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
คลอแรนทรานิลิโพรล (chlorantraniliprole) 5.17% SL 28 หอม กระเทียม 20 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
อินดอกซาคาร์บ (indoxacarb) 15% EC 22A หอม กระเทียม 30 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
สไปนีโทแรม (spinetoram) 12% SC 5 หน่อไม้ฝรั่ง 20 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ฟลูเบนไดอะไมด์ (flubendiamide) 20% WG 28 หน่อไม้ฝรั่ง 10 กรัม ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
เมทอกซีฟีโนไซด์ (methoxyfenozide) 24% SC 18 หน่อไม้ฝรั่ง 10 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
อินดอกซาคาร์บ (indoxacarb) 15% EC 22A หน่อไม้ฝรั่ง 15 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
คลอร์ฟีนาเพอร์ (chlorfenapyr) 10% SC 13 หน่อไม้ฝรั่ง 20 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
ลูเฟนนูรอน (lufenuron) 5% EC 15 หน่อไม้ฝรั่ง 20 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
เดลทาเมทริน (deltamethrin) 3% EC 3A หน่อไม้ฝรั่ง 30 มล. ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร

ผลทดลองในแปลงหอมแดงของเกษตรกร อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี (งานทดลองของกรมวิชาการเกษตร รายงานปี 2555–2556) พ่นสารทุก 5–7 วัน เริ่มเมื่อพบหนอนเฉลี่ย 1 ตัวต่อ 0.25 ตารางเมตร พบว่าคลอแรนทรานิลิโพรล ฟลูเบนไดอะไมด์ คลอร์ฟีนาเพอร์ ทอลเฟนไพแรด และอินดอกซาคาร์บ คุมหนอนกระทู้หอมได้ดีตลอดการทดลอง ส่วนสไปโนแซดและบีทีได้ผลรองลงมา แปลงที่ไม่พ่นได้ผลผลิตที่ขายได้ 0.7–0.9 กก./ตร.ม. เทียบกับ 1.6–4.2 กก./ตร.ม. ในแปลงที่พ่นสาร

ในรายการสำหรับหน่อไม้ฝรั่งมีเดลทาเมทรินซึ่งเป็นไพรีทรอยด์ (กลุ่ม 3A) อยู่ด้วย ถ้าใช้แล้วยังพบหนอนรอดมาก ให้สงสัยการดื้อยาและเปลี่ยนไปใช้กลุ่มอื่นในรายการแทนการเพิ่มอัตรา ประกาศของกรมวิชาการเกษตรฉบับนี้กำหนดว่าให้สลับสารต่างกลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ และไม่ใช้สารกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเกิน 3 ครั้งในระยะ 30 วัน

🔁 ป้องกันหนอนกระทู้ดื้อยา สลับกลุ่ม IRAC ให้ถูกวิธี

หลักสำคัญคือแบ่งการพ่นเป็นช่วง ช่วงละราว 30 วันหรือประมาณหนึ่งรุ่นของหนอน ภายในช่วงเดียวใช้กลุ่มเดียว แล้วเปลี่ยนกลุ่มเมื่อขึ้นช่วงใหม่ เพื่อไม่ให้หนอนรุ่นติดกันเจอสารกลุ่มเดิม

แนวทางของ IRAC สำหรับหนอนผีเสื้อมีข้อที่นำไปใช้ได้ทันที ดังนี้

  • ห้ามใช้สารกลุ่มเดียวตลอดรอบการปลูก และให้สารกลุ่มเดียวกันใช้ไม่เกินราวครึ่งหนึ่งของจำนวนครั้งที่พ่นทั้งหมด
  • ผักอายุสั้นไม่ถึง 50 วัน ให้นับทั้งรอบปลูกเป็นหนึ่งช่วง แล้วเปลี่ยนกลุ่มสารในรอบปลูกถัดไปในแปลงเดิม
  • อย่าสลับระหว่างกลุ่มย่อยของกลุ่มเดียวกันถ้ายังมีทางเลือกอื่น และอย่าพึ่งการผสมสารหลายตัวเพื่อแก้ดื้อยา
  • ใช้อัตราตามฉลาก การใช้ต่ำกว่าอัตราเร่งให้ดื้อยาเร็วขึ้น ส่วนการใช้เกินอัตราทำร้ายศัตรูธรรมชาติ
  • พ่นตอนหนอนอยู่ในระยะที่อ่อนแอที่สุด คือหนอนวัยแรกที่ยังรวมกลุ่ม

ประกาศเตือนภัยหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดของกระทรวงเกษตรฯ ก็ใช้หลักเดียวกัน คือสลับกลุ่มสารทุก 30 วัน ส่วนประกาศหนอนกระทู้หอมในหน่อไม้ฝรั่งให้ใช้แต่ละกลุ่มไม่เกิน 3 ครั้งในระยะ 30 วัน ตัวอย่างการจัดลำดับแบบหลักทั่วไปในแปลงหอม เช่น ช่วงแรกใช้กลุ่ม 28 ช่วงถัดไปเปลี่ยนเป็นกลุ่ม 13 หรือ 22A แล้วค่อยเป็นกลุ่ม 21A โดยใช้บีทีหรือ NPV แทรกตอนหนอนยังเล็ก

ขั้นตอนจัดการหนอนกระทู้แบบผสมผสาน 5 ขั้นตอน
ภาพที่ 2: ขั้นตอนจัดการหนอนกระทู้แบบผสมผสาน รวบรวมจากคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร และ IRAC
💡 สมุดแปลงช่วยกันดื้อยา
จดชื่อสารออกฤทธิ์และเลขกลุ่ม IRAC ที่พ่นแต่ละครั้งไว้ในสมุดแปลงพร้อมวันที่ พอถึงรอบถัดไปจะรู้ทันทีว่าต้องเปลี่ยนเป็นกลุ่มไหน ช่วยกันไม่ให้ซื้อยาชื่อการค้าใหม่ที่จริง ๆ เป็นกลุ่มเดิม

🛡️ วิธีป้องกันหนอนกระทู้ระยะยาว

การป้องกันระยะยาวคือทำให้แปลงมีหนอนรุ่นใหม่น้อยลงตั้งแต่ต้น ทั้งการเตรียมดิน การทำความสะอาดแปลง การกันผีเสื้อ และการสำรวจสม่ำเสมอ

  • ไถตากดินก่อนปลูก และทำลายซากพืชหลังเก็บเกี่ยว เพื่อกำจัดดักแด้ในดิน
  • กำจัดวัชพืชรอบแปลง (หลักทั่วไป)
  • ปลูกพืชหมุนเวียน ไม่ปลูกพืชอาศัยชนิดเดิมต่อเนื่องในแปลงเดียว (หลักทั่วไป)
  • ผักมูลค่าสูงพิจารณาโรงเรือนตาข่ายหรือผักกางมุ้ง
  • สำรวจอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง เก็บกลุ่มไข่ทันทีที่เห็น
  • เก็บสารเคมีไว้ใช้เมื่อเกินเกณฑ์ และสลับกลุ่มตามหลักข้างต้น เพื่อรักษาศัตรูธรรมชาติในแปลง
  • ดูแลให้ต้นแข็งแรงด้วยการใส่ปุ๋ยให้พอดีกับพืชและพื้นที่ ซึ่งเป็นหลักทั่วไปของการปลูกผัก คำนวณปริมาณได้ด้วย เครื่องคำนวณปุ๋ย

ก่อนตัดสินใจลงทุนพ่นสารหลายรอบในผักที่ใกล้เก็บ ลองเทียบต้นทุนกับราคาขายจาก ราคาผักผลไม้วันนี้ และอย่าลืมว่าผักที่ยังไม่พ้นระยะเว้นก่อนเก็บเกี่ยวตามฉลากต้องรอ ห้ามรีบตัดขาย

✅ สรุปเรื่องหนอนกระทู้ผักและหนอนกระทู้หอม

หนอนกระทู้ผักและหนอนกระทู้หอมกำจัดได้ผลที่สุดตอนยังเป็นกลุ่มไข่และหนอนวัยแรก ให้สำรวจทุกสัปดาห์ เก็บทำลาย ใช้บีทีหรือ NPV ตอนหนอนยังเล็ก และใช้สารเคมีตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรเมื่อเกินเกณฑ์ โดยสลับกลุ่ม IRAC ทุกช่วงราว 30 วัน

  • หนอนกระทู้ผัก S. litura ตัวใหญ่ ยาวได้ 40–45 มม. มีแถบดำที่คอ ลงผักตระกูลกะหล่ำ ถั่ว และไม้ดอก
  • หนอนกระทู้หอม S. exigua ตัวเล็กราว 1 นิ้ว เจาะเข้าในใบหอม และดื้อไพรีทรอยด์มากที่สุด
  • หนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดมีลาย Y คว่ำบนหัว ทำลายข้าวโพดเป็นหลัก
  • ไม่มียาตัวไหนใช้ได้ตลอดไป ต้องสลับกลุ่มสาร อ่านฉลาก และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยว

📚 แหล่งอ้างอิง

🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?

เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ

ลงขายต้นไม้ฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม

❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

+ หนอนกระทู้ผักใช้ยาอะไร

ในผักตระกูลกะหล่ำ กรมวิชาการเกษตรแนะนำคลอร์ฟีนาเพอร์ 10% SC (กลุ่ม 13) อินดอกซาคาร์บ 15% EC (22A) อีมาเมกตินเบนโซเอต 1.92% EC (6) ฟลูเบนไดอะไมด์ 20% WG และคลอแรนทรานิลิโพรล 5.17% SC (ทั้งสองอยู่กลุ่ม 28) ถ้าหนอนยังเล็กใช้บีทีหรือไวรัส NPV ได้ ต้องสลับกลุ่มสาร อ่านฉลาก และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวทุกครั้ง

+ หนอนกระทู้หอมดื้อยาจริงไหม ควรใช้ยาอะไร

จริง งานวิจัยที่กรมวิชาการเกษตรอ้างถึงระบุว่าหนอนกระทู้หอมดื้อไพรีทรอยด์มากที่สุด รองลงมาคือออร์กาโนฟอสเฟตและคาร์บาเมต ในหอมและกระเทียม กรมวิชาการเกษตรแนะนำทอลเฟนไพแรด (21A) คลอร์ฟีนาเพอร์ (13) ฟลูเบนไดอะไมด์และคลอแรนทรานิลิโพรล (28) และอินดอกซาคาร์บ (22A) ให้พ่นเมื่อพบกลุ่มไข่เฉลี่ย 0.5 กลุ่มต่อตารางเมตร และสลับกลุ่มราวทุก 30 วัน

+ หนอนกระทู้ผักกับหนอนกระทู้หอมต่างกันอย่างไร

หนอนกระทู้ผักตัวใหญ่กว่า โตเต็มที่ยาว 40–45 มม. มีแถบดำที่คอและจุดดำครึ่งวงกลมคู่บนปล้องท้อง พบมากในผักตระกูลกะหล่ำและถั่ว หนอนกระทู้หอมยาวราว 1 นิ้ว สีเขียวมีแถบขาวข้างลำตัวและจุดดำเล็กเหนือขาจริงคู่ที่ 2 ชอบเจาะเข้าในใบหอมจนใบขาว ทั้งสองชนิดวางไข่เป็นกลุ่มใต้ใบที่มีขนคลุม

+ กำจัดหนอนกระทู้แบบไม่ใช้สารเคมีทำอย่างไร

เก็บกลุ่มไข่และหนอนวัยแรกที่รวมกลุ่มไปทำลาย ไถตากดินเพื่อทำลายดักแด้ เก็บเศษซากพืชอาหาร และปลูกผักในโรงเรือนตาข่าย ชีวภัณฑ์ที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำคือบีทีและไวรัส NPV ซึ่งได้ผลดีที่สุดเมื่อพ่นตอนหนอนยังเล็กและพ่นให้ทั่วใต้ใบ

+ หนอนกระทู้ คืออะไร

หนอนกระทู้คือหนอนของผีเสื้อกลางคืนวงศ์ Noctuidae ที่กินพืชได้หลายชนิด แม่ผีเสื้อวางไข่เป็นกลุ่มใต้ใบและหนอนวัยแรกกินรวมกันเป็นหย่อม ชนิดที่เกษตรกรไทยเจอบ่อยอยู่ในสกุล Spodoptera ได้แก่ หนอนกระทู้ผัก หนอนกระทู้หอม และหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด

💥 ลักษณะการทำลาย

ลักษณะความเสียหายที่เกิดจากการทำลายของแมลง

ที่ใบ (ระยะแรก): เป็นฝ้าขาวใสเป็นหย่อม เหลือผิวใบด้านบนบางคล้ายตาข่าย มีหนอนตัวเล็กรวมกลุ่มใต้ใบ
ที่ใบ (หนอนโต): ใบแหว่งเป็นรูใหญ่ กัดกินจากขอบใบเข้ามา ระบาดหนักใบเหลือแต่ก้าน
ที่หัวกะหล่ำ: หนอนเจาะเข้าไปกินในหัวที่ยังไม่แน่น มีมูลหนอนค้าง
ที่ใบหอม: หนอนกระทู้หอมเจาะเข้าในใบ ใบเป็นสีขาว แล้วกินลงถึงหัวหอม
ที่ใบถั่ว: ใบโปร่งแสงแห้งเป็นสีขาวเป็นหย่อม แล้วถูกกัดจากขอบใบ
ที่ผลพริก: หนอนเจาะเข้าทางขั้วผล มีมูลและใย
ทั้งแปลง: เสียหายเป็นหย่อมตามจุดที่ผีเสื้อวางไข่ ระบาดรุนแรงลามทั้งแปลง

🛒 สินค้าแนะนำสำหรับกำจัดแมลง

⚡ ผลิตภัณฑ์คุณภาพที่แนะนำสำหรับการกำจัดและป้องกัน