
ต้นทุเรียน
Durio zibethinus L.
ให้น้ำสม่ำเสมอ ฝนทิ้งช่วงเกิน 7 วันให้น้ำ งดน้ำ ≥10 วันก่อนออกดอก ก่อนดอกบาน 1 สัปดาห์ให้ 1/3 ผล 4 สัปดาห์ให้ 70% ผล 10–11 สัปดาห์ให้ 85% งดน้ำ 3–4 วันก่อนเก็บเกี่ยว
แดดจัดแสงแดดโดยตรง
ยากต้องการการดูแลพิเศษ
ราว 25–30°C
ได้ถึงราว 25 เมตร
ปานกลาง
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- ต้นทุเรียน คือ *Durio zibethinus* วงศ์ Malvaceae ภาษาอังกฤษ Durian ไม้ผลยืนต้นไม่ผลัดใบ สูงได้ราว 25 ม.
- พันธุ์ทุเรียนที่นิยม: หมอนทอง ชะนี ก้านยาว กระดุมทอง พวงมณี มีลูกผสมกรมวิชาการเกษตร จันทบุรี 1–4 และ GI หลงลับแล หลินลับแล ภูเขาไฟศรีสะเกษ
- ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้ 16–25 ต้น ระยะ 8×8 ม. = 25 ต้น, 10×10 ม. = 16 ต้น
- ดินระบายน้ำดี pH 5.5–6.5 ฝน 1,600–3,000 มม./ปี แล้งไม่เกิน 3 เดือน ต้นเล็กต้องพรางแสง
- ดอกบานถึงตัด: กระดุมทอง/พวงมณี ≥80 วัน, ชะนี ≥100 วัน, หมอนทอง ≥110 วัน ให้ผลครั้งแรกราว 4–6 ปี
- โรคหลัก รากเน่าโคนเน่า (Phytophthora palmivora) แมลงหลัก เพลี้ยไก่แจ้ หนอนเจาะเมล็ด หนอนด้วงหนวดยาว
- กรมอนามัย: ไม่ควรกินทุเรียนกับแอลกอฮอล์ 2–3 พู ให้พลังงานราว 520–780 kcal
🛒 ซื้อต้นทุเรียน — ส่งตรงจากเกษตรกร
สั่งซื้อต้นจริงจากสวนทั่วประเทศ ผ่านตลาด KASETIDEA ไม่ผ่านคนกลาง
ยังไม่มีร้านขายต้นทุเรียนในตลาดตอนนี้
ลองดูต้นไม้อื่นในตลาด หรือเป็นร้านแรกที่ลงขายต้นนี้
🛒 ดูตลาดต้นไม้ + ลงขายต้นนี้ข้อมูลทั่วไป
ต้นทุเรียน คือไม้ผลยืนต้นไม่ผลัดใบ ชื่อวิทยาศาสตร์ Durio zibethinus L. วงศ์ Malvaceae มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลใหญ่เปลือกมีหนามแข็ง ภายในแบ่งเป็นพู มีเนื้อสีเหลืองหุ้มเมล็ด ได้ฉายาว่า “ราชาผลไม้” และเป็นไม้ผลเศรษฐกิจอันดับต้นของไทย
บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากกรมวิชาการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน และแหล่งวิชาการ ครอบคลุมพันธุ์ทุเรียนยอดนิยม ระยะการปลูกทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น ขั้นตอนการปลูก ปุ๋ยตามอายุต้น การให้น้ำ โรคและแมลง วิธีดูทุเรียนแก่ ผลผลิตต่อไร่ การปลูกในภาคเหนือและอีสาน รวมถึงคุณค่าทางอาหารและข้อควรระวังในการกิน
🌳 ต้นทุเรียนคืออะไร ข้อมูลพื้นฐาน
ต้นทุเรียนเป็นไม้ผลเขตร้อนชื้นขนาดใหญ่ สูงได้ราว 25 เมตร ชอบดินลึก ระบายน้ำดี ฝนชุก และไม่ทนน้ำขัง ต้นจากกิ่งเสียบหรือกิ่งทาบเริ่มให้ผลราว 4–6 ปี ตารางนี้สรุปข้อมูลหลักไว้ในที่เดียว
🏷️ ทุเรียน ภาษาอังกฤษ ชื่อวิทยาศาสตร์ และที่มาของชื่อ
ทุเรียนภาษาอังกฤษคือ Durian ชื่อนี้มาจากภาษามลายู duri ที่แปลว่า “หนาม” เติมท้ายด้วย -an ตรงกับลักษณะเปลือกที่มีหนามแหลมทั้งผล ส่วนชื่อวิทยาศาสตร์ Durio zibethinus ชื่อสกุลมาจากชื่อมลายูของผลไม้ชนิดนี้ ส่วนคำระบุชนิด zibethinus มาจากคำว่า zibetto (ชะมด) ในภาษาอิตาลี ซึ่งอาจหมายถึงกลิ่นแรงของผล หรือสื่อว่าชะมดชอบกินผลทุเรียนก็ได้
ในภูมิภาคนี้ทุเรียนถูกเรียกว่า “ราชาผลไม้” (King of Fruits) เพราะผลใหญ่ กลิ่นแรง และรสเข้มข้น กลิ่นแรงนี้ทำให้ได้กลิ่นแม้เปลือกยังไม่ถูกผ่า ในไทยกรมวิชาการเกษตรจัดทุเรียนไว้ในวงศ์ Malvaceae ซึ่งเป็นการจัดจำแนกปัจจุบัน (เอกสารรุ่นเก่าบางฉบับอาจระบุวงศ์ Bombacaceae)
🌿 ลักษณะต้นทุเรียน: ลำต้น ใบ ดอก ผล และพูทุเรียน

ต้นทุเรียนจำง่ายจากใบที่ด้านล่างเป็นสีเงินหรือสีทองแดง ดอกที่ออกเป็นกระจุกตามกิ่งใหญ่และลำต้น และผลใหญ่หนามแข็งที่ห้อยลงจากกิ่ง รายละเอียดแต่ละส่วนตามข้อมูลของ NParks และ Wikipedia เป็นดังนี้
พูทุเรียนคืออะไร ดูพูอย่างไร
พูทุเรียนคือช่องภายในผลที่มีเนื้อหุ้มเมล็ดอยู่ มองจากภายนอกจะเห็นเป็นร่องตามยาวของผล ผลที่พูเต็มจะดูอวบเต็มทุกด้าน ส่วนผลที่บางพูไม่เจริญจะเห็นด้านนั้นแฟบหรือเว้า ซึ่งกรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ตัดผลรูปทรงบิดเบี้ยวออกตั้งแต่ผลยังอ่อน ตอนผลแก่ รอยแยกระหว่างพูจะเห็นชัดขึ้นและเป็นหนึ่งในดัชนีบอกความแก่ ทุเรียนบางพันธุ์ เช่น หลินลับแล มีพูนูนชัดจนผลคล้ายมะเฟือง
🍈 พันธุ์ทุเรียนที่นิยมปลูกในไทย

พันธุ์ทุเรียนการค้าหลักของไทยคือ หมอนทอง ชะนี ก้านยาว และกระดุมทอง รองลงมาคือพวงมณี ส่วนกรมวิชาการเกษตรมีพันธุ์ลูกผสมแนะนำ เช่น จันทบุรี 1, 2 และ 3 ผู้จัดการออนไลน์รายงานว่าไทยมีทุเรียนหลายร้อยพันธุ์ จัดเป็นกลุ่มกบ ลวง กำปั่น ทองย้อย ก้านยาว และเบ็ดเตล็ด ตารางนี้เปรียบเทียบพันธุ์ที่มีข้อมูลจากแหล่งทางการ
ทุเรียนหมอนทอง
ทุเรียนหมอนทองเป็นพันธุ์ที่ปลูกและซื้อขายมากที่สุด ฐานข้อมูลพืชของกรมวิชาการเกษตรระบุว่าผลยาวราว 26 ซม. กว้าง 21 ซม. เนื้อหนักราว 1,140 กรัมต่อผล เนื้อหนาราว 2.2 ซม. ต้นโตเร็ว ออกดอกติดผลดก ต้นอายุ 15 ปีให้ราว 70–80 ผลต่อต้น จุดที่ต้องระวังคือหมอนทองเป็นพันธุ์ที่ถูกหนอนด้วงหนวดยาวเจาะลำต้นทำความเสียหายมากที่สุด ใครวางแผนการปลูกทุเรียนหมอนทองจึงต้องตรวจลำต้นสม่ำเสมอ
ทุเรียนพวงมณี
นิตยสารศิลปวัฒนธรรมเล่าว่าทุเรียนพวงมณีมาจากสวนของยายทวดมณี เฉลิมพงษ์ ที่บ้านหนองคล้า ต.คลองบาง อ.เมืองจันทบุรี เดิมเจ้าของเรียกเล่น ๆ ว่า “อีเนื้อแดง” เมื่อส่งประกวดที่ระยอง เจ้าหน้าที่ตั้งชื่อจากลักษณะที่ติดผลเป็นพวงรวมกับชื่อเจ้าของ จึงเป็น “พวงมณี” ผลเล็กและเป็นพันธุ์เบา กรมวิชาการเกษตรกำหนดอายุเก็บเกี่ยวไม่น้อยกว่า 80 วันหลังดอกบาน สำหรับการปลูกทุเรียนพวงมณี ใช้หลักการเดียวกับพันธุ์อื่น แต่ต้องตัดแต่งผลให้เหลือจำนวนพอดีกับกิ่ง เพราะติดผลเป็นพวง
ทุเรียนนวลทองจันทร์
ทุเรียนนวลทองจันทร์ (บางแหล่งสะกด นวลทองจันท์) เป็นพันธุ์ใหม่ที่ได้จากการผสมเกสร โดยข่าวสดรายงานว่าใช้พวงมณีเป็นต้นแม่ และเกสรตัวผู้จากหมอนทอง เนื้อสีเหลืองทอง เนื้อละเอียดและหนา กลิ่นหอมอ่อน ๆ ไม่แรง รสหวาน ได้ความหวานจากพวงมณีและเมล็ดลีบจากหมอนทอง และได้จดทะเบียนพันธุ์กับกรมวิชาการเกษตร เราไม่พบเอกสารทางการที่ระบุขนาดผลหรืออายุเก็บเกี่ยว จึงไม่ใส่ตัวเลขไว้ ถ้าจะปลูกเชิงการค้าควรขอข้อมูลจากศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรีหรือแปลงที่เห็นผลจริงก่อน
ทุเรียน มูซังคิง ต่างจากทุเรียนไทยอย่างไร
ทุเรียนมูซังคิง (Musang King) เป็นพันธุ์จากมาเลเซีย รหัสทะเบียน D197 ชื่อเดิมคือ Raja Kunyit (ราชาขมิ้น) ตามสีเนื้อเหลืองเข้ม ตั้งชื่อตามเมือง Gua Musang รัฐกลันตัน เนื้อหนาเหลืองสด รสหวานปนขมเล็กน้อย ก้นผลมีรอยรูปดาว หนักได้ถึงราว 4 กก. เป็นพันธุ์ยอดนิยมของมาเลเซีย ไม่ใช่พันธุ์การค้าหลักของไทย
ทุเรียน สายพันธุ์ไหนอร่อยที่สุด
ไม่มีพันธุ์ที่ “อร่อยที่สุด” แบบตายตัว เพราะขึ้นกับความชอบ ถ้าชอบเนื้อหนา หวานมัน กลิ่นอ่อน คนส่วนใหญ่เลือกหมอนทอง ถ้าชอบรสหวานจัดและเนื้อละเอียดให้ลองชะนี Wikipedia ระบุว่าก้านยาวขึ้นชื่อเรื่องหวานและกลิ่นอ่อนได้นาน ส่วนคนชอบเนื้อเหลืองเข้มเหนียวผลเล็กมักเลือกพวงมณีหรือหลงลับแล ความอร่อยยังขึ้นกับความแก่ตอนตัดด้วย ซึ่งอธิบายในหัวข้อเก็บเกี่ยว
📍 ทุเรียน GI คือ อะไร มีที่ไหนบ้าง
ทุเรียน GI คือทุเรียนที่ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication) กับกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ หมายถึงคุณภาพของทุเรียนผูกกับแหล่งปลูกนั้น ๆ และใช้ชื่อแหล่งได้เฉพาะผลผลิตจากพื้นที่ที่กำหนด ตัวอย่างทุเรียน GI ตามที่รายงานในสื่อและหน่วยงานรัฐ
การปลูกทุเรียนหลงลับแล
รายงานของกรมวิชาการเกษตรพบว่าสวนหลงลับแลและหลินลับแลในอำเภอลับแลปลูกบนพื้นที่เขาทั้งหมดแบบสวนผสมเชิงวนเกษตร บนดินร่วนปนเหนียวสีแดง (ดินแดงผาผุ) ผลผลิตเฉลี่ยหลงลับแลราว 850 กก./ไร่ หลินลับแลราว 900 กก./ไร่ เก็บเกี่ยวมากที่สุดเดือนมิถุนายน (ราวครึ่งหนึ่ง) รองลงมาคือกรกฎาคม ผลหลงลับแลที่ทรงสวยหนักเกิน 1 กก. จัดเป็นเกรดหนึ่ง ใครจะปลูกทุเรียนหลงลับแลนอกพื้นที่ปลูกได้ แต่ขายในชื่อ GI ไม่ได้ และรสชาติอาจไม่เหมือนต้นในลับแล
🗺️ สภาพพื้นที่ ดิน และอากาศที่เหมาะกับการปลูกทุเรียน
ทุเรียนต้องการดินลึก ระบายน้ำดี ฝนชุก และมีแหล่งน้ำพอตลอดหน้าแล้ง ถ้าขาดข้อใดข้อหนึ่ง ต้นจะโทรมเร็วหรือเป็นโรครากเน่าได้ง่าย ก่อนตัดสินใจทำสวนทุเรียน ให้เทียบพื้นที่กับเกณฑ์ของกรมวิชาการเกษตรและกรมพัฒนาที่ดินด้านล่าง
📐 ระยะการปลูกทุเรียน และทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น

ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้ราว 16–25 ต้น เมื่อใช้ระยะปลูกแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส 8–10 เมตรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร ระยะ 8 × 8 เมตรได้ 25 ต้น ระยะ 9 × 9 เมตรได้ราว 19–20 ต้น และระยะ 10 × 10 เมตรได้ 16 ต้น (1 ไร่ = 1,600 ตร.ม.)
กรมพัฒนาที่ดินแนะนำระยะ 8 × 8 หรือ 10 × 10 เมตรเช่นกัน และระบุว่าสวนขนาดใหญ่ที่ใช้เครื่องจักรควรเว้นระยะระหว่างแถวให้กว้าง แล้วลดระยะระหว่างต้นลง ระยะชิดเกินไปทำให้ทรงพุ่มชนกันเร็ว แสงเข้าไม่ถึงด้านล่าง และชื้นจนเกิดโรคใบติดได้ง่าย
🪴 ขั้นตอนการปลูกทุเรียน (การปลูกต้นทุเรียนลงแปลง)
การปลูกทุเรียนเริ่มจากการวางระบบระบายน้ำ เลือกต้นพันธุ์ที่ดี แล้วปลูกแบบขุดหลุมหรือแบบยกโคกตามสภาพพื้นที่ ปีแรกต้องพรางแสงให้ต้นเล็ก และเริ่มจัดทรงต้นเมื่อปลูกได้ราว 1–1.5 ปี ขั้นตอนตามเอกสารของกรมวิชาการเกษตรมีดังนี้
- เตรียมพื้นที่ ที่ดอนให้ไถพรวน ปรับให้เรียบ และขุดร่องระบายน้ำ ที่ลุ่มให้ยกโคกหรือยกร่อง ถ้าน้ำท่วมขังมากและนาน ให้สันร่องกว้างไม่น้อยกว่า 6 เมตร ร่องกว้าง 1.5 เมตร ลึก 1 เมตร
- เลือกต้นพันธุ์ ต้นแข็งแรง ตรงตามพันธุ์ ต้นตอเป็นทุเรียนพื้นเมืองที่ทนโรครากเน่าโคนเน่า รากไม่ขดงอ ใบหนาเขียวเข้ม ต้นทุเรียนพันธุ์ดีขยายด้วยการเสียบยอดหรือทาบกิ่งบนต้นตอ อ่านพื้นฐานการขยายพันธุ์ไม้ผลได้ที่ วิธีตอนกิ่งและขยายพันธุ์ไม้ผล
- ขุดหลุม (สำหรับพื้นที่ค่อนข้างแห้ง) ขนาด 50 × 50 × 50 ซม. ผสมดินที่ขุดขึ้นกับปุ๋ยคอกเก่าราว 5 กก. และหินฟอสเฟตราว 0.5 กก. แล้วกลบคืนราว 2 ใน 3 ของหลุม
- ปลูกแบบนั่งแท่นหรือยกโคก (สำหรับพื้นที่ฝนชุก) ใช้ต้นเล็กที่รากดี ช่วยให้โคนต้นไม่แช่น้ำ ถ้าใช้ต้นใหญ่ต้องตัดรากที่ขดงอออกก่อนปลูก
- พรางแสง ช่วงแรกต้นทุเรียนต้องการร่มเงา ใช้วัสดุธรรมชาติ หรือปลูกไม้โตเร็วระหว่างแถว เช่น กล้วย หรือทองหลาง
- จัดทรงต้น หลังปลูก 1–1.5 ปี ให้เหลือลำต้นเดี่ยว กิ่งประธานห่างกัน 10–15 ซม. แต่ละกิ่งประธานมีกิ่งรอง 3–4 กิ่ง
ต้นทุเรียนเล็กไม่ชอบแดดจัดทั้งวัน แต่ต้นที่โตแล้วต้องการแดดเต็มที่เพื่อออกดอก วิธีที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำคือปลูกกล้วยหรือทองหลางระหว่างแถวเป็นร่มเงาชั่วคราว แล้วทยอยตัดออกเมื่อทรงพุ่มทุเรียนเริ่มชิดกัน ได้ทั้งร่มเงาและรายได้เสริมช่วงที่ทุเรียนยังไม่ให้ผล
🧪 การใส่ปุ๋ยทุเรียนตามอายุต้นและระยะการผลิต
ทุเรียนต้นเล็กเน้นปุ๋ยคอกร่วมกับปุ๋ยสูตรเสมอ ส่วนต้นที่ให้ผลแล้วใส่ปุ๋ยแยกตามระยะ คือ บำรุงต้นหลังเก็บเกี่ยว สะสมอาหารก่อนออกดอก และบำรุงผล กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้เก็บดินและใบส่งวิเคราะห์ แล้วปรับปุ๋ยตามผล ตัวเลขด้านล่างจึงเป็นแนวทางเริ่มต้น
ปุ๋ยทุเรียนต้นเล็ก (ปีที่ 1–2)
ปริมาณปุ๋ยเคมีของต้นที่โตแล้วคิดจากขนาดทรงพุ่ม วัดจากโคนต้นถึงชายพุ่ม ถ้าได้ 1 เมตรใส่ราว 1 กก. ถ้าได้ 2 เมตรใส่ราว 2 กก. ใช้ เครื่องคำนวณปุ๋ย ช่วยแปลงสูตรปุ๋ยเป็นปริมาณจริง และอ่านหลักทั่วไปเพิ่มได้ที่ หลักการใส่ปุ๋ยต้นไม้
ปุ๋ยทุเรียนต้นให้ผล (ตามระยะการผลิต)
กรมพัฒนาที่ดินให้แนวทางที่ใกล้เคียงกัน คือ หลังเก็บเกี่ยวใช้ปุ๋ยอินทรีย์ 20–50 กก. หรือ 15-15-15 ราว 1–3 กก. ปลายฝนใช้ 8-24-24 ราว 2–3 กก. หลังติดผล 3–4 สัปดาห์ใช้ 13-13-21 ราว 1–2 กก. และหลังติดผล 7–8 สัปดาห์ใช้ 0-0-50 ราว 1–2 กก. เพื่อคุณภาพเนื้อและสี นอกจากนี้กรมวิชาการเกษตรแนะนำการพ่นทางใบในบางช่วง เช่น พ่นยูเรีย (46-0-0) 200 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตรให้แตกใบอ่อนพร้อมกัน และพ่นโพแทสเซียมไนเตรต (13-0-45) 150–300 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตรเพื่อคุมการแตกใบอ่อนระหว่างที่ผลกำลังโต
💧 การให้น้ำทุเรียน และการทำให้ทุเรียนออกดอก
ทุเรียนต้องการน้ำสม่ำเสมอเกือบทั้งปี ยกเว้นช่วงก่อนออกดอกที่ต้องงดน้ำให้ต้นเครียด กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ใช้ระบบมินิสปริงเกอร์ และให้ปุ๋ยไปพร้อมระบบน้ำได้ ช่วงเตรียมต้นถ้าฝนทิ้งช่วงเกิน 7 วันควรให้น้ำ
ลำดับการให้น้ำช่วงออกดอกถึงติดผล
- ก่อนออกดอก งดให้น้ำต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 10 วัน เพื่อชักนำให้ออกดอก
- ก่อนดอกบาน 1 สัปดาห์ ให้น้ำ 1 ใน 3 ของปกติ ช่วยให้ดอกบานและติดผล
- ผลอายุ 4 สัปดาห์ เพิ่มเป็นราว 70% ของปกติ
- ผลอายุ 10–11 สัปดาห์ เพิ่มเป็นราว 85% ของปกติ
- ก่อนเก็บเกี่ยว 3–4 วัน งดน้ำ พร้อมตรวจความแก่ล่วงหน้า
ช่วงพัฒนาผล ต้องตัดแต่งผลอ่อนที่บิดเบี้ยว ผลเล็ก และผลหนามแดงออก 5 ครั้งตั้งแต่ผลอายุ 4–12 สัปดาห์ แล้วโยงผลด้วยเชือกเพื่อลดผลร่วงจากลม หลังตัดแต่งผลครั้งสุดท้ายให้ใส่ปุ๋ยบำรุงคุณภาพเนื้อตามตารางในหัวข้อก่อนหน้า
อย่าเพิ่มน้ำมากแบบกะทันหันหลังช่วงงดน้ำหรือช่วงผลกำลังโต เพราะเอกสารกรมวิชาการเกษตรให้ค่อย ๆ เพิ่มเป็นขั้น (1/3 → 70% → 85%) และอย่าปล่อยน้ำขังโคนต้นในหน้าฝน ดินแฉะเป็นเงื่อนไขหลักของโรครากเน่าโคนเน่า ถ้าแปลงเป็นที่ลุ่มต้องขุดร่องระบายน้ำก่อนปลูก
🌸 ทุเรียนออกดอกถึงเก็บเกี่ยวกี่วัน และวิธีดูทุเรียนแก่

นับจากดอกบาน ทุเรียนพันธุ์เบาอย่างกระดุมทองและพวงมณีเก็บได้ไม่น้อยกว่า 80 วัน ชะนีไม่น้อยกว่า 100 วัน และหมอนทองไม่น้อยกว่า 110 วัน ดอกทุเรียนบานตอนกลางคืนและบานเพียงคืนเดียว กรมวิชาการเกษตรจึงแนะนำให้จดวันดอกบานไว้ใช้วางแผนเก็บเกี่ยว
ดัชนีบอกว่าทุเรียนแก่พร้อมตัด
- ก้านผลแข็งและสาก
- ปลายหนามแห้งเป็นสีน้ำตาล ผิวผลเขียวเข้มอมน้ำตาล มีนวลชัด
- เห็นรอยแยกระหว่างพูชัดขึ้น
- ชิมปลิง (ส่วนต่อระหว่างก้านกับผล) มีน้ำใสรสหวาน
- เคาะเปลือกแล้วมีเสียงหลวมหรือโปร่ง
มาตรฐานสินค้าเกษตร (มกษ. 2556) ใช้น้ำหนักแห้งของเนื้อเป็นเกณฑ์ขั้นต่ำ คือ กระดุมทอง 27% ชะนี 30% พวงมณี 30% และหมอนทอง 32% เวลาตัด ห้ามวางผลบนพื้นดิน เพราะเสี่ยงเชื้อโรคติดผล
🐛 โรคและแมลงศัตรูทุเรียนที่สำคัญ
โรคที่ทำให้สวนทุเรียนเสียหายมากที่สุดคือโรครากเน่าโคนเน่าจากเชื้อ Phytophthora palmivora ส่วนแมลงสำคัญคือเพลี้ยไก่แจ้ในช่วงใบอ่อน หนอนเจาะเมล็ดและหนอนเจาะผลในช่วงติดผล และหนอนด้วงหนวดยาวที่เจาะลำต้น ตารางนี้สรุปอาการและแนวทางตามเอกสารกรมวิชาการเกษตร (แถวโรคราสีชมพูมาจากรายงานกรมพัฒนาที่ดิน)
อ่านวิธีสังเกตและจัดการเพลี้ยแป้งแบบละเอียดได้ในหน้าศัตรูพืช ส่วนสารเคมีและอัตราที่ใช้ต้องอ่านฉลากและคำแนะนำล่าสุดของกรมวิชาการเกษตรทุกครั้ง เอกสารระบุให้หยุดพ่นสารป้องกันกำจัดโรครากเน่าก่อนเก็บเกี่ยวอย่างน้อย 15 วัน
งานวิจัยกรมวิชาการเกษตรในภาคเหนือตอนล่างพบว่าเกษตรกรส่วนใหญ่พ่นสารเคมีทุก 7–10 วันโดยไม่สำรวจการระบาดก่อน ซึ่งเพิ่มต้นทุนและความเสี่ยงสารตกค้าง แนวทางที่ได้ผลคือสำรวจแปลงก่อน ใช้กับดัก ห่อผล เก็บผลร่วงไปทำลาย แล้วจึงใช้สารเฉพาะช่วงเสี่ยงตามคำแนะนำ
⛰️ การปลูกทุเรียนภาคเหนือ และการปลูกทุเรียนในภาคอีสาน
ทุเรียนปลูกในภาคเหนือและภาคอีสานได้ ถ้ามีแหล่งน้ำพอตลอดหน้าแล้งและดินระบายน้ำดี เพราะเงื่อนไขสำคัญคือช่วงแล้งต้องไม่เกิน 3 เดือน ซึ่งหลายพื้นที่ในสองภาคนี้แล้งนานกว่านั้น จึงต้องวางระบบน้ำตั้งแต่ก่อนปลูก
การปลูกทุเรียนภาคเหนือ
กรมวิชาการเกษตรรายงานว่าแหล่งปลูกทุเรียนในภาคเหนือตอนล่างอยู่ที่อุตรดิตถ์ สุโขทัย และพิษณุโลก รวมราว 28,039 ไร่ในปี 2561 สวนส่วนใหญ่อยู่บนลาดเชิงเขาที่ค่อนข้างชัน ปลูกราว 25 ต้นต่อไร่ พันธุ์ที่ปลูกคือหมอนทองและพวงมณี นอกเหนือจากหลงลับแลและหลินลับแลในอุตรดิตถ์ ศัตรูที่ต้องจับตาเป็นพิเศษคือหนอนเจาะเมล็ด แปลงที่จัดการแบบผสมผสานให้ผลผลิตเฉลี่ยราว 974–1,317 กก./ไร่ในช่วงปี 2560–2562
การปลูกทุเรียนในภาคอีสาน
แหล่งที่เป็นที่รู้จักที่สุดคือศรีสะเกษ ใน อ.กันทรลักษ์ ขุนหาญ และศรีรัตนะ ซึ่งปลูกบนดินภูเขาไฟเก่าของเทือกเขาพนมดงรักและได้ขึ้นทะเบียน GI “ทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ” พันธุ์หลักคือหมอนทอง ชะนี และก้านยาว เดลินิวส์ (2569) รายงานว่าผลผลิตเริ่มมีให้กินตั้งแต่ปลายพฤษภาคม ออกสู่ตลาดช่วงมิถุนายน–สิงหาคม และมากที่สุดตั้งแต่มิถุนายนเป็นต้นไป ข้อมูลกรมพัฒนาที่ดินปี 2546/47 แสดงผลผลิตเฉลี่ยภาคอีสาน 687 กก./ไร่ และภาคเหนือ 585 กก./ไร่ ต่ำกว่าภาคตะวันออก (1,624 กก./ไร่) สะท้อนว่าพื้นที่ใหม่ต้องลงทุนเรื่องน้ำและการจัดการมากกว่า
ก่อนปลูกทุเรียนในภาคเหนือหรืออีสาน ให้คำนวณน้ำก่อน กรมวิชาการเกษตรระบุว่าสวนทุเรียนต้องการน้ำราว 600–800 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ ถ้าบ่อหรือสระไม่พอใช้ตลอดหน้าแล้ง ต้นจะโทรมและผลร่วง ควรเริ่มเล็ก ๆ ไม่กี่สิบต้นพร้อมระบบมินิสปริงเกอร์ แล้วค่อยขยายเมื่อเห็นว่าน้ำพอ
🏡 ปลูกทุเรียนในบ้าน กับ สวนทุเรียนเชิงการค้า ต่างกันอย่างไร
ปลูกทุเรียนในบ้านได้ ถ้ามีพื้นที่กลางแจ้งกว้างพอให้ทรงพุ่ม 8–10 เมตร และดินไม่แฉะ แต่ต้นทุเรียนเป็นไม้ใหญ่ ผลหนักและมีหนาม จึงไม่ควรปลูกชิดตัวบ้าน ทางเดิน หรือที่จอดรถ ตารางนี้เทียบสิ่งที่ต้องเตรียมระหว่างปลูกไม่กี่ต้นในบ้านกับการทำสวน
คนที่อยากได้ไม้ผลกินเองแต่มีพื้นที่น้อย อาจเริ่มจากไม้ผลที่ต้นเล็กกว่า เช่น มะนาว แล้วค่อยปลูกทุเรียนเมื่อมีที่ดินกว้างและดินระบายน้ำดี
📊 ผลผลิตทุเรียนต่อไร่ และปลูกทุเรียนกี่ปีถึงได้กิน
ทุเรียนเริ่มให้ผลราว 4–6 ปีหลังปลูก NParks ระบุว่าต้นจากกิ่งเสียบให้ผลภายใน 4–5 ปี ส่วนกรมพัฒนาที่ดินระบุว่าให้ผลผลิตหลังปลูกราว 5–6 ปี ผลผลิตเฉลี่ยของทั้งประเทศปี 2563 อยู่ที่ราว 1,500 กก./ไร่ ตามฐานข้อมูลพืชของกรมวิชาการเกษตร
ปีแรก ๆ ที่ต้นเริ่มติดผลมักได้ผลไม่มาก กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ตัดแต่งผลให้เหลือพอดีกับความสมบูรณ์ของต้น ผลผลิตจะเพิ่มขึ้นตามขนาดทรงพุ่มและการดูแล บทความนี้ไม่ใส่ราคาขาย เพราะราคาทุเรียนเปลี่ยนตามฤดูและเกรดทุกวัน ควรดูประกาศราคาจากหน่วยงานในพื้นที่
🍽️ ทุเรียน ประโยชน์ คุณค่าทางอาหาร และทุเรียน 1 พู กี่แคล
เนื้อทุเรียน 100 กรัมให้พลังงานราว 147 กิโลแคลอรี ตามข้อมูล USDA ที่ Wikipedia อ้างอิง มีคาร์โบไฮเดรตราว 27 กรัม ไขมันราว 5.3 กรัม ใยอาหารราว 3.8 กรัม โพแทสเซียมราว 436 มก. และวิตามินซีราว 19.7 มก. จึงเป็นผลไม้ที่ให้พลังงานสูงกว่าผลไม้ทั่วไป
ทุเรียน 1 พู กี่แคล กรมอนามัยระบุว่าการกินทุเรียน 2–3 พู (ราว 4–6 เม็ด) ให้พลังงานราว 520–780 กิโลแคลอรี เทียบเท่าข้าวมันไก่ราว 2 จาน คิดเฉลี่ยจากตัวเลขนี้ได้ราว 260 กิโลแคลอรีต่อพู (ขนาดพูจริงต่างกันตามพันธุ์และผล) กรมอนามัยแนะนำไม่ควรกินเกินวันละ 2 เม็ด ไม่ควรกินทุกวัน และควรลดข้าวแป้งหรือของหวานในมื้อที่กินทุเรียน
ด้านอื่น ๆ ทุเรียนเป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้หลายจังหวัด และหลายแหล่งได้ขึ้นทะเบียน GI ส่วนสรรพคุณทางยา เราไม่พบแหล่งทางการที่เปิดอ่านซึ่งรับรองไว้ จึงไม่ระบุในบทความนี้ ข้อมูลทั้งหมดในหัวข้อนี้เป็นข้อมูลโภชนาการทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
⚠️ ทุเรียน ห้ามกินกับอะไร และใครควรระวัง
ไม่ควรกินทุเรียนร่วมกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กรมอนามัยเตือนว่าทั้งสองอย่างให้พลังงานสูง อาจทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ร่างกายร้อน และขาดน้ำ มีอาการร้อนวูบวาบ ตัวสั่น ง่วงซึม คลื่นไส้ อาเจียน และถ้าดื่มหนักจนหมดสติอาจอันตรายถึงชีวิต
Wikipedia อ้างงานวิจัยของมหาวิทยาลัยสึคุบะ (ญี่ปุ่น) ว่าสารกำมะถันในทุเรียนยับยั้งเอนไซม์ aldehyde dehydrogenase ที่ใช้กำจัดสารจากแอลกอฮอล์ได้ราว 70% แม้ผลการศึกษาทางการแพทย์ในเรื่องนี้ยังไม่ตรงกันทั้งหมด ส่วนความเชื่อว่าห้ามกินกับกาแฟ เราไม่พบหลักฐานทางการยืนยัน
กรมอนามัยระบุว่าผู้ป่วยโรคไต เบาหวาน โรคหัวใจ และความดันโลหิตสูง ควรระวังมากกว่าคนทั่วไป กินได้แต่ลดปริมาณและความถี่ เพราะทุเรียนพลังงานและน้ำตาลสูง ถ้ามีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการ ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
✅ สรุป: ปลูกต้นทุเรียนให้ได้ผลดี
ต้นทุเรียน (Durio zibethinus) เป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่ต้องการดินลึกระบายน้ำดี ฝนชุก และน้ำพอตลอดหน้าแล้ง ปลูกระยะ 8–10 เมตร ได้ 16–25 ต้นต่อไร่ ต้นเล็กต้องพรางแสง เริ่มให้ผลราว 4–6 ปี พันธุ์ที่นิยมคือหมอนทอง ชะนี ก้านยาว กระดุมทอง และพวงมณี ส่วนในภาคเหนือและอีสานมีหลงลับแล หลินลับแล และทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษเป็นตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จ หัวใจของสวนทุเรียนคือการระบายน้ำเพื่อกันโรครากเน่า การจัดการน้ำและปุ๋ยตามระยะ และการตัดผลเมื่อแก่ได้ที่ตามจำนวนวันหลังดอกบาน
📚 แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร (สถาบันวิจัยพืชสวน): การผลิตทุเรียน
- กรมวิชาการเกษตร: เอกสารการปลูกทุเรียน (ระยะปลูก หลุมปลูก ปุ๋ยตามอายุต้นและระยะการผลิต)
- ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร: ทุเรียนพันธุ์หมอนทอง
- ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร: ทุเรียนพันธุ์ชะนี
- ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร: ทุเรียนพันธุ์นกหยิบ
- ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร: ทุเรียนลูกผสม กวก. จันทบุรี 4
- กรมวิชาการเกษตร: ประกาศโฆษณาพันธุ์พืชใหม่ ทุเรียนจันทบุรี 4, 5, 6
- กรมวิชาการเกษตร (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี): การเปลี่ยนแปลงคุณภาพทุเรียนจันทบุรี 1, 2, 3 (2562)
- กรมวิชาการเกษตร: การศึกษาสภาพภูมิศาสตร์ของการผลิตทุเรียนพันธุ์หลงลับแลและหลินลับแล
- กรมวิชาการเกษตร: การทดสอบเทคโนโลยีป้องกันกำจัดหนอนเจาะเมล็ดทุเรียนในภาคเหนือตอนล่าง (2562)
- กรมพัฒนาที่ดิน: การประเมินพื้นที่ปลูกทุเรียน ปีการผลิต 2546/47
- NParks Flora & Fauna Web: Durio zibethinus
- Wikipedia: Durian
- Wikipedia: Musang King
- Open Government Data of Thailand: พื้นที่ปลูกทุเรียน GI ทุเรียนภูเขาไฟ (สำนักงานจังหวัดศรีสะเกษ)
- Thai PBS (2562): กรมอนามัย ชี้กินทุเรียน 4-6 เม็ด พลังงานเทียบข้าวมันไก่ 2 จาน
- กรุงเทพธุรกิจ (2566): กรมส่งเสริมการเกษตร ประกาศวันเก็บเกี่ยวทุเรียนภาคตะวันออก
- ไทยรัฐ (2564): ทุเรียน GI ของไทย
- ไทยโพสต์ (2561): พาณิชย์ขึ้นทะเบียน GI ทุเรียนหลงลับแลและหลินลับแลอุตรดิตถ์
- เดลินิวส์ (2569): ทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ
- ศิลปวัฒนธรรม (2562): “อีเนื้อแดง” ชื่อเดิมของทุเรียนพวงมณี
- ผู้จัดการออนไลน์: พันธุ์ทุเรียนไทยและกลุ่มพันธุ์
- ข่าวสด: ทุเรียนนวลทองจันท์ (พวงมณี × หมอนทอง)
🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?
เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ต้นทุเรียนชอบแดดไหม
ต้นทุเรียนที่โตแล้วชอบแดดเต็มวัน NParks ระบุว่าต้องการแดดจัดจึงจะออกดอกติดผลดี แต่ต้นที่ปลูกใหม่ต้องการร่มเงา กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้พรางแสงช่วงแรก เช่น ปลูกกล้วยหรือทองหลางระหว่างแถว แล้วค่อยเอาร่มออกเมื่อต้นโต
ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น
ปลูกได้ราว 16–25 ต้นต่อไร่ ตามระยะแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส 8–10 เมตรที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำ ระยะ 8×8 เมตรได้ 25 ต้น ระยะ 10×10 เมตรได้ 16 ต้น สวนใหญ่ที่ใช้เครื่องจักรอาจใช้ระบบแถวกว้างต้นชิด โดยให้ระยะต้นเป็น 30–50% ของระยะแถว
ปลูกทุเรียนกี่ปีถึงได้กิน
ทุเรียนเริ่มให้ผลราว 4–6 ปีหลังปลูก NParks ระบุว่าต้นจากกิ่งเสียบให้ผลภายใน 4–5 ปี ส่วนกรมพัฒนาที่ดินระบุว่าราว 5–6 ปี หลังดอกบานแล้วยังต้องรออีกอย่างน้อย 80–110 วันตามพันธุ์จึงตัดผลได้
ทุเรียนพันธุ์ไหนนิยมปลูก
พันธุ์การค้าหลักของไทยคือหมอนทอง ชะนี ก้านยาว และกระดุมทอง รองลงมาคือพวงมณี หมอนทองนิยมที่สุดเพราะผลใหญ่ เนื้อหนา หวานมัน กลิ่นอ่อน นอกจากนี้กรมวิชาการเกษตรมีลูกผสมแนะนำ เช่น จันทบุรี 1, 2, 3 และมีทุเรียน GI ประจำถิ่น เช่น หลงลับแลและหลินลับแลอุตรดิตถ์
ทุเรียน ห้ามกินกับอะไร
กรมอนามัยเตือนว่าไม่ควรกินทุเรียนร่วมกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะทั้งสองอย่างให้พลังงานสูง อาจทำให้น้ำตาลในเลือดสูง ร่างกายร้อนและขาดน้ำ ผู้ป่วยโรคไต เบาหวาน โรคหัวใจ และความดันสูงควรกินน้อยลง ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
รูปภาพเพิ่มเติม
ปลูกต่อได้เลย
ต้นไม้ที่ดูแลคล้ายต้นทุเรียน
ไม้ผลทุเรียนหมอนทอง
Durio zibethinus L. 'Monthong'
ไม้ผลต้นมะพร้าว
Cocos nucifera L.
ไม้ผลต้นมังคุด
Garcinia mangostana L.
ไม้ผล