แมลงหวี่ขาว
พบทำลาย พริก มะเขือเทศ มะเขือเปราะ และอีก 22 ชนิด
นำโรคใบหงิกเหลืองในมะเขือเทศ พริก มะเขือ และโรคใบด่างมันสำปะหลัง
- ชนิดแมลง
- Bemisia tabaci (Gennadius), Aleurodicus dispersus Russell, Aleurocybotus occiduus Maria
- แพร่ระบาดทาง
- ตัวเต็มวัยบินย้ายแปลง, วัชพืชและพืชอาศัยรอบแปลง, แปลงข้างเคียงที่กำลังโทรม, ซากพืชในแปลงเก่า และอื่น ๆ
- พืชที่ถูกทำลาย (25 ชนิด)
- พริก มะเขือเทศ มะเขือเปราะ กระเจี๊ยบเขียว ถั่วเหลือง ถั่ว กะเพรา โหระพา แมงลัก ผักชีฝรั่ง แตงกวา แตงโม ฟักทอง บวบ ยาสูบ มันสำปะหลัง มะละกอ ฝรั่ง น้อยหน่า กุหลาบ ชบา ข้าว ข้าวโพด อ้อย ข้าวฟ่าง
- อัปเดตล่าสุด
- 9 พ.ย. 2569
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- แมลงหวี่ขาว คือแมลงปากดูดวงศ์ Aleyrodidae อันดับ Hemiptera (ไม่ใช่แมลงวัน) ตัวยาวราว 1 มม. ปีกขาวจากผงไข อยู่ใต้ใบ
- ชนิดสำคัญ: แมลงหวี่ขาวยาสูบ (*Bemisia tabaci*), แมลงหวี่ขาวใยเกลียว (*Aleurodicus dispersus*), แมลงหวี่ขาวข้าว (*Aleurocybotus occiduus*)
- เป็น พาหะไวรัส โรคใบหงิกเหลืองในมะเขือเทศ พริก มะเขือ และ โรคใบด่างมันสำปะหลัง ต้นที่ติดไวรัสรักษาไม่ได้
- ตัวเมียแมลงหวี่ขาวยาสูบอยู่ 10–24 วัน วางไข่ 66–300 ฟอง จึงมีหลายรุ่นซ้อนกันในแปลง
- ไม่ใช้สาร: กำจัดวัชพืช ถอนต้นเป็นโรค วัสดุคลุมสะท้อนแสง ฉีดน้ำแรง กับดักกาวเหลืองใช้ ตรวจจับ มากกว่ากำจัด
- ยาตามกรมวิชาการเกษตร เช่น บูโพรเฟซิน (16) ฟลอนิคามิด (29) สไปโรเตตระแมท (23) ไซแอนทรานิลิโพรล (28) พ่นให้ถึงใต้ใบ
- ดื้อยาเร็ว โดยเฉพาะกลุ่ม 1, 3A, 4A ต้อง สลับกลุ่ม IRAC ตามรุ่นแมลง อ่านฉลาก เว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยว
📋 ภาพรวมโรค
แมลงหวี่ขาว (whitefly) คือแมลงปากดูดตัวเล็กราว 1 มิลลิเมตร ปีกขาวเพราะมีผงไขเคลือบ อยู่ในวงศ์ Aleyrodidae อันดับ Hemiptera ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัยเกาะดูดน้ำเลี้ยงใต้ใบพืช ทำให้ใบเหลือง หงิก ต้นแคระแกร็น และหลายชนิดเป็นพาหะนำไวรัสโรคใบหงิกเหลืองและใบด่าง
ชนิดที่สำคัญที่สุดในไทยคือแมลงหวี่ขาวยาสูบ Bemisia tabaci ซึ่งลงพริก มะเขือเทศ มะเขือเปราะ ถั่วเหลือง กะเพรา โหระพา และเป็นพาหะโรคใบด่างมันสำปะหลัง นอกจากนี้ยังมีแมลงหวี่ขาวใยเกลียวในมันสำปะหลัง มะละกอ และไม้ผล และแมลงหวี่ขาวข้าวที่ทำให้ใบข้าวเหลืองส้มทั้งแปลง บทความนี้รวมลักษณะ วงจรชีวิต อาการในแต่ละพืช วิธีไล่และกำจัดแบบไม่ใช้สาร แมลงหวี่ขาวใช้ยาอะไรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร และวิธีรับมือเมื่อแมลงหวี่ขาวดื้อยา
🔍 แมลงหวี่ขาว ลักษณะ และชื่อวิทยาศาสตร์
แมลงหวี่ขาวตัวเต็มวัยยาวราว 1–1.5 มิลลิเมตร ลำตัวสีเหลืองอ่อน มีปีก 2 คู่สีขาวขุ่นจากผงไขที่เคลือบอยู่ มักเกาะเป็นกลุ่มใต้ใบ และบินขึ้นเป็นฝูงเมื่อเขย่าต้น ตัวอ่อนแบนรูปไข่ เกาะนิ่งติดใต้ใบจนดูคล้ายเกล็ดเล็ก ๆ
แม้ชื่อจะมีคำว่า “แมลงหวี่” แต่แมลงหวี่ขาวไม่ใช่แมลงวันแท้ UC IPM ระบุว่าแมลงหวี่ขาวอยู่ในอันดับ Hemiptera กลุ่มเดียวกับเพลี้ยอ่อน เพลี้ยหอย และเพลี้ยแป้ง ชื่อภาษาอังกฤษ whitefly มาจากผงไขสีขาวคล้ายแป้งที่คลุมปีกและลำตัวตัวเต็มวัย
ข้อมูลของ UF/IFAS วัดแมลงหวี่ขาวยาสูบได้ว่าตัวเมียยาว 0.96 มม. ตัวผู้ 0.82 มม. ตัวที่เพิ่งออกจากคราบจะนิ่มและสีขาวอมเหลือง ก่อนปีกจะกลายเป็นสีขาวเพราะไข UC IPM อธิบายเพิ่มว่าแมลงหวี่ขาวกลุ่มนี้หุบปีกเป็นรูปหลังคาและมีช่องว่างเล็ก ๆ ระหว่างปีกสองข้างบนหลัง ส่วนแมลงหวี่ขาวข้าวมีจุดสังเกตคือปีกหลังยาวกว่าปีกหน้าอย่างเห็นได้ชัด
ถ้าเขย่าต้นแล้วมีแมลงสีขาวตัวจิ๋วบินขึ้นเป็นฝูงแล้วกลับลงมาเกาะใต้ใบ ให้สงสัยแมลงหวี่ขาวไว้ก่อน แล้วพลิกใบดูตัวอ่อนแบนรูปไข่ที่เกาะนิ่ง ถ้าเจอไขสีขาวเป็นวงเกลียวใต้ใบ นั่นคือแมลงหวี่ขาวใยเกลียว
🔄 วงจรชีวิตแมลงหวี่ขาว แมลงหวี่ขาวมีอายุกี่วัน

แมลงหวี่ขาวมีระยะไข่ ตัวอ่อน 4 วัย (วัยสุดท้ายมักเรียกว่าระยะดักแด้หรือระยะตาแดง) และตัวเต็มวัย ตัวเต็มวัยเพศเมียของแมลงหวี่ขาวยาสูบมีอายุราว 10–24 วัน และวางไข่ได้ 66–300 ฟองตามชนิดพืชและอุณหภูมิ (UF/IFAS)
ไข่วางไว้ใต้ใบ ตัวอ่อนวัยแรกเรียกว่า crawler คลานได้ระยะสั้นเพื่อหาที่ดูดกิน หลังลอกคราบครั้งแรกจะเสียขาและหนวดที่ใช้เดิน แล้วเกาะนิ่งอยู่กับที่จนเป็นตัวเต็มวัย ช่วงที่เกาะนิ่งนี้เองที่ตัวอ่อนดูดน้ำเลี้ยงมากและขับมูลหวานออกมา UC IPM ระบุว่าแมลงหวี่ขาวเจริญเร็วมากในอากาศอุ่น ประชากรจึงเพิ่มขึ้นได้รวดเร็ว
ถ้าถามว่าแมลงหวี่ขาวอยู่ได้กี่วัน คำตอบจึงต่างกันตามชนิด แมลงหวี่ขาวยาสูบตัวเมียอยู่ได้ราว 10–24 วัน แมลงหวี่ขาวใยเกลียวราว 13–22 วัน แต่ทั้งชีวิตตั้งแต่ไข่รวมแล้วนานกว่านั้น และระหว่างนั้นตัวเมียวางไข่ซ้อนรุ่นต่อเนื่อง ในแปลงเดียวจึงมีครบทุกระยะพร้อมกัน นี่คือเหตุผลที่พ่นสารครั้งเดียวมักไม่พอ และประกาศเตือนภัยให้พ่นเป็นชุด 2–3 ครั้ง
🐛 แมลงหวี่ขาวชนิดที่พบในไทยและพืชที่ทำลาย
แมลงหวี่ขาวที่เกษตรกรไทยเจอบ่อยมี 3 ชนิดหลัก ชนิดที่พืชอาศัยกว้างและเสียหายมากที่สุดคือแมลงหวี่ขาวยาสูบ รองลงมาคือแมลงหวี่ขาวใยเกลียว และแมลงหวี่ขาวข้าวซึ่งระบาดในนาข้าวและหญ้าวงศ์ใกล้เคียง
คำว่า “แมลงหวี่ขาวพริก” ที่คนค้นหา ส่วนใหญ่หมายถึงแมลงหวี่ขาวยาสูบที่ลงในพริก เพราะเอกสารเตือนภัยของกรมวิชาการเกษตรและงานวิจัยในพริกของไทยระบุชนิดนี้ ส่วนชื่อ “silverleaf whitefly” (Bemisia argentifolii) ที่พบในเอกสารสหรัฐฯ คือกลุ่มของแมลงหวี่ขาวยาสูบสายพันธุ์ B ซึ่ง UF/IFAS จัดอยู่ใน B. tabaci เช่นกัน ส่วนแมลงหวี่ขาวยาสูบที่งานวิจัยพบเป็นพาหะไวรัสในมะเขือเทศและพริกของไทยคือกลุ่ม Asia I (Yule และคณะ 2562)
🍃 แมลงหวี่ขาว ลักษณะการทำลายและอาการที่พบ
แมลงหวี่ขาวทำความเสียหาย 3 ทาง คือดูดน้ำเลี้ยงจนใบเหลืองและต้นโทรม ขับมูลหวานจนเกิดราดำ และถ่ายทอดเชื้อไวรัส ทางที่สามเสียหายมากที่สุด เพราะ UC IPM ระบุว่าตัวเต็มวัยเพียงลำพังไม่ค่อยทำให้พืชเสียหายมาก ยกเว้นเมื่อมันนำเชื้อโรคพืชมาด้วย
- ใบเหลือง หงิกงอ เหี่ยว ในมะเขือเทศ กรมวิชาการเกษตรระบุว่าใบหงิกงอและเหี่ยวแห้ง ต้นแคระแกร็น
- ใบเหนียวและมีราดำ มูลหวาน (honeydew) ทำให้ใบเหนียว ราดำขึ้นคลุมใบ ลดการสังเคราะห์แสงและทำให้ผลไม่สวย มูลหวานยังดึงมดเข้ามาซึ่งไปรบกวนศัตรูธรรมชาติ
- ใบหงิกเหลือง ใบด่าง ยอดไม่เจริญ เป็นอาการของโรคไวรัสที่แมลงหวี่ขาวยาสูบถ่ายทอด เช่น ในพริกใบหงิก ซีด ด่างหรือเหลือง ยอดไม่เจริญ และต้นพริกไม่สมบูรณ์
- ฝักหดสั้น บิดเบี้ยว ผิวย่น ในถั่วเหลืองช่วงออกดอกถึงติดฝักอ่อน
- ใบข้าวเหลืองส้ม เริ่มเหลืองจากขอบใบแล้วลามทั้งใบ ต้นข้าวแห้งตาย การแตกกอและจำนวนรวงลดลง (แมลงหวี่ขาวข้าว)
ในต่างประเทศ UF/IFAS ยังรายงานอาการเฉพาะจากการดูดกินของตัวอ่อน เช่น ผลมะเขือเทศสุกไม่สม่ำเสมอ ด้านในขาวแข็ง และใบสควอชเป็นสีเงิน (silverleaf) อาการเหล่านี้ยังไม่พบในเอกสารเตือนภัยของไทยที่ใช้ทำบทความนี้
ใบเหลืองไม่ได้มาจากแมลงหวี่ขาวเสมอไป ถ้าพลิกใบแล้วไม่เจอตัวหรือคราบใต้ใบเลย อาจเป็นเรื่องธาตุอาหาร ลองทบทวนสูตรปุ๋ยด้วย เครื่องคำนวณปุ๋ย แต่อย่าเร่งไนโตรเจนมากเกินไป เพราะกรมการข้าวแนะนำให้ไม่ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนในอัตราสูงเกินความจำเป็นเพื่อลดแมลงหวี่ขาวข้าว
🦠 แมลงหวี่ขาวพาหะโรคใบหงิกเหลืองและโรคใบด่าง
แมลงหวี่ขาวยาสูบเป็นพาหะของไวรัสกลุ่มเจมินิ (begomovirus) ที่ทำให้เกิดโรคใบหงิกเหลืองในมะเขือเทศ พริก และมะเขือเปราะ รวมถึงโรคใบด่างมันสำปะหลัง ไวรัสเหล่านี้ไม่มีสารรักษาโดยตรง กรมวิชาการเกษตรจึงให้ควบคุมแมลงพาหะเป็นหลัก
อาการโรคใบหงิกเหลืองมะเขือตามคำอธิบายของกรมวิชาการเกษตร คือใบที่แตกใหม่เล็กลง ต้นแคระแกร็น ไม่ติดผลหรือติดน้อย ผลบิดเบี้ยวและเล็กผิดปกติ ส่วนโรคใบด่างมันสำปะหลังทำให้ใบด่างเหลือง เสียรูป ใบเล็ก ต้นแคระแกร็น ถ้าติดมากับท่อนพันธุ์จะด่างทั้งต้น ถ้าติดจากแมลงหวี่ขาวจะเห็นด่างเหลืองชัดที่ยอด และคู่มือระบุว่าผลผลิตอาจเสียหาย 80–100% ส่วนชนิดไวรัสในไทย งานของ Saokham และคณะ (2564) สำรวจไร่มันสำปะหลัง 5 จังหวัดตามแนวชายแดนไทย–กัมพูชา ช่วงตุลาคม 2561 ถึงกรกฎาคม 2562 และตรวจโรคใบด่างที่เกิดจาก Sri Lankan cassava mosaic virus (SLCMV)
จุดสำคัญคือ เมื่อพืชติดไวรัสแล้วจะไม่หายแม้กำจัดแมลงหวี่ขาวได้ เป้าหมายของการพ่นสารในแปลงพืชพาหะไวรัสจึงเป็นการ “กันไม่ให้ลาม” ไปต้นอื่น ร่วมกับถอนต้นที่แสดงอาการไปทำลายทันที ใช้กล้าที่แข็งแรงไม่เป็นโรค และกำจัดวัชพืชในและรอบแปลงซึ่งเป็นแหล่งสะสมของเชื้อไวรัสและแมลงพาหะ
ยังไม่มีสารเคมีชนิดใดรักษาต้นที่เป็นโรคใบหงิกเหลืองหรือโรคใบด่างจากไวรัสให้กลับเป็นปกติได้ ต้นที่แสดงอาการชัดควรถอนออกไปทำลายนอกแปลง ไม่ปล่อยไว้เป็นแหล่งเชื้อให้แมลงหวี่ขาวดูดแล้วนำไปต้นอื่น
🌶️ แมลงหวี่ขาวในพริก และแมลงหวี่ขาวในมะเขือเทศ
แมลงหวี่ขาวในพริกคือแมลงหวี่ขาวยาสูบ ซึ่งกรมวิชาการเกษตรเตือนให้เฝ้าระวังได้ทุกระยะการเจริญเติบโต อาการคือใบหงิก ซีด ด่างหรือเหลือง ยอดไม่เจริญ และต้นพริกไม่สมบูรณ์ เพราะนอกจากดูดน้ำเลี้ยงแล้วยังนำไวรัสเข้าแปลง
ประกาศเตือนภัยเดือนเมษายน 2568 แนะนำให้พ่นสารเมื่อพบการระบาด โดยพ่นให้ทั่วโดยเฉพาะใบล่าง ซึ่งเป็นจุดที่ตัวอ่อนเกาะอยู่มาก งานวิจัยในพริกพันธุ์ซูเปอร์ฮอตของสายฝน ทดทะศรี (2563) พบว่าแปลงที่ไม่ปล่อยศัตรูธรรมชาติมีแมลงหวี่ขาวถึงราว 481 ตัวต่อต้นในสัปดาห์ที่ 8 แสดงให้เห็นว่าประชากรเพิ่มได้มากเพียงใดถ้าไม่จัดการ
สำหรับมะเขือเทศ กรมวิชาการเกษตรระบุว่าแมลงหวี่ขาวยาสูบดูดน้ำเลี้ยงจากใบ ทำให้ใบหงิกงอ เหี่ยวแห้ง ต้นแคระแกร็น และเป็นพาหะโรคไวรัส ประกาศเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ระบุว่าช่วงที่อากาศเย็นมีหมอกตอนเช้าและร้อนตอนกลางวันต้องเฝ้าระวัง และให้ป้องกันตั้งแต่ต้นเล็ก ดังนี้
- ก่อนย้ายปลูก ใช้ไดโนทีฟูแรน (dinotefuran) 1% GR อัตรา 3 กรัมต่อหลุม รองก้นหลุม ป้องกันได้ราว 25 วัน
- เริ่มพ่นสารเมื่อมะเขือเทศอายุ 5 วันหลังย้ายปลูก พ่นทุก 5 วันจนเริ่มออกดอก
- ระยะออกดอกติดผล พ่นทุก 7–10 วัน อีก 3–5 ครั้ง
ตารางนี้เป็นตารางป้องกันโรคใบหงิกเหลืองที่เข้มข้น จึงยิ่งต้องสลับกลุ่มสารและเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามฉลากให้ครบ ก่อนขายผลผลิตลองเช็ก ราคาผักผลไม้วันนี้ ประกอบการวางแผนเก็บเกี่ยว
🍆 แมลงหวี่ขาว มะเขือเปราะ ถั่วเหลือง กะเพรา และโหระพา
มะเขือเปราะเป็นพืชที่กรมวิชาการเกษตรเตือนเรื่องแมลงหวี่ขาวยาสูบแทบทุกปี เพราะเป็นพาหะโรคใบหงิกเหลืองที่ทำให้ผลผลิตลดลง พบได้ทุกระยะการเจริญเติบโต คำแนะนำคือพ่นสารทุก 5 วัน ติดกัน 2–3 ครั้งเมื่อพบการระบาด และก่อนย้ายปลูกรองก้นหลุมด้วยไดโนทีฟูแรน 1% G อัตรา 2 กรัมต่อหลุม ซึ่งควบคุมได้ราว 45 วัน โดยโรยดินกลบบาง ๆ ก่อนย้ายกล้า
ในแปลงมะเขือ กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้หลีกเลี่ยงการปลูกพืชอาศัยของไวรัสไว้ใกล้กัน เช่น พืชตระกูลแตง ถั่ว มะเขือ พริก ยาสูบ งา และทานตะวัน หลังเก็บเกี่ยวแปลงที่ระบาด ให้เก็บซากพืชไปทำลายนอกแปลงและไม่ปลูกมะเขือซ้ำที่เดิม
กะเพราและโหระพาเป็นผักที่เก็บกินถี่ การพ่นสารช่วงเก็บเกี่ยวต้องดูระยะห้ามเก็บเกี่ยวบนฉลากอย่างเคร่งครัด งานทดลองในผักชีฝรั่งของกรมวิชาการเกษตร (2560–2561) ไม่พบอาการใบไหม้จากสารทุกชนิดที่ทดสอบ แต่ยังต้องยึดพืชที่ระบุบนฉลากเป็นหลัก
🌿 แมลงหวี่ขาว มันสำปะหลัง และแมลงหวี่ขาวใยเกลียว

ในมันสำปะหลังมีแมลงหวี่ขาวที่ต้องรู้จัก 2 ชนิด คือแมลงหวี่ขาวยาสูบซึ่งเป็นพาหะโรคใบด่างมันสำปะหลัง และแมลงหวี่ขาวใยเกลียวที่ดูดน้ำเลี้ยงจนต้นโทรม สองชนิดนี้ดูต่างกันชัด ชนิดใยเกลียวจะมีไขสีขาวเป็นวงเกลียวและเส้นใยฟูใต้ใบ
คู่มือโรคใบด่างมันสำปะหลังของกระทรวงเกษตรฯ ให้เฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยง โดยเฉพาะจังหวัดที่ติดชายแดนกัมพูชาและลาว และพื้นที่ที่เคยพบอาการ เวลาสำรวจให้พลิกดูใต้ใบหาแมลงหวี่ขาว แล้วส่งตัวอย่างใบ ยอด ลำต้น และหัวให้หน่วยงานตรวจ ส่วนการรู้จักอาการใบด่างเหลืองที่ยอดช่วยแยกต้นที่ติดเชื้อจากแมลงได้เร็ว
แมลงหวี่ขาวใยเกลียว
แมลงหวี่ขาวใยเกลียว Aleurodicus dispersus กรมวิชาการเกษตรสำรวจพบใน 5 จังหวัด คือ ชลบุรี ระยอง สุพรรณบุรี ชัยนาท และนครราชสีมา ในไทยระบาดเกือบตลอดปี (2553–2555) และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในพืชหลายชนิด ทั้งมันสำปะหลัง มะละกอ พริก ถั่ว วัชพืช ฝรั่ง น้อยหน่า และกุหลาบ รายงานเดียวกันอ้างข้อมูลจากอินเดียว่าระบาดมากช่วงพฤษภาคมถึงตุลาคม แต่ในไทยพบได้เกือบทั้งปี
ตัวเมียวางไข่เป็นวงกลมหรือวงเกลียวใต้ใบพร้อมไขสีขาว ตัวอ่อนวัย 2–3 และดักแด้สร้างไขสีขาวคลุมตัว ระบาดรุนแรงพืชจะไม่โตและอาจตาย ข้อมูลจากแปซิฟิกระบุว่ามูลหวานทำให้เกิดราดำบังแสงด้วย รายงานของกรมวิชาการเกษตรบอกตรง ๆ ว่าสารเคมีได้ผลไม่ดีนักกับชนิดนี้ เพราะตัวอยู่ใต้ใบและมีไขกับเส้นใยคลุมหนา
ไขสีขาวฟูของแมลงหวี่ขาวใยเกลียวอาจทำให้สับสนกับเพลี้ยแป้งได้ จุดต่างที่เห็นง่ายคือแมลงหวี่ขาวตัวเต็มวัยมีปีกและบินขึ้นเมื่อเขย่าใบ และไขจะเรียงเป็นวงเกลียวบนแผ่นใบ ถ้าเป็นเพลี้ยแป้งจะเห็นตัวคลุมแป้งเกาะกลุ่มตามยอดและซอกใบ
🌾 แมลงหวี่ขาวในนาข้าว แมลงหวี่ขาวข้าว
แมลงหวี่ขาวข้าวคือ Aleurocybotus occiduus Maria ตามข้อมูลของกองวิจัยและพัฒนาข้าว กรมการข้าว อาการคือใบข้าวเหลืองตามขอบใบแล้วลามเป็นสีเหลืองส้มทั้งใบ จนต้นข้าวแห้งตาย ระบาดรุนแรงทำให้แตกกอน้อยลง รวงน้อยลง และผลผลิตอาจลดลงมากกว่า 70%
แมลงชนิดนี้ชอบอุณหภูมิ 25–35 °C ฝนและความชื้นที่เหมาะสมทำให้ประชากรเพิ่มเร็ว และกระจายเป็นวงกว้างได้ในราว 1 เดือน พืชอาหารมีทั้งข้าว ข้าวโพด อ้อย ข้าวฟ่าง และวัชพืชวงศ์หญ้าและกก เช่น แห้วหมู หญ้าแพรก หญ้าปล้องละมา หญ้าควาย
กรมการข้าวระบุว่าการปักดำช่วยลดความรุนแรงได้ดีกว่าการหว่าน เพราะต้นไม่หนาแน่นเกินไป ข้อมูลเรื่องนี้ยังไม่ระบุพันธุ์ข้าวต้านทานเป็นชื่อพันธุ์ จึงควรสอบถามศูนย์วิจัยข้าวในพื้นที่ก่อนเลือกพันธุ์
🌦️ แมลงหวี่ขาวระบาดช่วงไหน และมาจากไหน
แมลงหวี่ขาวยาสูบระบาดได้เกือบตลอดปี ประกาศเตือนภัยของกรมวิชาการเกษตรเตือนทั้งช่วงอากาศเย็นมีหมอกตอนเช้าแต่ร้อนกลางวัน (มกราคม–กุมภาพันธ์) และช่วงอากาศร้อนมีฝนตกบางพื้นที่ (มีนาคม–เมษายน) ส่วนแมลงหวี่ขาวใยเกลียวในไทยระบาดเกือบตลอดปี (2553–2555) และแมลงหวี่ขาวข้าวชอบช่วงฝนที่อุณหภูมิ 25–35 °C
คำถามว่าแมลงหวี่ขาวมาจากไหน คำตอบคือมาจากพืชอาศัยรอบแปลง ตัวเต็มวัยมีปีกบินย้ายจากวัชพืช พืชผักแปลงข้างเคียง หรือแปลงเก่าที่เพิ่งเก็บเกี่ยวเข้ามาในแปลงใหม่ แมลงหวี่ขาวยาสูบมีพืชอาศัยกว้างมาก ทั้งพืชตระกูลถั่ว มะเขือ พริก ยาสูบ พืชตระกูลแตง และผักสมุนไพรอย่างกะเพราและโหระพา
- วัชพืชรอบแปลง กรมวิชาการเกษตรให้กำจัดวัชพืชในและรอบแปลงสม่ำเสมอ เพราะเป็นแหล่งสะสมแมลงพาหะและเชื้อไวรัส
- แปลงพืชอาศัยข้างเคียงที่กำลังโทรม UC IPM เตือนให้เฝ้าระวังเป็นพิเศษเมื่อพืชอาศัยใกล้แปลงกำลังหมดอายุ เพราะแมลงจะย้ายเข้ามา และขอบแปลงมักถูกเข้าทำลายก่อน
- ซากพืชในแปลงเก่า ต้องเก็บไปทำลายนอกแปลงหลังเก็บเกี่ยว
- ท่อนพันธุ์มันสำปะหลังที่ติดไวรัส ไม่ได้นำแมลงมา แต่นำเชื้อโรคใบด่างมาให้แมลงหวี่ขาวดูดแล้วแพร่ต่อ
- ศัตรูธรรมชาติถูกทำลาย UC IPM ระบุว่าการระบาดมักเกิดหลังพ่นสารที่ฆ่าศัตรูธรรมชาติ และฝุ่นหรือมดก็รบกวนศัตรูธรรมชาติได้
🔎 วิธีสำรวจแมลงหวี่ขาว และเกณฑ์เริ่มพ่นสาร

วิธีสำรวจแมลงหวี่ขาวที่ได้ผลคือพลิกดูใต้ใบ เริ่มจากขอบแปลงซึ่งมักถูกเข้าทำลายก่อน และใช้กับดักกาวเหนียวสีเหลืองบอกว่าตัวเต็มวัยเริ่มบินเข้าแปลงแล้ว UC IPM ย้ำว่ากับดักเหมาะกับการตรวจจับมากกว่าการกำจัด เพราะลดจำนวนได้บ้างแต่หยุดการระบาดหนักไม่ได้
งานใช้กับดักกาวเหนียวสีเหลืองในแปลงถั่วแระญี่ปุ่นที่เชียงใหม่ (Norsuwan และคณะ 2558) พบแมลงหวี่ขาวยาสูบติดกับดักด้วย แต่งานนั้นไม่ได้วัดผลการลดแมลงหวี่ขาวโดยตรง จึงควรมองกับดักเป็นเครื่องเตือนภัยล่วงหน้า แล้วนับตัวอ่อนใต้ใบเพื่อตัดสินใจ
ใต้ใบที่มีตัวอ่อนที่ถูกแตนเบียนเบียนแล้ว คราบดักแด้จะมีรูทางออกกลมหรือรี ส่วนคราบที่ตัวเต็มวัยออกเองจะเป็นรอยแยกรูปตัว T (UC IPM) ถ้าเห็นรูกลมเยอะ แปลว่าศัตรูธรรมชาติกำลังทำงาน ควรเลือกสารที่กระทบแตนเบียนน้อย
🧭 แมลงหวี่ขาว กำจัด อย่างไรให้ได้ผล 5 ขั้นตอน
การกำจัดแมลงหวี่ขาวให้ได้ผลต้องใช้หลายวิธีร่วมกัน เพราะแมลงอยู่ใต้ใบ มีหลายรุ่นซ้อนกัน และดื้อสารได้เร็ว UC IPM ระบุว่าแม้สารที่มีพิษสูงที่สุดก็ได้ผลกับแมลงหวี่ขาวเพียงบางส่วน กรมการข้าวก็ใช้หลักการบริหารจัดการแบบผสมผสานเป็นข้อแรก
จุดที่คนมักพลาดคือพ่นแต่ด้านบนของใบ ทั้งที่ไข่และตัวอ่อนอยู่ใต้ใบ ประกาศเตือนภัยในพริกและถั่วเหลืองจึงเน้นให้พ่นใต้ใบและใบล่าง และหลังพ่นต้องกลับไปดูตัวอ่อนซ้ำ ถ้าจำนวนไม่ลดทั้งที่พ่นถูกวิธี ให้สงสัยว่าประชากรในแปลงเริ่มดื้อสารกลุ่มนั้น
🍀 วิธีไล่แมลงหวี่ขาว และวิธีกำจัดแบบไม่ใช้สารเคมี
วิธีไล่แมลงหวี่ขาวที่มีแหล่งวิชาการรองรับ ได้แก่ วัสดุคลุมดินสะท้อนแสง การฉีดน้ำแรงไล่ตัวเต็มวัย การเด็ดใบที่ระบาดตั้งแต่เริ่มพบ และการกำจัดวัชพืชที่เป็นแหล่งอาศัย วิธีเหล่านี้ช่วยได้มากเมื่อเริ่มใช้ก่อนประชากรสูง
- วัสดุคลุมดินสะท้อนแสงสีเงิน UF/IFAS ระบุว่าแปลงในฟลอริดาใช้พลาสติกคลุมดินเคลือบโลหะสะท้อนแสงไล่แมลงหวี่ขาว UC IPM ระบุว่าคลุมก่อนย้ายปลูกช่วยชะลอการระบาดช่วงต้นฤดูได้ 4–6 สัปดาห์ แต่ประสิทธิภาพลดลงเมื่อใบคลุมพื้นที่เกิน 60% หรือมีฝุ่นดินเกาะ
- ฉีดน้ำแรง UC IPM แนะนำให้ฉีดน้ำแรงไล่ตัวเต็มวัยออกจากต้น เหมาะกับไม้กระถางและแปลงเล็ก
- เด็ดใบที่ระบาด ตัดใบที่มีตัวอ่อนเกาะตั้งแต่เริ่มพบ และในแมลงหวี่ขาวใยเกลียวให้ตัดแต่งกิ่งที่ระบาดหนัก
- กำจัดวัชพืชและถอนต้นเป็นโรค ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร ร่วมกับใช้กล้าแข็งแรงไม่เป็นโรค
- ไม่ปลูกพืชอาศัยติดกัน เลี่ยงพืชตระกูลแตง ถั่ว มะเขือ พริก ยาสูบ งา ทานตะวันใกล้แปลงมะเขือ และ UC IPM แนะนำให้มีช่วงปลอดพืชอาศัย
- กับดักกาวเหนียวสีเหลือง ใช้เตือนภัยว่าแมลงเข้าแปลงแล้ว ลดจำนวนได้บ้างแต่ไม่พอหยุดการระบาด
สบู่กำจัดแมลงและน้ำมัน
UC IPM ระบุว่าสบู่กำจัดแมลงและน้ำมันใช้ได้ในระบบอินทรีย์ แต่ได้ผลน้อยกว่าสารอื่น ต้องพ่นบ่อยและต้องพ่นให้ถูกใต้ใบ ส่วนในไทยน้ำมันไวต์ออยล์ 67% EC และน้ำมันปิโตรเลียม 83.9% EC อยู่ในประกาศเตือนภัยของกรมวิชาการเกษตรสำหรับมะเขือและถั่วเหลือง กรมการข้าวยังแนะนำให้ใช้น้ำมันแร่หรือน้ำมันปิโตรเลียมร่วมกับสารฆ่าแมลงในนาข้าว งานทดลองในถั่วเหลืองของกรมวิชาการเกษตรพบว่าไวต์ออยล์คุมได้ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัย และในผักชีฝรั่งน้ำมันปิโตรเลียมมีต้นทุนต่อครั้งต่ำที่สุด
ยังไม่พบเอกสารของหน่วยงานราชการหรือมหาวิทยาลัยที่รองรับสูตรน้ำยาล้างจาน น้ำส้มสายชู หรือน้ำพริกกระเทียมสำหรับไล่แมลงหวี่ขาว บทความนี้จึงไม่แนะนำสูตรเหล่านั้น สบู่และน้ำมันที่เอกสารพูดถึงคือผลิตภัณฑ์สำหรับพืช และ UC IPM เตือนว่าไม่ควรพ่นกับต้นที่ขาดน้ำหรือตอนอากาศร้อนจัด เพราะทำให้ใบไหม้ได้
🐞 ศัตรูธรรมชาติของแมลงหวี่ขาว
ศัตรูธรรมชาติหลักของแมลงหวี่ขาวคือแตนเบียนสกุล Encarsia และ Eretmocerus รองลงมาคือด้วงเต่า แมลงช้างปีกใส และมวนตัวห้ำ การไม่พ่นสารออกฤทธิ์กว้างโดยไม่จำเป็นช่วยให้ศัตรูธรรมชาติกดประชากรแมลงหวี่ขาวไว้ได้
ผลจากงานในพริกให้บทเรียนสำคัญว่า ศัตรูธรรมชาติ 2 ชนิดไม่จำเป็นต้องดีกว่า 1 ชนิดเสมอไป เพราะด้วงเต่ากินแมลงหวี่ขาวที่ถูกแตนเบียนแล้ว ในทางปฏิบัติ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือรักษาศัตรูธรรมชาติที่มีอยู่แล้วในแปลง และคุมมดที่มากินมูลหวาน เพราะมดไปรบกวนการทำงานของศัตรูธรรมชาติ
💊 ยาแมลงหวี่ขาว แมลงหวี่ขาวใช้ยาอะไร
ยาแมลงหวี่ขาวที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำในประกาศเตือนภัย ปี 2568–2569 มีหลายกลุ่ม เช่น บูโพรเฟซิน (กลุ่ม 16) ฟลอนิคามิด (29) สไปโรเตตระแมทและสไปโรมีซิเฟน (23) ไซแอนทรานิลิโพรล (28) ไพมีโทรซีน (9B) ซัลฟอกซาฟลอร์ (4C) และกลุ่มนีโอนิโคตินอยด์ (4A) เวลาซื้อให้ดูชื่อสารออกฤทธิ์และเลขกลุ่มบนฉลาก ไม่ใช่ชื่อการค้า
อัตราในตารางเป็นอัตราต่อน้ำ 20 ลิตร ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรในประกาศเตือนภัยสำหรับพืชนั้น ๆ ถ้าพืชของคุณไม่อยู่ในตาราง ให้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ฉลากระบุพืชนั้นและใช้ตามอัตราบนฉลาก
พริก มะเขือเทศ และมะเขือเปราะ
กะเพรา โหระพา แมงลัก ถั่วเหลือง กระเจี๊ยบเขียว และข้าว
งานทดลองของกรมวิชาการเกษตรในผักชีฝรั่ง (นครปฐม 2560–2561) ให้ข้อมูลเสริมว่า ไซแอนทรานิลิโพรล 10% OD อัตรา 30 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตรคุมแมลงหวี่ขาวยาสูบได้ดีที่สุด ราว 70–95% บูโพรเฟซิน 40% SC ได้ราว 65–80% และไทอะมีทอกแซม 25% WG ได้ราว 50–70% อัตรานี้เป็นอัตราในงานทดลอง ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับผักชีฝรั่ง ให้ใช้ตามอัตราบนฉลาก ผู้วิจัยสรุปเองว่ายังต้องสลับกลุ่มสารเพื่อกันดื้อยา
อ่านฉลากทุกครั้งและใช้เฉพาะกับพืชที่ฉลากระบุ สวมถุงมือ หน้ากาก แว่นตา และเสื้อแขนยาวขณะผสมและพ่น ผักที่เก็บกินถี่อย่างกะเพรา โหระพา และมะเขือ ต้องนับระยะห้ามเก็บเกี่ยวหลังพ่นครั้งสุดท้ายตามที่ฉลากเขียนไว้ทุกครั้ง ระยะนี้ต่างกันตามสารและพืช ถ้าพืชไม่อยู่บนฉลากห้ามนำไปใช้ และอย่าผสมสารหลายชนิดเองโดยฉลากไม่ได้ระบุ
🔁 แมลงหวี่ขาวดื้อยา และวิธีสลับกลุ่มสาร IRAC
แมลงหวี่ขาวยาสูบเป็นแมลงที่ดื้อสารเร็วที่สุดชนิดหนึ่ง IRAC รายงานการดื้อต่อสารหลายกลุ่มทั่วโลก ทั้งกลุ่ม 1 (คาร์บาเมต ออร์กาโนฟอสเฟต) กลุ่ม 3A (ไพรีทรอยด์) กลุ่ม 4A (นีโอนิโคตินอยด์) กลุ่ม 7C (ไพริพรอกซีเฟน) กลุ่ม 9B และเริ่มพบบางพื้นที่ในกลุ่ม 23 ทางแก้คือสลับกลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ตามรุ่นของแมลง ไม่ใช่หายาตัวใหม่ที่แรงกว่า
ข้อมูลในไทยก็สอดคล้องกัน งานทดลองในถั่วเหลืองของกรมวิชาการเกษตร (นครสวรรค์ 2554–2555) พบว่าอิมิดาโคลพริดและไทอะมีทอกแซมไม่สามารถป้องกันกำจัดแมลงหวี่ขาวยาสูบได้ และหลังพ่น 3 ครั้ง ประชากรกลับเพิ่มขึ้นจนมีแนวโน้มสูงกว่าแปลงไม่พ่น ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตว่าน่าจะเกิดจากการดื้อยาและการระบาดซ้ำ (resurgence) ขณะที่บูโพรเฟซินและไวต์ออยล์ยังคุมได้ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัย ผลนี้เป็นของพื้นที่และช่วงเวลาหนึ่ง แต่บอกชัดว่าการพึ่งสารกลุ่ม 4A กลุ่มเดียวมีความเสี่ยง
หลักสลับกลุ่มสารเมื่อแมลงหวี่ขาวดื้อยา
- ใช้หน้าต่างการพ่น (treatment window) IRAC แนะนำให้กำหนดช่วงพ่นตามวงจรชีวิตของแมลง โดยไม่ใช้สารกลไกเดียวกันกับรุ่นที่ต่อกัน
- นับเลขกลุ่มหลัก สไปโรเตตระแมทกับสไปโรมีซิเฟนอยู่กลุ่ม 23 เดียวกัน ไดโนทีฟูแรน อิมิดาโคลพริด และอะซีทามิพริดอยู่ 4A เดียวกัน การสลับระหว่างสารในกลุ่มเดียวกันไม่นับเป็นการสลับ ส่วน 4C แม้ IRAC ระบุว่าไม่ถูกกระทบจากกลไก P450 ของ 4A แต่หลักทั่วไปคือไม่ควรใช้กลุ่มย่อยของกลุ่ม 4 ต่อกันโดยไม่จำเป็น
- ไม่ใช้รองก้นหลุมแล้วพ่นซ้ำกลุ่มเดิม UC IPM แนะนำเลี่ยงการใช้นีโอนิโคตินอยด์ทั้งทางดินและพ่นทางใบในพืชเดียวกัน ถ้ารองก้นหลุมด้วยไดโนทีฟูแรนแล้ว ช่วงพ่นถัดไปควรเลือกกลุ่มอื่น (คำแนะนำของสหรัฐฯ ใช้เป็นหลักทั่วไป)
- จำกัดจำนวนครั้งต่อฤดู UC IPM ในมะเขือให้ใช้กลุ่มเดียวกันไม่เกิน 2 ครั้งต่อฤดู ข้อนี้เป็นคำแนะนำของแคลิฟอร์เนีย ใช้เป็นแนวทาง ไม่ใช่กฎของไทย
- ใช้น้ำมันและวิธีไม่ใช้สารเสริม น้ำมันออกฤทธิ์ทางกายภาพ (IRAC จัดเป็นกลุ่ม UNM) และเป็นสารที่กรมการข้าวแนะนำให้ใช้ร่วม
- ติดตามผลหลังพ่น IRAC ให้ติดตามระดับความไวของแมลงและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ เพราะความไวต่อสารแต่ละพื้นที่และแต่ละช่วงต่างกัน
ตัวอย่างการวางแผน: รอบแรกพ่นกลุ่ม 16 (บูโพรเฟซิน) ชุด 2–3 ครั้งตามประกาศ รอบถัดไปเปลี่ยนเป็นกลุ่ม 29 (ฟลอนิคามิด) แล้วรอบต่อไปเป็นกลุ่ม 23 หรือ 28 โดยเลือกเฉพาะสารที่ประกาศหรือฉลากระบุพืชของคุณ จดวันที่ ชื่อสารออกฤทธิ์ และเลขกลุ่มทุกครั้ง นี่เป็นหลักทั่วไป ไม่ใช่สูตรตายตัวจากหน่วยงาน
🆚 แมลงหวี่ขาวกับเพลี้ยแป้ง เพลี้ยอ่อน ต่างกันอย่างไร
แมลงหวี่ขาว เพลี้ยอ่อน และเพลี้ยแป้งอยู่ในอันดับ Hemiptera เหมือนกัน ดูดน้ำเลี้ยงและขับมูลหวานจนเกิดราดำได้เหมือนกัน จุดแยกที่ง่ายที่สุดคือแมลงหวี่ขาวตัวเต็มวัยมีปีกขาวและบินขึ้นทันทีเมื่อเขย่าต้น ส่วนตัวอ่อนแบนเกาะนิ่งใต้ใบ
รายละเอียดเพลี้ยแป้งในมันสำปะหลังและไม้ผลอ่านต่อได้ที่บทความเพลี้ยแป้ง ส่วนในแปลงแตง กรมวิชาการเกษตรระบุว่าเพลี้ยอ่อน แมลงหวี่ขาวยาสูบ และเพลี้ยไฟเป็นพาหะโรคใบด่างร่วมกัน จึงต้องดูให้แน่ว่าตัวไหนเด่นในแปลงก่อนเลือกสาร
🛡️ วิธีป้องกันแมลงหวี่ขาวระยะยาว
การป้องกันแมลงหวี่ขาวระยะยาวคือลดแหล่งอาศัยรอบแปลง เริ่มฤดูด้วยกล้าสะอาด ป้องกันตั้งแต่ต้นเล็กในพืชที่เสี่ยงไวรัส และรักษาศัตรูธรรมชาติไว้ วิธีเหล่านี้ทำให้ไม่ต้องพึ่งสารเคมีถี่จนแมลงดื้อยา
- ใช้กล้าแข็งแรงไม่เป็นโรค และในมันสำปะหลังใช้ท่อนพันธุ์จากแปลงที่ไม่มีอาการใบด่าง
- กำจัดวัชพืชในและรอบแปลงสม่ำเสมอ ถอนต้นที่แสดงอาการไวรัสไปทำลายนอกแปลงทันที
- ไม่ปลูกพืชอาศัยของไวรัสติดแปลงมะเขือ เช่น พืชตระกูลแตง ถั่ว พริก ยาสูบ งา ทานตะวัน และเก็บซากพืชหลังเก็บเกี่ยวออกไปทำลาย ไม่ปลูกมะเขือซ้ำที่เดิม
- คลุมดินด้วยพลาสติกสะท้อนแสงก่อนย้ายปลูกในแปลงผัก
- ในนาข้าว ปลูกพร้อมกัน ไม่หนาแน่น ปักดำแทนหว่าน หมุนเวียนพันธุ์ ไม่ปลูกข้าวซ้ำเชิงเดี่ยว และไม่ใส่ไนโตรเจนเกินจำเป็น
- ตั้งกับดักกาวเหนียวสีเหลืองและพลิกดูใต้ใบทุกสัปดาห์ เพื่อรู้ตัวก่อนประชากรสูง
- เลือกสารเมื่อจำเป็น สลับกลุ่ม IRAC และเลี่ยงสารออกฤทธิ์กว้างที่ฆ่าแตนเบียน
✅ สรุปเรื่องแมลงหวี่ขาว
แมลงหวี่ขาวเป็นแมลงปากดูดอันดับ Hemiptera ไม่ใช่แมลงวัน ตัวเต็มวัยยาวราว 1 มม. ปีกขาว อยู่ใต้ใบ ชนิดสำคัญในไทยคือแมลงหวี่ขาวยาสูบซึ่งลงพริก มะเขือเทศ มะเขือเปราะ ถั่วเหลือง ผักสมุนไพร และเป็นพาหะโรคใบหงิกเหลืองกับโรคใบด่างมันสำปะหลัง ส่วนแมลงหวี่ขาวใยเกลียวลงมันสำปะหลัง มะละกอ และไม้ผล และแมลงหวี่ขาวข้าวทำให้ใบข้าวเหลืองส้ม
วิธีจัดการที่ได้ผลคือสำรวจใต้ใบ กำจัดวัชพืชและต้นเป็นโรค ใช้วัสดุคลุมสะท้อนแสงและศัตรูธรรมชาติ แล้วใช้สารตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรโดยพ่นให้ถึงใต้ใบ สลับกลุ่ม IRAC ตามรุ่นแมลง อ่านฉลาก และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยว แมลงหวี่ขาวดื้อยาได้เร็ว จึงไม่มียาตัวไหนที่ใช้ได้ผลตลอดไป
📚 แหล่งอ้างอิง
- กรมการข้าว (ผ่านกระทรวงเกษตรฯ): แมลงหวี่ขาวข้าวและการป้องกันกำจัด
- กระทรวงเกษตรฯ / กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัยการเกษตร 4–17 มี.ค. 2569 (แมลงหวี่ขาวยาสูบ มะเขือเปราะ กะเพรา โหระพา แมงลัก ถั่วเหลือง)
- กระทรวงเกษตรฯ / คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 4–17 มี.ค. 2569 (ฉบับชลบุรี)
- กระทรวงเกษตรฯ / กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 21 ม.ค. – 3 ก.พ. 2569 (แมลงหวี่ขาวยาสูบในถั่วเหลือง)
- กระทรวงเกษตรฯ / กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 4–17 ก.พ. 2569 (แมลงหวี่ขาวยาสูบมะเขือเทศ โรคใบด่างพืชตระกูลแตง)
- กระทรวงเกษตรฯ / สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 4–17 ก.พ. 2569 (ฉบับชัยภูมิ)
- กระทรวงเกษตรฯ / กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 2–15 เม.ย. 2568 (แมลงหวี่ขาวยาสูบ พริก มะเขือเปราะ กระเจี๊ยบเขียว โรคใบหงิกเหลือง)
- กระทรวงเกษตรฯ: คู่มือโรคใบด่างมันสำปะหลังและแมลงหวี่ขาวยาสูบ (กำแพงเพชร)
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2556: การทดสอบประสิทธิภาพของแมลงช้างปีกใสในการควบคุมแมลงหวี่ขาวใยเกลียว
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2561: ประสิทธิภาพสารป้องกันกำจัดแมลงหวี่ขาวยาสูบในผักชีฝรั่ง
- กรมวิชาการเกษตร รายงานผลงานวิจัย 2555: สารพ่นทางใบป้องกันกำจัดแมลงศัตรูถั่วเหลือง (แมลงหวี่ขาวยาสูบ)
- สายฝน ทดทะศรี 2563 วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร 38(2): ด้วงเต่า Serangium japonicum และแตนเบียน Eretmocerus sp. ควบคุมแมลงหวี่ขาวยาสูบในพริก
- Norsuwan et al. 2558 วารสารเกษตร 31(3): กับดักกาวเหนียวสีเหลืองในถั่วแระญี่ปุ่น เชียงใหม่
- Yule, Chiemsombat & Srinivasan 2019, Phytoparasitica: Tomato yellow leaf curl Thailand virus transmitted by Bemisia tabaci Asia I
- UF/IFAS EDIS IN286: Sweetpotato whitefly B biotype, Bemisia tabaci
- UC IPM: Whiteflies (home and landscape)
- UC IPM: Eggplant – Silverleaf whitefly
- IRAC: Bemisia tabaci resistance overview
- CropLife Australia: Insecticide Mode of Action Table (IRAC groups) 2023
- Insecticide Resistance Action Committee (Wikipedia: ตารางกลุ่ม IRAC รวมกลุ่ม 29 และ UNM)
- Oklahoma State University Extension: Insecticide modes of action (IRAC)
- Saokham et al. 2021, PLoS ONE 16(10): e0252846: Survey and molecular detection of Sri Lankan cassava mosaic virus in Thailand
- Pacific Pests, Pathogens, Weeds & Pesticides: Spiralling whitefly (Aleurodicus dispersus)
🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?
เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
แมลงหวี่ขาวใช้ยาอะไรกำจัด
กรมวิชาการเกษตรแนะนำสารหลายกลุ่มตามพืช เช่น บูโพรเฟซิน (กลุ่ม 16) ฟลอนิคามิด (29) สไปโรเตตระแมทและสไปโรมีซิเฟน (23) ไซแอนทรานิลิโพรล (28) ไพมีโทรซีน (9B) ซัลฟอกซาฟลอร์ (4C) และอิมิดาโคลพริด (4A) อัตราต่างกันตามพืช เช่น มะเขือเปราะใช้บูโพรเฟซิน 40% SC 25 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร ต้องพ่นให้ถึงใต้ใบ สลับกลุ่มสาร อ่านฉลาก และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวทุกครั้ง
แมลงหวี่ขาวมีอายุอยู่ได้กี่วัน
แมลงหวี่ขาวยาสูบตัวเมียมีอายุราว 10–24 วัน และวางไข่ได้ 66–300 ฟองตามพืชและอุณหภูมิ (UF/IFAS) ไข่ฟักราว 6–7 วันที่ 25 °C ส่วนแมลงหวี่ขาวใยเกลียวตัวเต็มวัยอยู่ราว 13–22 วัน และใช้เวลาจากไข่ถึงตัวเต็มวัยราว 23–30 วัน เพราะวางไข่ต่อเนื่อง ในแปลงจึงมีหลายรุ่นซ้อนกัน
มีวิธีไล่แมลงหวี่ขาวอย่างไรบ้าง
วิธีที่มีแหล่งวิชาการรองรับคือ ใช้พลาสติกคลุมดินสะท้อนแสงสีเงินก่อนย้ายปลูก ฉีดน้ำแรงไล่ตัวเต็มวัย เด็ดใบที่ระบาดตั้งแต่เริ่มพบ กำจัดวัชพืชรอบแปลง และรักษาแตนเบียนกับด้วงเต่าไว้ กับดักกาวเหนียวสีเหลืองช่วยบอกว่าแมลงเข้าแปลงแล้ว แต่ลดจำนวนได้ไม่มาก ยังไม่พบแหล่งทางการรองรับสูตรน้ำยาล้างจานหรือน้ำส้มสายชู
แมลงหวี่ขาวมีลักษณะอย่างไร
แมลงหวี่ขาวตัวเต็มวัยยาวราว 1 มม. ลำตัวสีเหลืองอ่อน ปีก 2 คู่สีขาวจากผงไข มักเกาะใต้ใบและบินขึ้นเป็นฝูงเมื่อเขย่าต้น ตัวอ่อนแบนรูปไข่เกาะนิ่งใต้ใบ แมลงหวี่ขาวอยู่ในอันดับ Hemiptera วงศ์ Aleyrodidae จึงไม่ใช่แมลงวันแท้ ชนิดที่พบมากในไทยคือแมลงหวี่ขาวยาสูบ Bemisia tabaci
แมลงหวี่ขาวดื้อยาต้องทำอย่างไร
IRAC รายงานว่าแมลงหวี่ขาวยาสูบดื้อสารกลุ่ม 1, 3A และ 4A แพร่หลาย และงานทดลองในถั่วเหลืองของกรมวิชาการเกษตรพบว่าอิมิดาโคลพริดกับไทอะมีทอกแซมคุมไม่ได้ ให้เปลี่ยนไปใช้กลุ่มอื่นที่ประกาศหรือฉลากระบุ เช่น 16, 23, 28, 29 และไม่ใช้สารกลไกเดียวกันกับแมลงรุ่นที่ต่อกัน ใช้น้ำมันและวิธีไม่ใช้สารเสริม แล้วสำรวจผลหลังพ่นทุกครั้ง
🌱 พืชที่มักพบแมลงนี้
แมลงศัตรูพืชนี้มักพบในพืชดังต่อไปนี้
💥 ลักษณะการทำลาย
ลักษณะความเสียหายที่เกิดจากการทำลายของแมลง
ใต้ใบ: มีตัวเต็มวัยปีกขาวเกาะเป็นกลุ่ม บินขึ้นเมื่อเขย่าต้น และตัวอ่อนแบนรูปไข่เกาะนิ่ง
ที่ใบ: ใบเหลือง หงิกงอ เหี่ยวแห้ง ต้นแคระแกร็น
ที่ผิวใบ: เหนียวจากมูลหวาน มีราดำขึ้นคลุม
ที่ยอด (พริก มะเขือ มะเขือเทศ): ใบใหม่เล็ก หงิกเหลือง ด่าง ยอดไม่เจริญ ติดผลน้อย ผลบิดเบี้ยว จากโรคใบหงิกเหลือง
ที่ฝักถั่วเหลือง: ฝักหดสั้น บิดเบี้ยว ผิวฝักย่น
ที่มันสำปะหลัง: ใบด่างเหลืองชัดที่ยอด ใบเสียรูป เล็กลง (โรคใบด่างที่แมลงหวี่ขาวเป็นพาหะ) หรือไขขาวเป็นวงเกลียวใต้ใบ (แมลงหวี่ขาวใยเกลียว)
ที่ใบข้าว: เหลืองจากขอบใบแล้วลามเป็นสีเหลืองส้มทั้งใบ ต้นแห้งตาย แตกกอและรวงลดลง
🛒 สินค้าแนะนำสำหรับกำจัดแมลง
⚡ ผลิตภัณฑ์คุณภาพที่แนะนำสำหรับการกำจัดและป้องกัน
📚 อ่านต่อ: โรคและแมลงที่เกี่ยวข้อง
📅 เผยแพร่ 9 พ.ย. 2026










