ต้นทุเรียนในสวนทุเรียนไทย มีผลทุเรียนสีเขียวหนามแหลมห้อยจากกิ่งใหญ่

ต้นทุเรียน

Durio zibethinus L.

ชื่อสามัญทุเรียน, Durian, King of Fruits, ราชาผลไม้
วงศ์Malvaceae
ถิ่นกำเนิดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เกาะสุมาตราและบอร์เนียว)
การรดน้ำ

ให้น้ำสม่ำเสมอ ฝนทิ้งช่วงเกิน 7 วันให้น้ำ งดน้ำ ≥10 วันก่อนออกดอก ก่อนดอกบาน 1 สัปดาห์ให้ 1/3 ผล 4 สัปดาห์ให้ 70% ผล 10–11 สัปดาห์ให้ 85% งดน้ำ 3–4 วันก่อนเก็บเกี่ยว

แสงแดด

แดดจัดแสงแดดโดยตรง

ความยาก

ยากต้องการการดูแลพิเศษ

อุณหภูมิ

ราว 25–30°C

ความสูง

ได้ถึงราว 25 เมตร

การเจริญเติบโต

ปานกลาง

📌

สรุปสั้น (TL;DR)

อ่าน 30 วินาที
  • 1 ต้นทุเรียน คือ *Durio zibethinus* วงศ์ Malvaceae ภาษาอังกฤษ Durian ไม้ผลยืนต้นไม่ผลัดใบ สูงได้ราว 25 ม.
  • 2 พันธุ์ทุเรียนที่นิยม: หมอนทอง ชะนี ก้านยาว กระดุมทอง พวงมณี มีลูกผสมกรมวิชาการเกษตร จันทบุรี 1–4 และ GI หลงลับแล หลินลับแล ภูเขาไฟศรีสะเกษ
  • 3 ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้ 16–25 ต้น ระยะ 8×8 ม. = 25 ต้น, 10×10 ม. = 16 ต้น
  • 4 ดินระบายน้ำดี pH 5.5–6.5 ฝน 1,600–3,000 มม./ปี แล้งไม่เกิน 3 เดือน ต้นเล็กต้องพรางแสง
  • 5 ดอกบานถึงตัด: กระดุมทอง/พวงมณี ≥80 วัน, ชะนี ≥100 วัน, หมอนทอง ≥110 วัน ให้ผลครั้งแรกราว 4–6 ปี
  • 6 โรคหลัก รากเน่าโคนเน่า (Phytophthora palmivora) แมลงหลัก เพลี้ยไก่แจ้ หนอนเจาะเมล็ด หนอนด้วงหนวดยาว
  • 7 กรมอนามัย: ไม่ควรกินทุเรียนกับแอลกอฮอล์ 2–3 พู ให้พลังงานราว 520–780 kcal

🛒 ซื้อต้นทุเรียน — ส่งตรงจากเกษตรกร

สั่งซื้อต้นจริงจากสวนทั่วประเทศ ผ่านตลาด KASETIDEA ไม่ผ่านคนกลาง

🌿

ยังไม่มีร้านขายต้นทุเรียนในตลาดตอนนี้

ลองดูต้นไม้อื่นในตลาด หรือเป็นร้านแรกที่ลงขายต้นนี้

🛒 ดูตลาดต้นไม้ + ลงขายต้นนี้

ข้อมูลทั่วไป

ต้นทุเรียน คือไม้ผลยืนต้นไม่ผลัดใบ ชื่อวิทยาศาสตร์ Durio zibethinus L. วงศ์ Malvaceae มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลใหญ่เปลือกมีหนามแข็ง ภายในแบ่งเป็นพู มีเนื้อสีเหลืองหุ้มเมล็ด ได้ฉายาว่า “ราชาผลไม้” และเป็นไม้ผลเศรษฐกิจอันดับต้นของไทย

☀️
แดดจัด
ต้นโต (ต้นเล็กพรางแสง)
📐
16–25 ต้น
ต่อไร่
🌸
80–110+ วัน
ดอกบานถึงตัด
⏳
4–6 ปี
เริ่มให้ผล

บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากกรมวิชาการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน และแหล่งวิชาการ ครอบคลุมพันธุ์ทุเรียนยอดนิยม ระยะการปลูกทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น ขั้นตอนการปลูก ปุ๋ยตามอายุต้น การให้น้ำ โรคและแมลง วิธีดูทุเรียนแก่ ผลผลิตต่อไร่ การปลูกในภาคเหนือและอีสาน รวมถึงคุณค่าทางอาหารและข้อควรระวังในการกิน

🌳 ต้นทุเรียนคืออะไร ข้อมูลพื้นฐาน

ต้นทุเรียนเป็นไม้ผลเขตร้อนชื้นขนาดใหญ่ สูงได้ราว 25 เมตร ชอบดินลึก ระบายน้ำดี ฝนชุก และไม่ทนน้ำขัง ต้นจากกิ่งเสียบหรือกิ่งทาบเริ่มให้ผลราว 4–6 ปี ตารางนี้สรุปข้อมูลหลักไว้ในที่เดียว

ชื่อไทย ทุเรียน
ชื่อภาษาอังกฤษ Durian (ฉายา King of Fruits)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Durio zibethinus L.
วงศ์ Malvaceae
ถิ่นกำเนิด เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (NParks ระบุเกาะสุมาตราและบอร์เนียว)
ประเภท ไม้ผลยืนต้น ไม่ผลัดใบ
ความสูง ได้ถึงราว 25 เมตร
ใบ ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานถึงรี ยาว 6–20 ซม. ด้านบนเขียวเป็นมัน ด้านล่างสีเงินถึงสีทองแดง
ดอก ออกเป็นกระจุกบนกิ่งใหญ่และลำต้น กระจุกละ 3–30 ดอก บานตอนกลางคืน ค้างคาวเป็นผู้ผสมเกสรหลัก
ผล ทรงกลมถึงรี เปลือกหนามแข็งสีเขียวถึงน้ำตาล เนื้อหุ้มเมล็ดสีขาวถึงเหลือง
ดิน / pH ดินอุดมสมบูรณ์ ระบายน้ำดี หน้าดินลึกเกิน 50 ซม. pH 5.5–6.5
ฝน / ความชื้น ฝน 1,600–3,000 มม./ปี ช่วงแล้งไม่เกิน 3 เดือน ความชื้นสัมพัทธ์ราว 75–85%
ขยายพันธุ์ เพาะเมล็ดเป็นต้นตอ แล้วเสียบยอดหรือทาบกิ่งพันธุ์ดี
ให้ผลครั้งแรก ราว 4–5 ปี (NParks: ต้นกิ่งเสียบ) ถึง 5–6 ปีหลังปลูก (กรมพัฒนาที่ดิน)

🏷️ ทุเรียน ภาษาอังกฤษ ชื่อวิทยาศาสตร์ และที่มาของชื่อ

ทุเรียนภาษาอังกฤษคือ Durian ชื่อนี้มาจากภาษามลายู duri ที่แปลว่า “หนาม” เติมท้ายด้วย -an ตรงกับลักษณะเปลือกที่มีหนามแหลมทั้งผล ส่วนชื่อวิทยาศาสตร์ Durio zibethinus ชื่อสกุลมาจากชื่อมลายูของผลไม้ชนิดนี้ ส่วนคำระบุชนิด zibethinus มาจากคำว่า zibetto (ชะมด) ในภาษาอิตาลี ซึ่งอาจหมายถึงกลิ่นแรงของผล หรือสื่อว่าชะมดชอบกินผลทุเรียนก็ได้

ในภูมิภาคนี้ทุเรียนถูกเรียกว่า “ราชาผลไม้” (King of Fruits) เพราะผลใหญ่ กลิ่นแรง และรสเข้มข้น กลิ่นแรงนี้ทำให้ได้กลิ่นแม้เปลือกยังไม่ถูกผ่า ในไทยกรมวิชาการเกษตรจัดทุเรียนไว้ในวงศ์ Malvaceae ซึ่งเป็นการจัดจำแนกปัจจุบัน (เอกสารรุ่นเก่าบางฉบับอาจระบุวงศ์ Bombacaceae)

🌿 ลักษณะต้นทุเรียน: ลำต้น ใบ ดอก ผล และพูทุเรียน

ใบต้นทุเรียนด้านบนสีเขียวเป็นมัน ด้านล่างสีทองแดงอมน้ำตาล
ใบทุเรียนเป็นใบเดี่ยว ด้านบนเขียวเป็นมัน ด้านล่างสีเงินถึงสีทองแดง

ต้นทุเรียนจำง่ายจากใบที่ด้านล่างเป็นสีเงินหรือสีทองแดง ดอกที่ออกเป็นกระจุกตามกิ่งใหญ่และลำต้น และผลใหญ่หนามแข็งที่ห้อยลงจากกิ่ง รายละเอียดแต่ละส่วนตามข้อมูลของ NParks และ Wikipedia เป็นดังนี้

ส่วน ลักษณะ
ลำต้น / ทรงพุ่ม ลำต้นตั้งตรง เปลือกขรุขระและล่อนเป็นแผ่น ทรงพุ่มใหญ่ไม่สม่ำเสมอ บางต้นทึบ บางต้นโปร่ง ในสวนนิยมจัดให้มีลำต้นเดี่ยว
ใบ ใบเดี่ยว เรียงสลับ มีก้านใบ รูปขอบขนาน ยาว 6–20 ซม. กว้าง 3–9 ซม. ขอบเรียบ ปลายแหลม ด้านบนเขียวเป็นมัน ด้านล่างสีเงินหรือสีทองแดง
ดอก ออกเป็นกระจุกบนกิ่งใหญ่และลำต้น กระจุกละ 3–30 ดอก สีขาวนวลถึงเหลืองอ่อน กว้างราว 5–7 ซม. กลีบเลี้ยงรูประฆัง บานตั้งแต่ค่ำถึงรุ่งเช้า บานคืนเดียว มีกลิ่นแรง
การผสมเกสร ค้างคาวเป็นผู้ผสมเกสรหลัก เช่น ค้างคาวเล็บกุดและค้างคาวแม่ไก่ พันธุ์ชะนีมักติดผลน้อย กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ช่วยผสมด้วยเกสรพันธุ์อื่น
ผล ยาวได้ถึงราว 30 ซม. น้ำหนักผลทั่วไป 1–3 กก. (หมอนทองราว 3–4 กก.) เปลือกแข็งมีหนาม สีเขียวถึงน้ำตาล
พูและเนื้อ ภายในผลแบ่งเป็นพู แต่ละพูมีเนื้อ (เยื่อหุ้มเมล็ด) สีขาวถึงเหลืองเข้มห่อเมล็ดไว้ เมล็ดอาจเต็มหรือลีบ

พูทุเรียนคืออะไร ดูพูอย่างไร

พูทุเรียนคือช่องภายในผลที่มีเนื้อหุ้มเมล็ดอยู่ มองจากภายนอกจะเห็นเป็นร่องตามยาวของผล ผลที่พูเต็มจะดูอวบเต็มทุกด้าน ส่วนผลที่บางพูไม่เจริญจะเห็นด้านนั้นแฟบหรือเว้า ซึ่งกรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ตัดผลรูปทรงบิดเบี้ยวออกตั้งแต่ผลยังอ่อน ตอนผลแก่ รอยแยกระหว่างพูจะเห็นชัดขึ้นและเป็นหนึ่งในดัชนีบอกความแก่ ทุเรียนบางพันธุ์ เช่น หลินลับแล มีพูนูนชัดจนผลคล้ายมะเฟือง

🍈 พันธุ์ทุเรียนที่นิยมปลูกในไทย

ผลทุเรียนหมอนทอง ชะนี และก้านยาววางเทียบกัน
ทุเรียนแต่ละพันธุ์ทรงผลต่างกัน หมอนทองทรงยาวปลายแหลม ชะนีกลมรี ก้านยาวผลกลมก้านยาว

พันธุ์ทุเรียนการค้าหลักของไทยคือ หมอนทอง ชะนี ก้านยาว และกระดุมทอง รองลงมาคือพวงมณี ส่วนกรมวิชาการเกษตรมีพันธุ์ลูกผสมแนะนำ เช่น จันทบุรี 1, 2 และ 3 ผู้จัดการออนไลน์รายงานว่าไทยมีทุเรียนหลายร้อยพันธุ์ จัดเป็นกลุ่มกบ ลวง กำปั่น ทองย้อย ก้านยาว และเบ็ดเตล็ด ตารางนี้เปรียบเทียบพันธุ์ที่มีข้อมูลจากแหล่งทางการ

พันธุ์ ทรงผล / น้ำหนัก เนื้อและรส อายุเก็บเกี่ยวหลังดอกบาน
หมอนทอง ทรงยาว มีบ่า ปลายแหลม หนามแหลมสูง ราว 3–4 กก. เหลืองอ่อน หวานมันพอดี กลิ่นอ่อน เนื้อหนา ไม่น้อยกว่า 110 วัน (ฐานข้อมูลพืชระบุ 130 วัน)
ชะนี กลมรี ปลายและฐานค่อนข้างป้าน ราว 3 กก. หวานจัด เนื้อละเอียด ไม่มีเส้นใย ไม่น้อยกว่า 100 วัน (ฐานข้อมูลพืชระบุ 117 วัน)
ก้านยาว ผลกลม ก้านผลยาว เหลืองอ่อน กลิ่นอ่อน เนื้อละเอียดเนียน เส้นใยน้อย — (ไม่พบตัวเลขในแหล่งที่ใช้)
กระดุมทอง ผลเล็กถึงกลาง ทรงกลม เปลือกบาง เหลืองเข้ม หวานมาก กลิ่นค่อนข้างแรง ไม่น้อยกว่า 80 วัน (พันธุ์เบา)
พวงมณี ผลเล็ก ติดผลเป็นพวง เนื้อสีเหลืองเข้ม (ใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์ของลูกผสมเนื้อเหลืองเข้ม) ไม่น้อยกว่า 80 วัน
นกหยิบ รูปไข่ ปลายแหลม ราว 3 กก. หวานมันพอดี เนื้อละเอียด ไม่มีเส้นใย 102 วัน
จันทบุรี 1 (ชะนี × หมอนทอง) ราว 2.65–3.61 กก. เหลือง หวานมัน กลิ่นอ่อนมาก 99–110 วัน
จันทบุรี 2 (ชะนี × พวงมณี) ผลเล็ก ราว 1.52–2.27 กก. เหลืองเข้ม หวานมัน เนื้อเหนียวละเอียด 91–100 วัน
จันทบุรี 3 (ก้านยาว × ชะนี) ราว 2.54–3.67 กก. เหลืองเข้ม หวานมัน เนื้อละเอียดเหนียว 87–109 วัน
กวก. จันทบุรี 4 กลมรีแป้น เฉลี่ย 2.36 กก. เหลืองเข้ม ละเอียดเหนียวมาก หวานมัน กลิ่นอ่อน 112–116 วัน

ทุเรียนหมอนทอง

ทุเรียนหมอนทองเป็นพันธุ์ที่ปลูกและซื้อขายมากที่สุด ฐานข้อมูลพืชของกรมวิชาการเกษตรระบุว่าผลยาวราว 26 ซม. กว้าง 21 ซม. เนื้อหนักราว 1,140 กรัมต่อผล เนื้อหนาราว 2.2 ซม. ต้นโตเร็ว ออกดอกติดผลดก ต้นอายุ 15 ปีให้ราว 70–80 ผลต่อต้น จุดที่ต้องระวังคือหมอนทองเป็นพันธุ์ที่ถูกหนอนด้วงหนวดยาวเจาะลำต้นทำความเสียหายมากที่สุด ใครวางแผนการปลูกทุเรียนหมอนทองจึงต้องตรวจลำต้นสม่ำเสมอ

ทุเรียนพวงมณี

นิตยสารศิลปวัฒนธรรมเล่าว่าทุเรียนพวงมณีมาจากสวนของยายทวดมณี เฉลิมพงษ์ ที่บ้านหนองคล้า ต.คลองบาง อ.เมืองจันทบุรี เดิมเจ้าของเรียกเล่น ๆ ว่า “อีเนื้อแดง” เมื่อส่งประกวดที่ระยอง เจ้าหน้าที่ตั้งชื่อจากลักษณะที่ติดผลเป็นพวงรวมกับชื่อเจ้าของ จึงเป็น “พวงมณี” ผลเล็กและเป็นพันธุ์เบา กรมวิชาการเกษตรกำหนดอายุเก็บเกี่ยวไม่น้อยกว่า 80 วันหลังดอกบาน สำหรับการปลูกทุเรียนพวงมณี ใช้หลักการเดียวกับพันธุ์อื่น แต่ต้องตัดแต่งผลให้เหลือจำนวนพอดีกับกิ่ง เพราะติดผลเป็นพวง

ทุเรียนนวลทองจันทร์

ทุเรียนนวลทองจันทร์ (บางแหล่งสะกด นวลทองจันท์) เป็นพันธุ์ใหม่ที่ได้จากการผสมเกสร โดยข่าวสดรายงานว่าใช้พวงมณีเป็นต้นแม่ และเกสรตัวผู้จากหมอนทอง เนื้อสีเหลืองทอง เนื้อละเอียดและหนา กลิ่นหอมอ่อน ๆ ไม่แรง รสหวาน ได้ความหวานจากพวงมณีและเมล็ดลีบจากหมอนทอง และได้จดทะเบียนพันธุ์กับกรมวิชาการเกษตร เราไม่พบเอกสารทางการที่ระบุขนาดผลหรืออายุเก็บเกี่ยว จึงไม่ใส่ตัวเลขไว้ ถ้าจะปลูกเชิงการค้าควรขอข้อมูลจากศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรีหรือแปลงที่เห็นผลจริงก่อน

ทุเรียน มูซังคิง ต่างจากทุเรียนไทยอย่างไร

ทุเรียนมูซังคิง (Musang King) เป็นพันธุ์จากมาเลเซีย รหัสทะเบียน D197 ชื่อเดิมคือ Raja Kunyit (ราชาขมิ้น) ตามสีเนื้อเหลืองเข้ม ตั้งชื่อตามเมือง Gua Musang รัฐกลันตัน เนื้อหนาเหลืองสด รสหวานปนขมเล็กน้อย ก้นผลมีรอยรูปดาว หนักได้ถึงราว 4 กก. เป็นพันธุ์ยอดนิยมของมาเลเซีย ไม่ใช่พันธุ์การค้าหลักของไทย

ทุเรียน สายพันธุ์ไหนอร่อยที่สุด

ไม่มีพันธุ์ที่ “อร่อยที่สุด” แบบตายตัว เพราะขึ้นกับความชอบ ถ้าชอบเนื้อหนา หวานมัน กลิ่นอ่อน คนส่วนใหญ่เลือกหมอนทอง ถ้าชอบรสหวานจัดและเนื้อละเอียดให้ลองชะนี Wikipedia ระบุว่าก้านยาวขึ้นชื่อเรื่องหวานและกลิ่นอ่อนได้นาน ส่วนคนชอบเนื้อเหลืองเข้มเหนียวผลเล็กมักเลือกพวงมณีหรือหลงลับแล ความอร่อยยังขึ้นกับความแก่ตอนตัดด้วย ซึ่งอธิบายในหัวข้อเก็บเกี่ยว

📍 ทุเรียน GI คือ อะไร มีที่ไหนบ้าง

ทุเรียน GI คือทุเรียนที่ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication) กับกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ หมายถึงคุณภาพของทุเรียนผูกกับแหล่งปลูกนั้น ๆ และใช้ชื่อแหล่งได้เฉพาะผลผลิตจากพื้นที่ที่กำหนด ตัวอย่างทุเรียน GI ตามที่รายงานในสื่อและหน่วยงานรัฐ

ทุเรียน GI พื้นที่ จุดเด่นตามที่รายงาน
ทุเรียนหลงลับแลอุตรดิตถ์ อ.ลับแล อ.เมือง และ อ.ท่าปลา จ.อุตรดิตถ์ ผลกลมหรือรีเล็กน้อย เปลือกบาง เนื้อเหลืองจัด แห้ง ละเอียดเหนียว กลิ่นอ่อน เมล็ดลีบเล็ก
ทุเรียนหลินลับแลอุตรดิตถ์ พื้นที่เดียวกับหลงลับแล ผลทรงกระบอก พูชัดคล้ายมะเฟือง เนื้อเหลืองเข้ม ไม่แฉะ เก็บได้นาน เมล็ดลีบเล็ก
ทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ อ.กันทรลักษ์ อ.ขุนหาญ อ.ศรีรัตนะ จ.ศรีสะเกษ ปลูกบนดินภูเขาไฟเก่าเทือกเขาพนมดงรัก เนื้อแน่น สีเหลืองสม่ำเสมอ กลิ่นอ่อน
ทุเรียนนนท์ จ.นนทบุรี พันธุ์ก้านยาว หมอนทอง ชะนี กระดุมทอง
ทุเรียนป่าละอู อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ หมอนทองและชะนี เก็บเกี่ยวราว พ.ค.–ส.ค.
ชะนีเกาะช้าง เกาะช้าง จ.ตราด ใช้ผลจากต้นอายุมากกว่า 20 ปี คัดเกรดตามน้ำหนักและจำนวนพู
ทุเรียนในวงระนอง / สาลิกาพังงา / ทุเรียนปราจีน ระนอง พังงา ปราจีนบุรี ตามที่ไทยรัฐรวบรวมไว้ในรายชื่อทุเรียน GI

การปลูกทุเรียนหลงลับแล

รายงานของกรมวิชาการเกษตรพบว่าสวนหลงลับแลและหลินลับแลในอำเภอลับแลปลูกบนพื้นที่เขาทั้งหมดแบบสวนผสมเชิงวนเกษตร บนดินร่วนปนเหนียวสีแดง (ดินแดงผาผุ) ผลผลิตเฉลี่ยหลงลับแลราว 850 กก./ไร่ หลินลับแลราว 900 กก./ไร่ เก็บเกี่ยวมากที่สุดเดือนมิถุนายน (ราวครึ่งหนึ่ง) รองลงมาคือกรกฎาคม ผลหลงลับแลที่ทรงสวยหนักเกิน 1 กก. จัดเป็นเกรดหนึ่ง ใครจะปลูกทุเรียนหลงลับแลนอกพื้นที่ปลูกได้ แต่ขายในชื่อ GI ไม่ได้ และรสชาติอาจไม่เหมือนต้นในลับแล

🗺️ สภาพพื้นที่ ดิน และอากาศที่เหมาะกับการปลูกทุเรียน

ทุเรียนต้องการดินลึก ระบายน้ำดี ฝนชุก และมีแหล่งน้ำพอตลอดหน้าแล้ง ถ้าขาดข้อใดข้อหนึ่ง ต้นจะโทรมเร็วหรือเป็นโรครากเน่าได้ง่าย ก่อนตัดสินใจทำสวนทุเรียน ให้เทียบพื้นที่กับเกณฑ์ของกรมวิชาการเกษตรและกรมพัฒนาที่ดินด้านล่าง

ปัจจัย ค่าที่เหมาะสม
ดิน อุดมสมบูรณ์สูง ระบายน้ำดี หน้าดินลึกกว่า 50 ซม. ไม่ใช่ดินพรุ ดินทราย หรือดินที่น้ำขัง
ความเป็นกรดด่างของดิน pH 5.5–6.5
ปริมาณฝน 1,600–3,000 มม. ต่อปี
ช่วงแล้ง ต่อเนื่องน้อยกว่า 3 เดือนต่อปี
อุณหภูมิ ราว 25–30 องศาเซลเซียส
ความชื้นสัมพัทธ์ ราว 75–85% (กรมวิชาการเกษตรระบุขั้นต่ำมากกว่า 30%)
แหล่งน้ำ ราว 600–800 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ คุณภาพน้ำ pH 6.0–7.5 เกลือละลายต่ำ
ภูมิประเทศ ที่ราบหรือที่ลาดเอียงเล็กน้อย ถ้าเป็นที่ลุ่มต้องยกร่องหรือยกโคก

📐 ระยะการปลูกทุเรียน และทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น

สวนทุเรียนปลูกใหม่วางระยะเป็นแถว มีต้นกล้วยปลูกระหว่างแถวเป็นร่มเงา
ปลูกทุเรียนระยะ 8–10 เมตร และปลูกกล้วยระหว่างแถวพรางแสงช่วงแรก

ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้ราว 16–25 ต้น เมื่อใช้ระยะปลูกแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส 8–10 เมตรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร ระยะ 8 × 8 เมตรได้ 25 ต้น ระยะ 9 × 9 เมตรได้ราว 19–20 ต้น และระยะ 10 × 10 เมตรได้ 16 ต้น (1 ไร่ = 1,600 ตร.ม.)

ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น เปรียบเทียบระยะปลูก 8 คูณ 8 เมตร ได้ 25 ต้นต่อไร่ และระยะ 10 คูณ 10 เมตร ได้ 16 ต้นต่อไร่ บนพื้นที่ 1 ไร่เท่ากับ 40 คูณ 40 เมตร
ภาพที่ 1: จำนวนต้นทุเรียนต่อไร่ตามระยะปลูก ระบบสี่เหลี่ยมจัตุรัสระยะ 8–10 เมตรตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร (ได้ 16–25 ต้นต่อไร่)
รูปแบบ ระยะ จำนวนต้นต่อไร่ เหมาะกับ
สี่เหลี่ยมจัตุรัส 8 × 8 ม. 25 พื้นที่ค่อนข้างเรียบ สวนทั่วไป
สี่เหลี่ยมจัตุรัส 9 × 9 ม. ราว 19–20 ต้นพุ่มใหญ่ ดินดี
สี่เหลี่ยมจัตุรัส 10 × 10 ม. 16 อยากให้ทรงพุ่มกว้าง อายุสวนยาว
สามเหลี่ยมด้านเท่า 8–10 ม. มากกว่าแบบสี่เหลี่ยมเล็กน้อยที่ระยะเดียวกัน พื้นที่เรียบ ต้องการใช้พื้นที่คุ้ม
แถวกว้าง ต้นชิด ระยะต้น 30–50% ของระยะแถว วางแถวเหนือ–ใต้ ขึ้นกับระยะแถว สวนใหญ่ที่ใช้เครื่องจักรวิ่งระหว่างแถว

กรมพัฒนาที่ดินแนะนำระยะ 8 × 8 หรือ 10 × 10 เมตรเช่นกัน และระบุว่าสวนขนาดใหญ่ที่ใช้เครื่องจักรควรเว้นระยะระหว่างแถวให้กว้าง แล้วลดระยะระหว่างต้นลง ระยะชิดเกินไปทำให้ทรงพุ่มชนกันเร็ว แสงเข้าไม่ถึงด้านล่าง และชื้นจนเกิดโรคใบติดได้ง่าย

🪴 ขั้นตอนการปลูกทุเรียน (การปลูกต้นทุเรียนลงแปลง)

การปลูกทุเรียนเริ่มจากการวางระบบระบายน้ำ เลือกต้นพันธุ์ที่ดี แล้วปลูกแบบขุดหลุมหรือแบบยกโคกตามสภาพพื้นที่ ปีแรกต้องพรางแสงให้ต้นเล็ก และเริ่มจัดทรงต้นเมื่อปลูกได้ราว 1–1.5 ปี ขั้นตอนตามเอกสารของกรมวิชาการเกษตรมีดังนี้

  1. เตรียมพื้นที่ ที่ดอนให้ไถพรวน ปรับให้เรียบ และขุดร่องระบายน้ำ ที่ลุ่มให้ยกโคกหรือยกร่อง ถ้าน้ำท่วมขังมากและนาน ให้สันร่องกว้างไม่น้อยกว่า 6 เมตร ร่องกว้าง 1.5 เมตร ลึก 1 เมตร
  2. เลือกต้นพันธุ์ ต้นแข็งแรง ตรงตามพันธุ์ ต้นตอเป็นทุเรียนพื้นเมืองที่ทนโรครากเน่าโคนเน่า รากไม่ขดงอ ใบหนาเขียวเข้ม ต้นทุเรียนพันธุ์ดีขยายด้วยการเสียบยอดหรือทาบกิ่งบนต้นตอ อ่านพื้นฐานการขยายพันธุ์ไม้ผลได้ที่ วิธีตอนกิ่งและขยายพันธุ์ไม้ผล
  3. ขุดหลุม (สำหรับพื้นที่ค่อนข้างแห้ง) ขนาด 50 × 50 × 50 ซม. ผสมดินที่ขุดขึ้นกับปุ๋ยคอกเก่าราว 5 กก. และหินฟอสเฟตราว 0.5 กก. แล้วกลบคืนราว 2 ใน 3 ของหลุม
  4. ปลูกแบบนั่งแท่นหรือยกโคก (สำหรับพื้นที่ฝนชุก) ใช้ต้นเล็กที่รากดี ช่วยให้โคนต้นไม่แช่น้ำ ถ้าใช้ต้นใหญ่ต้องตัดรากที่ขดงอออกก่อนปลูก
  5. พรางแสง ช่วงแรกต้นทุเรียนต้องการร่มเงา ใช้วัสดุธรรมชาติ หรือปลูกไม้โตเร็วระหว่างแถว เช่น กล้วย หรือทองหลาง
  6. จัดทรงต้น หลังปลูก 1–1.5 ปี ให้เหลือลำต้นเดี่ยว กิ่งประธานห่างกัน 10–15 ซม. แต่ละกิ่งประธานมีกิ่งรอง 3–4 กิ่ง
💡 เคล็ดลับพรางแสงต้นทุเรียนปลูกใหม่
ต้นทุเรียนเล็กไม่ชอบแดดจัดทั้งวัน แต่ต้นที่โตแล้วต้องการแดดเต็มที่เพื่อออกดอก วิธีที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำคือปลูกกล้วยหรือทองหลางระหว่างแถวเป็นร่มเงาชั่วคราว แล้วทยอยตัดออกเมื่อทรงพุ่มทุเรียนเริ่มชิดกัน ได้ทั้งร่มเงาและรายได้เสริมช่วงที่ทุเรียนยังไม่ให้ผล

🧪 การใส่ปุ๋ยทุเรียนตามอายุต้นและระยะการผลิต

ทุเรียนต้นเล็กเน้นปุ๋ยคอกร่วมกับปุ๋ยสูตรเสมอ ส่วนต้นที่ให้ผลแล้วใส่ปุ๋ยแยกตามระยะ คือ บำรุงต้นหลังเก็บเกี่ยว สะสมอาหารก่อนออกดอก และบำรุงผล กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้เก็บดินและใบส่งวิเคราะห์ แล้วปรับปุ๋ยตามผล ตัวเลขด้านล่างจึงเป็นแนวทางเริ่มต้น

ปุ๋ยทุเรียนต้นเล็ก (ปีที่ 1–2)

อายุ ความถี่ ปุ๋ยและอัตราต่อต้น
ปีที่ 1 ใส่ 4 ครั้ง เดือนเว้นเดือน พร้อมทำโคน ปุ๋ยคอก 5 กก. + ปุ๋ย 15-15-15 หรือ 16-16-16 ราว 150–200 กรัม
ปีที่ 2 เป็นต้นไป 2 ครั้ง ต้นฝนและปลายฝน ต้นฝน: 15-15-15 หรือ 16-16-16 ราว 0.5–3 กก. / ปลายฝน: ปุ๋ยคอก 15–50 กก.

ปริมาณปุ๋ยเคมีของต้นที่โตแล้วคิดจากขนาดทรงพุ่ม วัดจากโคนต้นถึงชายพุ่ม ถ้าได้ 1 เมตรใส่ราว 1 กก. ถ้าได้ 2 เมตรใส่ราว 2 กก. ใช้ เครื่องคำนวณปุ๋ย ช่วยแปลงสูตรปุ๋ยเป็นปริมาณจริง และอ่านหลักทั่วไปเพิ่มได้ที่ หลักการใส่ปุ๋ยต้นไม้

ปุ๋ยทุเรียนต้นให้ผล (ตามระยะการผลิต)

ระยะ ปุ๋ยและอัตราต่อต้น (เอกสารกรมวิชาการเกษตร)
หลังเก็บเกี่ยว (บำรุงต้น) ปุ๋ยคอก 5–10 กก. + 15-15-15 ราว 1–2 กก.
แตกใบอ่อนชุดที่ 1–2 16-16-16 ราว 2–3 กก.
ใบชุดที่ 3 / ปลายฝน (สะสมอาหารก่อนออกดอก) 8-24-24 ราว 2–3 กก.
ระยะดอก 16-16-16 ราว 1.5 กก.
หลังดอกบาน 10 วัน 8-24-24 ราว 1 กก.
ผลระยะไข่ไก่ (4–5 สัปดาห์) 12-11-18 หรือ 12-12-24 ราว 1.5 กก. + 15-15-15 ราว 0.5 กก.
ผลระยะกระป๋องนม (5–8 สัปดาห์) 12-11-18 ราว 1.5–2 กก.
ระยะขยายพู (8–10 สัปดาห์) 12-3-36 หรือ 15-15-15 ราว 1.5–2 กก.

กรมพัฒนาที่ดินให้แนวทางที่ใกล้เคียงกัน คือ หลังเก็บเกี่ยวใช้ปุ๋ยอินทรีย์ 20–50 กก. หรือ 15-15-15 ราว 1–3 กก. ปลายฝนใช้ 8-24-24 ราว 2–3 กก. หลังติดผล 3–4 สัปดาห์ใช้ 13-13-21 ราว 1–2 กก. และหลังติดผล 7–8 สัปดาห์ใช้ 0-0-50 ราว 1–2 กก. เพื่อคุณภาพเนื้อและสี นอกจากนี้กรมวิชาการเกษตรแนะนำการพ่นทางใบในบางช่วง เช่น พ่นยูเรีย (46-0-0) 200 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตรให้แตกใบอ่อนพร้อมกัน และพ่นโพแทสเซียมไนเตรต (13-0-45) 150–300 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตรเพื่อคุมการแตกใบอ่อนระหว่างที่ผลกำลังโต

💧 การให้น้ำทุเรียน และการทำให้ทุเรียนออกดอก

ทุเรียนต้องการน้ำสม่ำเสมอเกือบทั้งปี ยกเว้นช่วงก่อนออกดอกที่ต้องงดน้ำให้ต้นเครียด กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ใช้ระบบมินิสปริงเกอร์ และให้ปุ๋ยไปพร้อมระบบน้ำได้ ช่วงเตรียมต้นถ้าฝนทิ้งช่วงเกิน 7 วันควรให้น้ำ

ลำดับการให้น้ำช่วงออกดอกถึงติดผล

  • ก่อนออกดอก งดให้น้ำต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 10 วัน เพื่อชักนำให้ออกดอก
  • ก่อนดอกบาน 1 สัปดาห์ ให้น้ำ 1 ใน 3 ของปกติ ช่วยให้ดอกบานและติดผล
  • ผลอายุ 4 สัปดาห์ เพิ่มเป็นราว 70% ของปกติ
  • ผลอายุ 10–11 สัปดาห์ เพิ่มเป็นราว 85% ของปกติ
  • ก่อนเก็บเกี่ยว 3–4 วัน งดน้ำ พร้อมตรวจความแก่ล่วงหน้า

ช่วงพัฒนาผล ต้องตัดแต่งผลอ่อนที่บิดเบี้ยว ผลเล็ก และผลหนามแดงออก 5 ครั้งตั้งแต่ผลอายุ 4–12 สัปดาห์ แล้วโยงผลด้วยเชือกเพื่อลดผลร่วงจากลม หลังตัดแต่งผลครั้งสุดท้ายให้ใส่ปุ๋ยบำรุงคุณภาพเนื้อตามตารางในหัวข้อก่อนหน้า

⚠️ น้ำมากหรือน้ำขังเสี่ยงโรคและผลเสียคุณภาพ
อย่าเพิ่มน้ำมากแบบกะทันหันหลังช่วงงดน้ำหรือช่วงผลกำลังโต เพราะเอกสารกรมวิชาการเกษตรให้ค่อย ๆ เพิ่มเป็นขั้น (1/3 → 70% → 85%) และอย่าปล่อยน้ำขังโคนต้นในหน้าฝน ดินแฉะเป็นเงื่อนไขหลักของโรครากเน่าโคนเน่า ถ้าแปลงเป็นที่ลุ่มต้องขุดร่องระบายน้ำก่อนปลูก

🌸 ทุเรียนออกดอกถึงเก็บเกี่ยวกี่วัน และวิธีดูทุเรียนแก่

ดอกทุเรียนสีขาวนวลออกเป็นกระจุกบนกิ่งใหญ่ของต้นทุเรียน
ดอกทุเรียนออกเป็นกระจุกบนกิ่งใหญ่ บานตอนกลางคืนและบานเพียงคืนเดียว

นับจากดอกบาน ทุเรียนพันธุ์เบาอย่างกระดุมทองและพวงมณีเก็บได้ไม่น้อยกว่า 80 วัน ชะนีไม่น้อยกว่า 100 วัน และหมอนทองไม่น้อยกว่า 110 วัน ดอกทุเรียนบานตอนกลางคืนและบานเพียงคืนเดียว กรมวิชาการเกษตรจึงแนะนำให้จดวันดอกบานไว้ใช้วางแผนเก็บเกี่ยว

อายุเก็บเกี่ยวทุเรียนนับจากดอกบาน กระดุมทองและพวงมณีไม่น้อยกว่า 80 วัน ชะนีไม่น้อยกว่า 100 วัน หมอนทองไม่น้อยกว่า 110 วัน พร้อมขั้นตอนการจัดการน้ำช่วงออกดอกและติดผล
ภาพที่ 2: อายุเก็บเกี่ยวขั้นต่ำนับจากดอกบาน และลำดับการให้น้ำช่วงออกดอกถึงติดผล สรุปจากเอกสารการผลิตทุเรียนของกรมวิชาการเกษตร

ดัชนีบอกว่าทุเรียนแก่พร้อมตัด

  • ก้านผลแข็งและสาก
  • ปลายหนามแห้งเป็นสีน้ำตาล ผิวผลเขียวเข้มอมน้ำตาล มีนวลชัด
  • เห็นรอยแยกระหว่างพูชัดขึ้น
  • ชิมปลิง (ส่วนต่อระหว่างก้านกับผล) มีน้ำใสรสหวาน
  • เคาะเปลือกแล้วมีเสียงหลวมหรือโปร่ง

มาตรฐานสินค้าเกษตร (มกษ. 2556) ใช้น้ำหนักแห้งของเนื้อเป็นเกณฑ์ขั้นต่ำ คือ กระดุมทอง 27% ชะนี 30% พวงมณี 30% และหมอนทอง 32% เวลาตัด ห้ามวางผลบนพื้นดิน เพราะเสี่ยงเชื้อโรคติดผล

ภูมิภาค ช่วงผลผลิตออกตลาดโดยประมาณ แหล่งข้อมูล
ภาคตะวันออก เมษายน–มิถุนายน กรมพัฒนาที่ดิน
ศรีสะเกษ (ภูเขาไฟ) ปลาย พ.ค.–ส.ค. (มากช่วง มิ.ย.) เดลินิวส์ (2569)
อุตรดิตถ์ (ลับแล) มากที่สุดเดือนมิถุนายน รองลงมากรกฎาคม กรมวิชาการเกษตร
ภาคใต้ มิถุนายน–สิงหาคม กรมพัฒนาที่ดิน

🐛 โรคและแมลงศัตรูทุเรียนที่สำคัญ

โรคที่ทำให้สวนทุเรียนเสียหายมากที่สุดคือโรครากเน่าโคนเน่าจากเชื้อ Phytophthora palmivora ส่วนแมลงสำคัญคือเพลี้ยไก่แจ้ในช่วงใบอ่อน หนอนเจาะเมล็ดและหนอนเจาะผลในช่วงติดผล และหนอนด้วงหนวดยาวที่เจาะลำต้น ตารางนี้สรุปอาการและแนวทางตามเอกสารกรมวิชาการเกษตร (แถวโรคราสีชมพูมาจากรายงานกรมพัฒนาที่ดิน)

โรค / แมลง อาการหรือช่วงระบาด แนวทางป้องกันหลัก
รากเน่าโคนเน่า (Phytophthora palmivora) ใบด้าน สลด เหลือง ร่วง โคนต้นมีของเหลวสีน้ำตาลแดงไหล รากเน่า ผลเน่า ระบายน้ำดี ไม่นำดินหรือกิ่งพันธุ์จากแหล่งระบาด ใส่ปุ๋ยคอกหรือไตรโคเดอร์มาใต้ทรงพุ่ม ต้นที่เป็นโรคถากแผลแล้วทาสารป้องกันกำจัดเชื้อรา
โรคใบติด (Rhizoctonia solani) แผลช้ำคล้ายน้ำร้อนลวก ใบติดกันด้วยเส้นใย แห้งห้อยแล้วร่วง ตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่ง เผาเศษซาก ลดปุ๋ยไนโตรเจนในแปลงที่ชื้น
โรคราสีชมพู (Corticium sp.) กรมพัฒนาที่ดินระบุเป็นโรคสำคัญของทุเรียน กรมพัฒนาที่ดินไม่ได้ให้รายละเอียดการจัดการ ปรึกษาเจ้าหน้าที่เกษตรในพื้นที่
เพลี้ยไก่แจ้ (Allocaridara malayensis) ทำลายเฉพาะช่วงใบอ่อน ชะนีเสียหายมากที่สุด ทำให้แตกใบอ่อนพร้อมกัน ป้องกันเมื่อต้นส่วนใหญ่แตกใบอ่อน
หนอนเจาะเมล็ด (Mudaria luteileprosa) เข้าทำลายตั้งแต่ผลอ่อน มองจากภายนอกไม่เห็น เนื้อเสียจากมูลหนอน ห่อผลตั้งแต่อายุ 6 สัปดาห์ ใช้กับดักแสงไฟตรวจการระบาด เก็บผลร่วงไปทำลาย
หนอนเจาะผล (Conogethes punctiferalis) พบได้ตลอดปี ตั้งแต่ผลอายุราว 2 เดือน ห่อผล ตรวจและจัดการเฉพาะผลที่พบการทำลาย
หนอนด้วงหนวดยาว (Batocera rufomaculata) เจาะลำต้นตลอดปี หมอนทองเสียหายมากที่สุด ส่องไฟจับตัวเต็มวัยช่วงกลางคืน ใช้ตาข่ายพันลำต้น ตัดเผาต้นที่เสียหายหนัก
มอดเจาะลำต้น (Xyleborus fornicatus) รูเจาะเล็ก ๆ บนลำต้นและกิ่ง ตัดและเผากิ่งแห้งที่ถูกทำลาย
เพลี้ยแป้ง (Planococcus spp.) ดูดกินกิ่ง ช่อดอก ผลอ่อนถึงผลแก่ ตรวจขั้วผลและซอกหนาม ใช้แถบผ้าชุบสารพันกิ่งกันมดที่พาเพลี้ยขึ้นต้น
เพลี้ยไฟพริก (Scirtothrips dorsalis) ช่วง ธ.ค.–พ.ค. ระหว่างออกดอกติดผล ทำให้ผลหนามจีบ สำรวจช่อดอกและผลอ่อน สลับกลุ่มสารเมื่อจำเป็น

อ่านวิธีสังเกตและจัดการเพลี้ยแป้งแบบละเอียดได้ในหน้าศัตรูพืช ส่วนสารเคมีและอัตราที่ใช้ต้องอ่านฉลากและคำแนะนำล่าสุดของกรมวิชาการเกษตรทุกครั้ง เอกสารระบุให้หยุดพ่นสารป้องกันกำจัดโรครากเน่าก่อนเก็บเกี่ยวอย่างน้อย 15 วัน

⚠️ อย่าพ่นสารตามปฏิทินโดยไม่สำรวจ
งานวิจัยกรมวิชาการเกษตรในภาคเหนือตอนล่างพบว่าเกษตรกรส่วนใหญ่พ่นสารเคมีทุก 7–10 วันโดยไม่สำรวจการระบาดก่อน ซึ่งเพิ่มต้นทุนและความเสี่ยงสารตกค้าง แนวทางที่ได้ผลคือสำรวจแปลงก่อน ใช้กับดัก ห่อผล เก็บผลร่วงไปทำลาย แล้วจึงใช้สารเฉพาะช่วงเสี่ยงตามคำแนะนำ

⛰️ การปลูกทุเรียนภาคเหนือ และการปลูกทุเรียนในภาคอีสาน

ทุเรียนปลูกในภาคเหนือและภาคอีสานได้ ถ้ามีแหล่งน้ำพอตลอดหน้าแล้งและดินระบายน้ำดี เพราะเงื่อนไขสำคัญคือช่วงแล้งต้องไม่เกิน 3 เดือน ซึ่งหลายพื้นที่ในสองภาคนี้แล้งนานกว่านั้น จึงต้องวางระบบน้ำตั้งแต่ก่อนปลูก

การปลูกทุเรียนภาคเหนือ

กรมวิชาการเกษตรรายงานว่าแหล่งปลูกทุเรียนในภาคเหนือตอนล่างอยู่ที่อุตรดิตถ์ สุโขทัย และพิษณุโลก รวมราว 28,039 ไร่ในปี 2561 สวนส่วนใหญ่อยู่บนลาดเชิงเขาที่ค่อนข้างชัน ปลูกราว 25 ต้นต่อไร่ พันธุ์ที่ปลูกคือหมอนทองและพวงมณี นอกเหนือจากหลงลับแลและหลินลับแลในอุตรดิตถ์ ศัตรูที่ต้องจับตาเป็นพิเศษคือหนอนเจาะเมล็ด แปลงที่จัดการแบบผสมผสานให้ผลผลิตเฉลี่ยราว 974–1,317 กก./ไร่ในช่วงปี 2560–2562

การปลูกทุเรียนในภาคอีสาน

แหล่งที่เป็นที่รู้จักที่สุดคือศรีสะเกษ ใน อ.กันทรลักษ์ ขุนหาญ และศรีรัตนะ ซึ่งปลูกบนดินภูเขาไฟเก่าของเทือกเขาพนมดงรักและได้ขึ้นทะเบียน GI “ทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ” พันธุ์หลักคือหมอนทอง ชะนี และก้านยาว เดลินิวส์ (2569) รายงานว่าผลผลิตเริ่มมีให้กินตั้งแต่ปลายพฤษภาคม ออกสู่ตลาดช่วงมิถุนายน–สิงหาคม และมากที่สุดตั้งแต่มิถุนายนเป็นต้นไป ข้อมูลกรมพัฒนาที่ดินปี 2546/47 แสดงผลผลิตเฉลี่ยภาคอีสาน 687 กก./ไร่ และภาคเหนือ 585 กก./ไร่ ต่ำกว่าภาคตะวันออก (1,624 กก./ไร่) สะท้อนว่าพื้นที่ใหม่ต้องลงทุนเรื่องน้ำและการจัดการมากกว่า

💡 เคล็ดลับทำสวนทุเรียนในพื้นที่ใหม่
ก่อนปลูกทุเรียนในภาคเหนือหรืออีสาน ให้คำนวณน้ำก่อน กรมวิชาการเกษตรระบุว่าสวนทุเรียนต้องการน้ำราว 600–800 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ ถ้าบ่อหรือสระไม่พอใช้ตลอดหน้าแล้ง ต้นจะโทรมและผลร่วง ควรเริ่มเล็ก ๆ ไม่กี่สิบต้นพร้อมระบบมินิสปริงเกอร์ แล้วค่อยขยายเมื่อเห็นว่าน้ำพอ

🏡 ปลูกทุเรียนในบ้าน กับ สวนทุเรียนเชิงการค้า ต่างกันอย่างไร

ปลูกทุเรียนในบ้านได้ ถ้ามีพื้นที่กลางแจ้งกว้างพอให้ทรงพุ่ม 8–10 เมตร และดินไม่แฉะ แต่ต้นทุเรียนเป็นไม้ใหญ่ ผลหนักและมีหนาม จึงไม่ควรปลูกชิดตัวบ้าน ทางเดิน หรือที่จอดรถ ตารางนี้เทียบสิ่งที่ต้องเตรียมระหว่างปลูกไม่กี่ต้นในบ้านกับการทำสวน

เรื่อง ปลูกในบ้าน 1–3 ต้น สวนทุเรียนเชิงการค้า
พื้นที่ เว้นรอบต้นอย่างน้อยเท่าระยะปลูก 8–10 ม. วางผังแปลง 16–25 ต้น/ไร่ หรือแถวกว้างต้นชิด
น้ำ สายยางหรือหัวพ่นเล็ก งดน้ำก่อนออกดอก แหล่งน้ำ 600–800 ลบ.ม./ไร่ ระบบมินิสปริงเกอร์
ปุ๋ย ปุ๋ยคอก + ปุ๋ยสูตรเสมอตามขนาดพุ่ม วิเคราะห์ดินและใบ ใส่ตามระยะการผลิต
การผสมเกสร ปลูกต่างพันธุ์ไว้ใกล้กันช่วยการติดผล (เช่น ชะนี) ปลูกพันธุ์ผสมเกสรร่วม จัดการดอกและผล
ศัตรูพืช สำรวจใบอ่อน โคนต้น ห่อผล สำรวจตามช่วง ใช้กับดัก จดบันทึก
การเก็บเกี่ยว จดวันดอกบาน ตัดตามดัชนีความแก่ นับวัน ตรวจน้ำหนักแห้งก่อนตัดตามเกณฑ์

คนที่อยากได้ไม้ผลกินเองแต่มีพื้นที่น้อย อาจเริ่มจากไม้ผลที่ต้นเล็กกว่า เช่น มะนาว แล้วค่อยปลูกทุเรียนเมื่อมีที่ดินกว้างและดินระบายน้ำดี

📊 ผลผลิตทุเรียนต่อไร่ และปลูกทุเรียนกี่ปีถึงได้กิน

ทุเรียนเริ่มให้ผลราว 4–6 ปีหลังปลูก NParks ระบุว่าต้นจากกิ่งเสียบให้ผลภายใน 4–5 ปี ส่วนกรมพัฒนาที่ดินระบุว่าให้ผลผลิตหลังปลูกราว 5–6 ปี ผลผลิตเฉลี่ยของทั้งประเทศปี 2563 อยู่ที่ราว 1,500 กก./ไร่ ตามฐานข้อมูลพืชของกรมวิชาการเกษตร

ข้อมูลผลผลิต ตัวเลข แหล่งข้อมูล
ผลผลิตเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2563 ราว 1,500 กก./ไร่ (เนื้อที่ให้ผล 755,000 ไร่) ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร
ผลผลิตเฉลี่ยภาคตะวันออก ปี 2546/47 1,624 กก./ไร่ กรมพัฒนาที่ดิน
หลงลับแล / หลินลับแล ราว 850 / 900 กก./ไร่ กรมวิชาการเกษตร
หมอนทอง ต้นอายุ 15 ปี ราว 70–80 ผลต่อต้น ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร
ชะนี ต้นอายุ 15 ปี ราว 100–110 ผลต่อต้น ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร
นกหยิบ ต้นอายุ 15 ปี ราว 80 ผลต่อต้น ฐานข้อมูลพืช กรมวิชาการเกษตร

ปีแรก ๆ ที่ต้นเริ่มติดผลมักได้ผลไม่มาก กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ตัดแต่งผลให้เหลือพอดีกับความสมบูรณ์ของต้น ผลผลิตจะเพิ่มขึ้นตามขนาดทรงพุ่มและการดูแล บทความนี้ไม่ใส่ราคาขาย เพราะราคาทุเรียนเปลี่ยนตามฤดูและเกรดทุกวัน ควรดูประกาศราคาจากหน่วยงานในพื้นที่

🍽️ ทุเรียน ประโยชน์ คุณค่าทางอาหาร และทุเรียน 1 พู กี่แคล

เนื้อทุเรียน 100 กรัมให้พลังงานราว 147 กิโลแคลอรี ตามข้อมูล USDA ที่ Wikipedia อ้างอิง มีคาร์โบไฮเดรตราว 27 กรัม ไขมันราว 5.3 กรัม ใยอาหารราว 3.8 กรัม โพแทสเซียมราว 436 มก. และวิตามินซีราว 19.7 มก. จึงเป็นผลไม้ที่ให้พลังงานสูงกว่าผลไม้ทั่วไป

ทุเรียน 1 พู กี่แคล กรมอนามัยระบุว่าการกินทุเรียน 2–3 พู (ราว 4–6 เม็ด) ให้พลังงานราว 520–780 กิโลแคลอรี เทียบเท่าข้าวมันไก่ราว 2 จาน คิดเฉลี่ยจากตัวเลขนี้ได้ราว 260 กิโลแคลอรีต่อพู (ขนาดพูจริงต่างกันตามพันธุ์และผล) กรมอนามัยแนะนำไม่ควรกินเกินวันละ 2 เม็ด ไม่ควรกินทุกวัน และควรลดข้าวแป้งหรือของหวานในมื้อที่กินทุเรียน

ด้านอื่น ๆ ทุเรียนเป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้หลายจังหวัด และหลายแหล่งได้ขึ้นทะเบียน GI ส่วนสรรพคุณทางยา เราไม่พบแหล่งทางการที่เปิดอ่านซึ่งรับรองไว้ จึงไม่ระบุในบทความนี้ ข้อมูลทั้งหมดในหัวข้อนี้เป็นข้อมูลโภชนาการทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

⚠️ ทุเรียน ห้ามกินกับอะไร และใครควรระวัง

ไม่ควรกินทุเรียนร่วมกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กรมอนามัยเตือนว่าทั้งสองอย่างให้พลังงานสูง อาจทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ร่างกายร้อน และขาดน้ำ มีอาการร้อนวูบวาบ ตัวสั่น ง่วงซึม คลื่นไส้ อาเจียน และถ้าดื่มหนักจนหมดสติอาจอันตรายถึงชีวิต

Wikipedia อ้างงานวิจัยของมหาวิทยาลัยสึคุบะ (ญี่ปุ่น) ว่าสารกำมะถันในทุเรียนยับยั้งเอนไซม์ aldehyde dehydrogenase ที่ใช้กำจัดสารจากแอลกอฮอล์ได้ราว 70% แม้ผลการศึกษาทางการแพทย์ในเรื่องนี้ยังไม่ตรงกันทั้งหมด ส่วนความเชื่อว่าห้ามกินกับกาแฟ เราไม่พบหลักฐานทางการยืนยัน

⚠️ ผู้มีโรคประจำตัวควรระวัง
กรมอนามัยระบุว่าผู้ป่วยโรคไต เบาหวาน โรคหัวใจ และความดันโลหิตสูง ควรระวังมากกว่าคนทั่วไป กินได้แต่ลดปริมาณและความถี่ เพราะทุเรียนพลังงานและน้ำตาลสูง ถ้ามีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการ ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

✅ สรุป: ปลูกต้นทุเรียนให้ได้ผลดี

ต้นทุเรียน (Durio zibethinus) เป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่ต้องการดินลึกระบายน้ำดี ฝนชุก และน้ำพอตลอดหน้าแล้ง ปลูกระยะ 8–10 เมตร ได้ 16–25 ต้นต่อไร่ ต้นเล็กต้องพรางแสง เริ่มให้ผลราว 4–6 ปี พันธุ์ที่นิยมคือหมอนทอง ชะนี ก้านยาว กระดุมทอง และพวงมณี ส่วนในภาคเหนือและอีสานมีหลงลับแล หลินลับแล และทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษเป็นตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จ หัวใจของสวนทุเรียนคือการระบายน้ำเพื่อกันโรครากเน่า การจัดการน้ำและปุ๋ยตามระยะ และการตัดผลเมื่อแก่ได้ที่ตามจำนวนวันหลังดอกบาน

📚 แหล่งอ้างอิง

🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?

เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ

ลงขายต้นไม้ฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม

❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

+ ต้นทุเรียนชอบแดดไหม

ต้นทุเรียนที่โตแล้วชอบแดดเต็มวัน NParks ระบุว่าต้องการแดดจัดจึงจะออกดอกติดผลดี แต่ต้นที่ปลูกใหม่ต้องการร่มเงา กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้พรางแสงช่วงแรก เช่น ปลูกกล้วยหรือทองหลางระหว่างแถว แล้วค่อยเอาร่มออกเมื่อต้นโต

+ ทุเรียน 1 ไร่ปลูกได้กี่ต้น

ปลูกได้ราว 16–25 ต้นต่อไร่ ตามระยะแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส 8–10 เมตรที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำ ระยะ 8×8 เมตรได้ 25 ต้น ระยะ 10×10 เมตรได้ 16 ต้น สวนใหญ่ที่ใช้เครื่องจักรอาจใช้ระบบแถวกว้างต้นชิด โดยให้ระยะต้นเป็น 30–50% ของระยะแถว

+ ปลูกทุเรียนกี่ปีถึงได้กิน

ทุเรียนเริ่มให้ผลราว 4–6 ปีหลังปลูก NParks ระบุว่าต้นจากกิ่งเสียบให้ผลภายใน 4–5 ปี ส่วนกรมพัฒนาที่ดินระบุว่าราว 5–6 ปี หลังดอกบานแล้วยังต้องรออีกอย่างน้อย 80–110 วันตามพันธุ์จึงตัดผลได้

+ ทุเรียนพันธุ์ไหนนิยมปลูก

พันธุ์การค้าหลักของไทยคือหมอนทอง ชะนี ก้านยาว และกระดุมทอง รองลงมาคือพวงมณี หมอนทองนิยมที่สุดเพราะผลใหญ่ เนื้อหนา หวานมัน กลิ่นอ่อน นอกจากนี้กรมวิชาการเกษตรมีลูกผสมแนะนำ เช่น จันทบุรี 1, 2, 3 และมีทุเรียน GI ประจำถิ่น เช่น หลงลับแลและหลินลับแลอุตรดิตถ์

+ ทุเรียน ห้ามกินกับอะไร

กรมอนามัยเตือนว่าไม่ควรกินทุเรียนร่วมกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะทั้งสองอย่างให้พลังงานสูง อาจทำให้น้ำตาลในเลือดสูง ร่างกายร้อนและขาดน้ำ ผู้ป่วยโรคไต เบาหวาน โรคหัวใจ และความดันสูงควรกินน้อยลง ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

แชร์หน้านี้ให้เพื่อน
Facebook LINE X

📚 แหล่งอ้างอิง

กรมวิชาการเกษตร (สถาบันวิจัยพืชสวน, ฐานข้อมูลพืช, รายงานวิจัย), กรมพัฒนาที่ดิน, NParks, Wikipedia, data.go.th, Thai PBS (กรมอนามัย), กรุงเทพธุรกิจ (กรมส่งเสริมการเกษตร), ไทยรัฐ, ไทยโพสต์, เดลินิวส์, ศิลปวัฒนธรรม, ผู้จัดการออนไลน์

ความคิดเห็นและคำถาม