ด้วงแรดมะพร้าว

พบทำลาย มะพร้าว ปาล์มน้ำมัน หมาก และอีก 6 ชนิด

แผลจากด้วงแรดทำให้ยอดเน่าและต้นตาย

หนอนโตในกองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ตอผุ ทำลายแหล่งเหล่านี้ได้ผลที่สุด

ชนิดแมลง
Oryctes rhinoceros, Oryctes gnu
แพร่ระบาดทาง
ตัวเต็มวัยบินข้ามสวน, กองปุ๋ยหมักและมูลสัตว์, กองขี้เลื่อยและแกลบ, ตอและลำต้นมะพร้าวผุ และอื่น ๆ
พืชที่ถูกทำลาย (9 ชนิด)
มะพร้าว ปาล์มน้ำมัน หมาก สาคู สละ กล้วย เตย อ้อย เฟินต้น
อัปเดตล่าสุด
14 พ.ย. 2569
ด้วงแรดมะพร้าวตัวผู้สีดำเป็นมันมีเขาโค้งบนหัว เกาะอยู่ที่โคนทางใบมะพร้าว
9 ชนิดพืชที่ถูกทำลาย
📌

สรุปสั้น (TL;DR)

อ่าน 30 วินาที
  • 1 ด้วงแรดมะพร้าว (*Oryctes rhinoceros* และ *O. gnu*) เป็นด้วงสีดำมีเขา ตัวเต็มวัยเจาะยอดมะพร้าวและปาล์มจนใบใหม่ขาดรูปพัด/หางปลา
  • 2 วงจรชีวิต: ไข่ 10–12 วัน หนอน 80–150 วัน ดักแด้ 23–28 วัน ตัวเต็มวัย 90–120 วัน (กรมส่งเสริมการเกษตร)
  • 3 หนอนโตในกองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ขี้เลื่อย ตอผุ การทำลายแหล่งขยายพันธุ์คือวิธีที่ได้ผลที่สุด
  • 4 แผลจากด้วงแรดเปิดทางให้ด้วงงวงมะพร้าววางไข่ จนยอดเน่าและต้นตาย
  • 5 เชื้อราเขียว 800 กรัม/กองกับดัก 2x2x0.5 ม. (กรมวิชาการเกษตร) และกับดักฟีโรโมน 1 กับดัก/10–12 ไร่
  • 6 ยา: ไดอะซินอน 60% EC (1B) หรือ คาร์โบซัลแฟน 20% EC (1A) 80 มล./น้ำ 20 ล. ราดบริเวณคอมะพร้าว 1–1.5 ล./ต้น
  • 7 ตัวเมียมีขนสีน้ำตาลแดงหนาที่ปลายท้อง ตัวผู้มักมีเขายาวกว่า

📋 ภาพรวมโรค

ด้วงแรดมะพร้าว คือด้วงปีกแข็งสีดำเป็นมันขนาดใหญ่ ชื่อวิทยาศาสตร์ Oryctes rhinoceros ตัวเต็มวัยบินขึ้นไปเจาะยอดอ่อนและโคนทางใบของมะพร้าว ปาล์มน้ำมัน และพืชตระกูลปาล์ม ทำให้ใบใหม่ขาดแหว่งเป็นรูปพัดหรือหางปลา ส่วนหนอนไม่ได้อยู่บนต้น แต่โตอยู่ในกองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ขี้เลื่อย และตอมะพร้าวที่ผุ

🪲
30–52 มม.
ความยาวตัวเต็มวัย
🐛
80–150 วัน
ระยะหนอนในกองวัสดุ
🍄
800 กรัม
ราเขียวต่อกองกับดัก
🪤
10–12 ไร่
ต่อกับดักฟีโรโมน 1 อัน

คนทั่วไปมักเรียกสั้น ๆ ว่า ด้วงแรด หรือ ด้วงแรดปาล์ม บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากคำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตร เอกสารและงานวิจัยของกรมวิชาการเกษตร และเอกสารวิชาการจากหน่วยงานในแปซิฟิก ครอบคลุมวิธีดูตัวผู้ตัวเมีย ด้วงแรดมะพร้าวกินอะไร วงจรชีวิต การใช้เชื้อราเขียว กับดักฟีโรโมน และยาที่ใช้ฆ่าด้วงแรดตามอัตราของกรมส่งเสริมการเกษตร

🪲 ด้วงแรดมะพร้าวคืออะไร ลักษณะและวิธีสังเกต

ด้วงแรดมะพร้าวตัวเต็มวัยสังเกตง่ายจากลำตัวสีดำเป็นมัน ด้านท้องสีน้ำตาลแดง และมีเขาโค้งบนหัว กรมส่งเสริมการเกษตรระบุขนาดตัวกว้าง 20–23 มม. ยาว 30–52 มม.

ในไทยมีด้วงแรดมะพร้าว 2 ชนิด คือ ชนิดเล็ก Oryctes rhinoceros และชนิดใหญ่ Oryctes gnu ข้อมูลที่กระทรวงเกษตรฯ เผยแพร่ระบุว่าแยกกันได้จากขนาดตัว และจำนวนซี่ที่ขอบแผ่นอกด้านหน้า ชนิดใหญ่มี 3 ซี่ ชนิดเล็กมี 2 ซี่ ทั้งสองชนิดทำลายมะพร้าวในลักษณะเดียวกัน

ชื่อไทย ด้วงแรดมะพร้าว, ด้วงแรด, ด้วงแรดปาล์ม
ชื่อภาษาอังกฤษ Coconut rhinoceros beetle (CRB)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Oryctes rhinoceros (ชนิดเล็ก), Oryctes gnu (ชนิดใหญ่)
ขนาดตัวเต็มวัย กว้าง 20–23 มม. ยาว 30–52 มม. (กรมส่งเสริมการเกษตร)
สี ด้านหลังสีดำเป็นมัน ด้านท้องสีน้ำตาลแดง
หนอนโตเต็มที่ ยาว 60–90 มม. มีขาจริง 3 คู่ และรูหายใจข้างลำตัว 9 คู่
ระยะที่ทำลายต้น ตัวเต็มวัย (เจาะยอดและโคนทางใบ)
แหล่งขยายพันธุ์ กองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ขยะ ขี้เลื่อย แกลบ ตอและลำต้นมะพร้าวที่ผุ

หนอนด้วงแรดมะพร้าวเป็นหนอนตัวใหญ่ โตเต็มที่ยาว 60–90 มม. พบฝังอยู่ในกองวัสดุผุถ้าขุดกองปุ๋ยหมักหรือกองขี้เลื่อยแล้วเจอหนอนแบบนี้จำนวนมาก แปลว่ากองนั้นกำลังเป็นแหล่งผลิตด้วงแรดรุ่นต่อไป

♂️ ด้วงแรดมะพร้าวตัวเมีย ตัวผู้ ดูต่างกันอย่างไร

ดูที่เขาและปลายท้อง ตัวผู้มักมีเขาบนหัวยาวกว่า ส่วนตัวเมียเขาสั้นกว่าและปลายท้องปล้องสุดท้ายมีขนสีน้ำตาลแดงขึ้นหนาแน่น กรมส่งเสริมการเกษตรระบุลักษณะนี้ไว้ในคำแนะนำปี 2565 และเอกสารของมหาวิทยาลัยกวมก็อธิบายตรงกัน

ขนาดตัวใช้แยกเพศไม่ได้ เพราะทั้งสองเพศมีขนาดต่างกันมาก เอกสารของมหาวิทยาลัยกวมอธิบายว่าอาหารที่หนอนได้รับมีผลต่อขนาดตัวและขนาดเขา ตัวผู้ที่โตมาในกองอาหารน้อยจึงอาจมีเขาสั้นได้ ให้ดูขนที่ปลายท้องประกอบเสมอ

ลักษณะ ตัวผู้ ตัวเมีย
เขาบนหัว มักยาวและโค้งชัด มักสั้นกว่า
ปลายท้อง (ปล้องสุดท้าย) มีขนสีแดงน้อยหรือไม่มี มีขนสีน้ำตาลแดงขึ้นหนาแน่นคลุมปลายท้อง
ขนาดตัว ใช้แยกเพศไม่ได้ ใช้แยกเพศไม่ได้
ระยะดักแด้ เห็นส่วนยื่นคล้ายเขาชัดเจนกว่า ส่วนยื่นคล้ายเขาเห็นได้น้อยกว่า
อายุตัวเต็มวัย (ข้อมูลแปซิฟิก) ราว 5 เดือน ราว 9 เดือน
💡 เคล็ดลับแยกเพศ
ถ้าจับด้วงได้จากกับดักหรือจากยอดมะพร้าว ให้พลิกดูปลายท้องก่อน ถ้ามีขนแดงหนา ๆ คือตัวเมีย การเจอตัวเมียบ่อยเป็นสัญญาณว่ามีกองวัสดุรอบสวนที่กำลังถูกใช้วางไข่ ควรเดินตรวจกองปุ๋ยหมักและตอผุทันที

🔄 วงจรชีวิตด้วงแรดมะพร้าว

หนอนด้วงแรดมะพร้าวสีขาวตัวอ้วนงอเป็นรูปตัว C หลายตัวในกองปุ๋ยหมักสีน้ำตาลเข้ม
หนอนด้วงแรดมะพร้าวโตอยู่ในกองวัสดุผุ ไม่ได้อยู่บนต้น

ด้วงแรดมะพร้าวเจริญเติบโตแบบครบ 4 ระยะ คือ ไข่ หนอน ดักแด้ และตัวเต็มวัย ตามคำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตร ระยะไข่ 10–12 วัน หนอน 80–150 วัน ดักแด้ 23–28 วัน และตัวเต็มวัยมีอายุ 90–120 วัน

เมื่อนำตัวเลขแต่ละระยะมาบวกกัน จากไข่จนเป็นตัวเต็มวัยใช้เวลาประมาณ 113–190 วัน ช่วงที่นานที่สุดคือระยะหนอน ซึ่งอยู่ในกองวัสดุผุตลอด ไข่สีขาวนวลขนาด 2–3 x 3–4 มม. ถูกวางลึก 5–15 ซม. หนอนโตเต็มที่จะหยุดกิน ทำโพรงพักตัว 5–8 วัน แล้วเข้าดักแด้สีน้ำตาลแดงขนาดราว 22 x 50 มม.

แผนภาพวงจรชีวิตด้วงแรดมะพร้าว 4 ระยะ ไข่ 10 ถึง 12 วัน หนอน 80 ถึง 150 วัน ดักแด้ 23 ถึง 28 วัน และตัวเต็มวัย 90 ถึง 120 วัน
ภาพที่ 1: วงจรชีวิตด้วงแรดมะพร้าว ระยะหนอนนานที่สุดและอยู่ในกองวัสดุผุ จึงเป็นจุดที่ควรตัดวงจร
ระยะ กรมส่งเสริมการเกษตร (ไทย) เอกสารแปซิฟิก / มหาวิทยาลัยกวม
ไข่ 10–12 วัน 8–12 วัน
หนอน (3 วัย) 80–150 วัน 80–200 วัน ขึ้นกับอาหาร (วัย 1: 10–21 วัน, วัย 2: 12–21 วัน, วัย 3: 60–165 วัน)
ดักแด้ 23–28 วัน (หนอนพักตัว 5–8 วันก่อน) 25–40 วัน (กวม: 17–30 วัน)
ตัวเต็มวัย 90–120 วัน อยู่ในดิน 2–3 สัปดาห์ก่อนออก; เพศเมียราว 9 เดือน เพศผู้ราว 5 เดือน (กวม: 5–10 เดือน)

ตัวเลขจากต่างประเทศยาวกว่าเล็กน้อย เพราะวัดในสภาพอาหารและภูมิอากาศต่างกัน ประเด็นสำคัญคือ ตัวเต็มวัยหนึ่งตัวมีชีวิตอยู่หลายเดือน และหนอนในกองวัสดุหนึ่งกองใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะออกเป็นด้วง การทำลายกองวัสดุจึงได้ผลระยะยาวกว่าการไล่จับตัวเต็มวัยอย่างเดียว

🍽️ ด้วงแรดมะพร้าวกินอะไรเป็นอาหาร

ด้วงแรดมะพร้าวกินคนละอย่างในแต่ละระยะ ตัวเต็มวัยเจาะเข้าไปในยอดเพื่อกินน้ำเลี้ยงและเนื้อเยื่ออ่อน ส่วนหนอนกินซากพืชและอินทรียวัตถุที่กำลังผุในกองวัสดุ

เอกสารของมหาวิทยาลัยกวมอธิบายว่าตัวเต็มวัยใช้เขาและขาที่มีหนามมุดเข้าไปในใจกลางยอดเพื่อกินน้ำเลี้ยง และระบุว่าหนอนไม่ได้กินต้นปาล์มที่ยังมีชีวิต แต่ข้อมูลที่กระทรวงเกษตรฯ เผยแพร่พร้อมภาพของกรมส่งเสริมการเกษตร ระบุเพิ่มว่าหนอนที่อยู่ในดินอาจกัดกินรากมะพร้าวที่เพิ่งปลูก ทำให้ต้นเหี่ยว ใบเหลืองเป็นสีน้ำตาล และชะงักการเจริญเติบโต

ระยะ กินอะไร อยู่ที่ไหน
ตัวเต็มวัย น้ำเลี้ยงและเนื้อเยื่ออ่อนที่ยอดและโคนทางใบ บินขึ้นยอดมะพร้าว ปาล์มน้ำมัน และปาล์มอื่น
หนอน ซากพืชผุ ปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ขี้เลื่อย ขุยมะพร้าว ในกองวัสดุ ตอและลำต้นผุ
หนอนในดินใกล้ต้นเล็ก อาจกัดกินรากต้นที่เพิ่งปลูก ดินโคนต้นมะพร้าวปลูกใหม่

พืชอาหารหลักคือมะพร้าว เอกสาร Pacific Pests ระบุพืชอาศัยอื่นคือ หมาก สาคู ปาล์มน้ำมัน กล้วย เตย อ้อย และเฟินต้น งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรยังพบด้วงแรด O. rhinoceros และ O. gnu กัดกินเนื้อเยื่อโคนต้นสละด้วย

🌴 อาการมะพร้าวและปาล์มที่ถูกด้วงแรดทำลาย

อาการที่เห็นชัดที่สุดคือใบใหม่ที่คลี่ออกมามีรอยขาดเป็นริ้ว รูปพัด หรือหางปลา เพราะด้วงเจาะผ่านยอดอ่อนที่ยังไม่คลี่ เมื่อใบคลี่ รอยเจาะจึงกลายเป็นรอยตัด V หรือรูปลิ่มบนทางใบ

ถ้าปีนขึ้นไปดูจะเห็นรูเจาะที่โคนทางใบและมีขุยเศษเนื้อเยื่ออยู่ปากรู เมื่อด้วงเข้าทำลายมาก ทางใบที่ออกใหม่จะแคระแกร็น เอกสาร Pacific Pests ระบุว่าบางครั้งด้วงเจาะทะลุก้านทางใบจนหักเมื่อโดนลม ทำให้พื้นที่ใบลด ดอกตาย ผลร่วงก่อนกำหนด และในซามัวพบว่าพื้นที่ใบที่เสียไป 25% สัมพันธ์กับผลผลิตมะพร้าวที่ลดลง 25%

ตำแหน่ง อาการที่พบ
ใบใหม่ ขาดแหว่งเป็นริ้ว รูปพัด หรือหางปลา รอยตัดรูป V
โคนทางใบ / ยอด รูเจาะ มีขุยเศษเนื้อเยื่อ
ก้านทางใบ บางครั้งถูกเจาะทะลุจนหักพับ
ยอดอ่อน (ระบาดหนัก) ยอดใหม่แคระแกร็น ถ้ามีด้วงงวงหรือเชื้อโรคเข้าซ้ำอาจยอดเน่าและต้นตาย
ต้นปลูกใหม่ หนอนในดินกัดราก ต้นเหี่ยว ใบเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล โตช้า
ปาล์มน้ำมัน ใบใหม่ไม่สมบูรณ์ ขาดเป็นรูปสามเหลี่ยม ถ้ารุนแรงต้นตายได้

⚠️ ด้วงแรดเปิดทางให้ด้วงงวงมะพร้าวและยอดเน่า

ความเสียหายร้ายแรงจากด้วงแรดมักมาจากสิ่งที่ตามมาทีหลัง แผลที่ด้วงแรดเจาะเป็นที่ที่ด้วงงวงมะพร้าวเข้ามาวางไข่ จนยอดเน่าและต้นตาย ทั้งคำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตรและข้อมูลที่กระทรวงเกษตรฯ เผยแพร่ระบุเรื่องนี้ตรงกัน

รายงานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรเรื่องแมลงศัตรูสละ (2556) อธิบายเพิ่มว่า แผลจากด้วงแรดเปิดทางให้แมลงและเชื้อโรคอื่นเข้าทำลาย ด้วงงวงมะพร้าวชนิดเล็ก (Rhynchophorus ferrugineus) เข้าทางแผลแล้ววางไข่ หนอนด้วงงวงกัดกินอยู่ภายในลำต้น ทำให้ใบยอดเหี่ยวและตาย โดยมองจากภายนอกไม่เห็น

ด้วงงวงมะพร้าวอันตรายไหม คำตอบคือ อันตรายต่อต้นมะพร้าว เพราะหนอนทำลายจากภายในจนต้นตายได้ แต่ไม่มีข้อมูลในแหล่งที่ตรวจสอบว่าเป็นอันตรายต่อคน การกันด้วงแรดไม่ให้เจาะยอดจึงเท่ากับกันด้วงงวงไปด้วย สำหรับโรคเน่าที่เกิดกับพืชชนิดอื่น อ่านเพิ่มได้ที่ โรครากเน่าโคนเน่า

⚠️ สัญญาณอันตราย
ถ้าพบยอดมะพร้าวเหี่ยวทั้งยอด ยอดอ่อนดึงหลุดง่าย หรือมีกลิ่นเน่า แปลว่าอาจมีด้วงงวงหรือยอดเน่าตามมาแล้ว ให้ปรึกษาสำนักงานเกษตรอำเภอ และทำลายต้นที่ตายแล้ว เพราะลำต้นที่ตายยืนต้นและเน่าเป็นแหล่งขยายพันธุ์ของด้วงแรดรุ่นต่อไป

🏚️ แหล่งขยายพันธุ์และช่วงที่ต้องเฝ้าระวัง

กองปุ๋ยหมักผสมขุยมะพร้าวและทางใบในสวนมะพร้าว ซึ่งเป็นแหล่งขยายพันธุ์ของด้วงแรด
กองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ และขุยมะพร้าวที่ทิ้งไว้นาน คือแหล่งที่ด้วงแรดวางไข่

ด้วงแรดระบาดในสวนที่มีกองวัสดุผุอยู่ใกล้ ๆ เอกสารของกรมวิชาการเกษตรระบุว่ากลิ่นจากการหมักของวัสดุในกองดึงดูดตัวเต็มวัยให้มาวางไข่ ข้อมูลจากกรมวิชาการเกษตรและกรมส่งเสริมการเกษตรระบุแหล่งเดียวกัน คือกองปุ๋ยหมัก กองมูลสัตว์ กองขยะ ขี้เลื่อย แกลบ ขุยมะพร้าว ทางใบและเศษใบไม้ และตอหรือลำต้นมะพร้าวที่ผุ

ในสวนปาล์มน้ำมัน ซากทะลายปาล์มเปล่าที่กองไว้ก็เป็นแหล่งขยายพันธุ์ด้วย ส่วนตอมะพร้าว ตัวเมียชอบวางไข่ที่ตอใกล้พื้นดิน เพราะชื้นและผุเร็ว งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรยังระบุว่าหนอนด้วงแรดอาศัยในกองเศษพืช ขุยมะพร้าว หรือกากปาล์มน้ำมันที่ทิ้งไว้นาน โดยเฉพาะในภาคใต้

แหล่งขยายพันธุ์ ทำไมด้วงชอบ จัดการอย่างไร
กองปุ๋ยหมัก / มูลสัตว์ ชื้น มีอินทรียวัตถุกำลังหมัก กลับกองสม่ำเสมอ เก็บหนอนทำลาย หรือใส่ราเขียว
กองขี้เลื่อย / แกลบ / ขุยมะพร้าว ร่วนและเก็บความชื้น อย่ากองทิ้งไว้นาน ใช้ให้หมดหรือใส่ราเขียว
ตอมะพร้าวและลำต้นผุ ผุเร็ว ชื้น ใกล้ดิน เผาหรือทำลาย ราดน้ำมันเครื่องที่ตอที่เหลือ
ต้นที่ตายยืนต้น เนื้อไม้ผุภายใน โค่นและทำลาย
ซากทะลายปาล์มเปล่า กองหนาและชื้น เกลี่ยหรือจัดการไม่ให้เป็นกองหนาทิ้งไว้

ช่วงเสี่ยงคือหลังโค่นต้นมะพร้าวหรือปาล์มเก่าเพื่อปลูกใหม่ เพราะมีตอและลำต้นจำนวนมากทิ้งไว้ในแปลง และช่วงที่กองปุ๋ยหมักหรือมูลสัตว์ไว้ใกล้สวนนาน ๆ ถ้าใช้มูลสัตว์บำรุงต้นมะพร้าว ควรคำนวณปริมาณให้พอใช้ ไม่ต้องกองค้างไว้นาน ใช้ เครื่องมือคำนวณปุ๋ย ช่วยได้

🔍 วิธีสำรวจด้วงแรดในสวน

สำรวจ 2 จุดควบคู่กัน คือยอดมะพร้าวที่ถูกทำลาย และกองวัสดุที่ด้วงใช้ขยายพันธุ์ ถ้าเห็นใบใหม่ขาดเป็นรูปพัดหลายต้น แต่ไม่จัดการกองวัสดุ ด้วงรุ่นใหม่จะออกมาทำลายซ้ำเรื่อย ๆ

แผนภาพสวนมะพร้าวแสดง 4 จุด ยอดมะพร้าวที่ถูกเจาะ กองปุ๋ยหมักที่เป็นแหล่งขยายพันธุ์ ตอมะพร้าวผุ และกับดักฟีโรโมน
ภาพที่ 2: จุดที่ควรตรวจและจัดการ ด้วงแรดทำลายที่ยอด แต่ขยายพันธุ์ที่กองวัสดุผุและตอบนพื้นดิน
  • เดินดูใบที่เพิ่งคลี่ทุกต้น นับต้นที่มีรอยตัดรูป V หรือรูปพัดใหม่
  • ต้นเล็กอายุ 3–5 ปีที่ยังไม่สูง ให้ดูรูเจาะและขุยที่โคนทางใบใกล้ยอดอ่อน
  • ขุดกองปุ๋ยหมัก กองมูลสัตว์ และกองขี้เลื่อยดูหนอนด้วง
  • เคาะหรือผ่าตอมะพร้าวผุดูว่ามีหนอนหรือดักแด้หรือไม่
  • ถ้าติดกับดักฟีโรโมน ให้นับด้วงที่ติดเป็นประจำเพื่อดูว่าประชากรเพิ่มหรือลด

แหล่งที่ตรวจสอบไม่ได้กำหนดเกณฑ์ตัวเลขว่าต้องเริ่มใช้สารเมื่อพบด้วงกี่ตัว หลักทั่วไปคือเริ่มจัดการแหล่งขยายพันธุ์ทันทีที่พบหนอนในกองวัสดุ และใช้สารเคมีที่ยอดเฉพาะช่วงที่มีการระบาด ตามที่คำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตรเขียนไว้ว่าให้ใช้ 1–2 ครั้งในช่วงระบาด

🧹 วิธีกำจัดด้วงแรดมะพร้าวแบบไม่ใช้สาร

วิธีที่ได้ผลที่สุดคือทำลายแหล่งขยายพันธุ์ เอกสารเรื่องด้วงแรดในสวนปาล์มที่อ้างข้อมูลจากกลุ่มพยากรณ์และเตือนการระบาดศัตรูพืช ระบุว่าการกำจัดแหล่งขยายพันธุ์ออกจากสวนเป็นวิธีที่ดีที่สุด

  • เก็บกวาดสวน เผาหรือทำลายกองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ขยะ ขี้เลื่อย และแกลบที่ไม่ใช้ ถ้าจำเป็นต้องเก็บไว้ ให้กองรวมและกลับกองเป็นประจำ เก็บหนอนที่พบไปทำลาย
  • จัดการตอและลำต้น เผาลำต้นที่ตายหรือโค่นล้ม ส่วนลำต้นสดที่เพิ่งตัด ข้อมูลกระทรวงเกษตรฯ แนะนำให้ตัดเป็นท่อนสั้น กองไว้ให้ผุเพื่อล่อให้ด้วงมาวางไข่ แล้วนำไปเผาทำลายไข่ หนอน และดักแด้
  • ทาน้ำมันที่ตอ ราดน้ำมันเครื่องหรือทาน้ำมันที่ตอที่เหลือเพื่อกันด้วงวางไข่
  • ใช้เหล็กแหลมแทงตามรู กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำให้ทำความสะอาดรอบคอและโคนทางใบ แล้วใช้เหล็กแหลมแทงตามรูและแผลเพื่อฆ่าด้วงที่อยู่ข้างใน
  • กับดักฟีโรโมน ใช้ล่อด้วงตัวเต็มวัยมาทำลาย (รายละเอียดหัวข้อถัดไป)
💡 เปลี่ยนกองวัสดุให้เป็นกับดัก
กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ทำ “กองกับดัก” จากวัสดุเหลือใช้ในสวน เช่น ทางใบ เศษใบไม้ ขุยมะพร้าว ปุ๋ยคอก และตอผุ ขนาด 2 x 2 x 0.5 เมตร เมื่อทิ้งไว้ 2–3 เดือนจะพบหนอนในกอง แล้วใส่เชื้อราเขียวลงไป เท่ากับเปลี่ยนแหล่งขยายพันธุ์ให้เป็นจุดฆ่าหนอนแทน

🍄 ชีวภัณฑ์: เชื้อราเขียวเมตาไรเซียมและไวรัส

เชื้อราเขียว Metarhizium เป็นศัตรูธรรมชาติหลักที่ใช้กับด้วงแรดในไทย โดยใส่ลงในกองวัสดุที่เป็นแหล่งขยายพันธุ์ ไม่ใช่ฉีดพ่นที่ยอด ข้อมูลกระทรวงเกษตรฯ ระบุว่าราเขียวทำลายด้วงได้ทุกระยะการเจริญเติบโต

งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตร (2550–2553) ทดสอบเชื้อราเขียว M. anisopliae ความเข้มข้น 1 x 109 สปอร์/มล. กับหนอนด้วงแรด ไอโซเลทที่ดีที่สุดทำให้หนอนตาย 100% ภายใน 12 วัน และตายเกิน 50% ตั้งแต่วันที่ 8 ในขณะที่บางไอโซเลทฆ่าหนอนได้ไม่ถึง 50% แปลว่าคุณภาพของเชื้อมีผลมาก ควรใช้เชื้อจากหน่วยงานราชการหรือแหล่งที่เชื่อถือได้

ขั้นตอน รายละเอียดตามเอกสารกรมวิชาการเกษตร
เตรียมเชื้อ ข้าวโพดบดหยาบ 400 กรัม ผสมน้ำ 400 มล. นึ่งฆ่าเชื้อ 121 °C (15 ปอนด์/ตร.นิ้ว) 20 นาที ใส่หัวเชื้อ เลี้ยงที่อุณหภูมิห้องราว 2 สัปดาห์
อัตราใช้ 800 กรัม ต่อกองกับดัก 1 กอง (2 x 2 x 0.5 เมตร) คลุกให้ทั่วกอง รดน้ำให้ชื้น
การคลุมกอง คลุมด้วยทางมะพร้าวเพื่อรักษาความชื้น (ข้อมูลกระทรวงเกษตรฯ)
อายุเชื้อในกอง อยู่ได้ราว 6–12 เดือน เติมวัสดุและราเขียวทุก 4 เดือน หรืออย่างน้อยปีละ 2–3 ครั้ง
ช่วงเวลาที่เหมาะ ฤดูฝน หรือปลายฝนต้นหนาวที่ความชื้นสูง ใส่ช่วงเย็นหรือหลังพระอาทิตย์ตก เลี่ยงแดดจัด
ข้อควรระวัง สวมผ้าปิดปากปิดจมูก ผู้ที่เป็นภูมิแพ้อาจมีผื่นคัน

อีกชีวภัณฑ์หนึ่งที่ใช้ในต่างประเทศคือไวรัส Oryctes nudivirus (OrNV) เอกสาร Pacific Pests ระบุว่าเป็นตัวควบคุมทางชีวภาพที่สำคัญที่สุด ติดเชื้อได้ทั้งหนอนและตัวเต็มวัย นำมาจากมาเลเซียไปปล่อยในฟิจิ ซามัว และตองกาช่วงปลายทศวรรษ 1960 ถึงต้น 1970 ในแหล่งข้อมูลไทยที่ตรวจสอบไม่พบคำแนะนำให้เกษตรกรใช้ไวรัสนี้ จึงใช้เชื้อราเขียวเป็นหลัก

🪤 กับดักฟีโรโมนล่อด้วงแรด

กับดักฟีโรโมนแบบถังพลาสติกมีแผ่นสีดำแบนด้านบน แขวนอยู่บนเสาในสวนมะพร้าว
กับดักฟีโรโมนแบบถังพลาสติกและแผ่นสีดำ ด้วงบินชนแผ่นแล้วตกลงในถัง (ภาพประกอบ)

กับดักฟีโรโมนใช้สารล่อชื่อ เอทิล-4-เมทิลออกทาโนเอต (ethyl 4-methyloctanoate) ซึ่งเป็นฟีโรโมนรวมกลุ่มของด้วงแรด คำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตรให้ใช้สารนี้ล่อด้วงเข้ากับดักแล้วนำไปทำลาย

ข้อมูลที่กระทรวงเกษตรฯ เผยแพร่อธิบายกับดักแบบถังพลาสติกที่มีแผ่นสีดำแบนติดอยู่ด้านบน แขวนสารฟีโรโมนไว้ ด้วงบินมาชนแผ่นแล้วตกลงในถัง เกษตรกรเก็บไปทำลาย ใช้ 1 กับดักต่อพื้นที่ 10–12 ไร่ สารฟีโรโมนอยู่ได้ 2–3 เดือนหลังเปิดซอง และหมดเร็วขึ้นเมื่ออากาศร้อน

หัวข้อ ข้อมูล แหล่ง
สารล่อ ethyl 4-methyloctanoate กรมส่งเสริมการเกษตร, Pacific Pests
รูปแบบกับดัก ถังพลาสติก + แผ่นสีดำแบนด้านบน กระทรวงเกษตรฯ (ภาพกรมส่งเสริมการเกษตร)
ความหนาแน่น 1 กับดัก ต่อ 10–12 ไร่ กระทรวงเกษตรฯ
อายุสารล่อ 2–3 เดือนหลังเปิด สั้นลงเมื่ออากาศร้อน กระทรวงเกษตรฯ
ใช้เพื่อติดตามประชากร (ต่างประเทศ) 1 กับดัก ต่อ 2 เฮกตาร์ Pacific Pests

💊 ยาอะไรใช้ฆ่าด้วงแรดได้บ้าง

คำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตรให้ใช้ไดอะซินอน 60% EC หรือคาร์โบซัลแฟน 20% EC อัตรา 80 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร ราดบริเวณคอมะพร้าวตั้งแต่โคนยอดอ่อนลงมาให้เปียก ต้นละ 1–1.5 ลิตร ทุก 15–20 วัน ใช้ 1–2 ครั้งในช่วงระบาด

สารเคมีใช้กับยอดเพื่อกันและฆ่าตัวเต็มวัยเท่านั้น ไม่ได้ลดจำนวนหนอนในกองวัสดุ จึงต้องทำควบคู่กับการทำลายแหล่งขยายพันธุ์เสมอ เอกสาร Pacific Pests ยังระบุว่าการใช้สารเคมีกับมะพร้าวมักไม่คุ้มค่า และพ่นได้จริงเฉพาะกับต้นเล็ก

สารออกฤทธิ์ กลุ่ม IRAC วิธีใช้ อัตรา
ไดอะซินอน (diazinon) 60% EC 1B ราดบริเวณคอมะพร้าวตั้งแต่โคนยอดอ่อนลงมาให้เปียก ต้นละ 1–1.5 ลิตร ทุก 15–20 วัน 1–2 ครั้งช่วงระบาด 80 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร ตามคำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตร
คาร์โบซัลแฟน (carbosulfan) 20% EC 1A เหมือนข้างบน 80 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร ตามคำแนะนำของกรมส่งเสริมการเกษตร
อีมาเมกตินเบนโซเอต (emamectin benzoate) 1.92% EC 6 ฉีดเข้าลำต้นมะพร้าวสูงเกิน 12 เมตร เจาะ 2 รู ลึก 10–15 ซม. สูงจากพื้นราว 1 เมตร รูละ 15 มล. ปิดด้วยดินน้ำมัน 30 มล. ต่อต้น ไม่ผสมน้ำ (คำแนะนำหลักสำหรับหนอนหัวดำ ซึ่งระบุว่าควบคุมด้วงแรดได้ด้วย)

วิธีฉีดเข้าต้นอีมาเมกตินเบนโซเอตมาจากคำเตือนเรื่องหนอนหัวดำมะพร้าวของกรมส่งเสริมการเกษตร (2566) ซึ่งระบุว่าวิธีนี้ควบคุมด้วงแรดมะพร้าว ด้วงงวงมะพร้าว และแมลงดำหนามได้ด้วย และห้ามใช้กับมะพร้าวน้ำหอม มะพร้าวกะทิ และมะพร้าวที่ใช้ทำน้ำตาลจากงวง

ข้อมูลด้วงแรดมะพร้าวที่กระทรวงเกษตรฯ เผยแพร่ (2564) และเอกสารเรื่องด้วงแรดในสวนปาล์ม ยังเขียนถึงการใส่ลูกเหม็นสำหรับต้นอายุ 3–5 ปีที่ยังไม่สูง โดยวางบริเวณคอมะพร้าวที่โคนทางใบรอบ ๆ ยอดอ่อน ทางละ 2 ลูก ต้นละ 6–8 ลูก และระบุว่ากลิ่นช่วยไล่ด้วง (คำแนะนำกรมส่งเสริมการเกษตร 1/2565 ก็ระบุอัตราเดียวกัน) วิธีนี้เป็นการใช้สารเคมีชนิดหนึ่ง ควรเก็บให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

⚠️ ความปลอดภัยในการใช้สาร

  • อ่านฉลากทุกครั้ง ใช้เฉพาะสารที่ขึ้นทะเบียนในไทยสำหรับพืชนั้น และตรวจสถานะทะเบียนปัจจุบันก่อนซื้อ
  • เว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามที่ฉลากกำหนด โดยเฉพาะมะพร้าวที่เก็บผลอ่อนมาดื่มน้ำ
  • การราดสารบริเวณคอมะพร้าวต้องปีนหรือใช้อุปกรณ์ยกสูง สวมถุงมือ หน้ากาก แว่นตา และเสื้อแขนยาว ระวังสารไหลย้อนเข้าตาและปาก
  • ไดอะซินอนและคาร์โบซัลแฟนเป็นสารกลุ่ม 1 (ยับยั้งเอนไซม์อะเซทิลโคลีนเอสเทอเรส) เป็นพิษต่อคน ห้ามผสมใกล้แหล่งน้ำ

🔁 ป้องกันการดื้อยาและการเลือกสาร

สารที่แนะนำสำหรับด้วงแรดอยู่ในกลุ่ม IRAC เพียง 2 กลุ่ม ไดอะซินอน (1B) กับคาร์โบซัลแฟน (1A) อยู่ในกลุ่ม 1 เดียวกัน การสลับระหว่างสองสารนี้จึงไม่นับเป็นการสลับกลุ่ม ส่วนอีมาเมกตินเบนโซเอตอยู่กลุ่ม 6

เพราะตัวเลือกสารมีน้อย และกรมส่งเสริมการเกษตรให้ใช้เพียง 1–2 ครั้งช่วงระบาด หลักทั่วไปคือให้สารเคมีเป็นเครื่องมือเสริมระยะสั้น แล้วใช้การทำลายแหล่งขยายพันธุ์ เชื้อราเขียว และกับดักฟีโรโมนเป็นหลัก ซึ่งไม่มีปัญหาการดื้อยา

กลุ่ม 1A (คาร์บาเมต) คาร์โบซัลแฟน
กลุ่ม 1B (ออร์กาโนฟอสเฟต) ไดอะซินอน
กลุ่ม 6 (อะเวอร์เมกติน) อีมาเมกตินเบนโซเอต
ไม่ใช้สาร ทำลายแหล่งขยายพันธุ์, เชื้อราเขียว, กับดักฟีโรโมน, เหล็กแหลมแทงตามรู

🛡️ วิธีป้องกันด้วงแรดระยะยาว

การป้องกันระยะยาวคือไม่ปล่อยให้มีกองวัสดุผุและตอผุในสวนหรือรอบสวน และทำร่วมกับเพื่อนบ้าน เพราะด้วงตัวเต็มวัยบินข้ามสวนได้ ถ้าสวนข้างเคียงมีกองมูลสัตว์หรือตอผุ ด้วงก็จะบินมาทำลายมะพร้าวของเราได้

  • หลังโค่นต้นเก่า ทำลายลำต้นและตอให้หมดก่อนปลูกใหม่
  • ไม่กองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ หรือขี้เลื่อยทิ้งไว้นาน ถ้าต้องกองให้กลับกองและใส่เชื้อราเขียว
  • ทำกองกับดักใส่ราเขียวและเติมเชื้อทุก 4 เดือน
  • ติดกับดักฟีโรโมนและเปลี่ยนสารล่อทุก 2–3 เดือน
  • ตรวจยอดมะพร้าวต้นเล็กอายุ 3–5 ปีเป็นประจำ เพราะเป็นช่วงที่ยังจัดการที่ยอดได้ง่าย
  • ทำลายต้นที่ตายยืนต้นหรือยอดเน่า เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งของด้วงแรดและด้วงงวง
💡 ใช้กับดักวัดผล
เก็บด้วงจากกับดักทุกครั้งที่ไปตรวจ ไม่ปล่อยให้ตายค้างในถังนาน และจดจำนวนไว้ทุกครั้ง ถ้าจำนวนลดลงต่อเนื่องหลายเดือน แปลว่าการทำลายแหล่งขยายพันธุ์ได้ผล ถ้าไม่ลด ให้หากองวัสดุที่ยังหลงอยู่รอบสวน

เกษตรกรที่ขายมะพร้าวอ่อนหรือมะพร้าวแก่ ติดตามราคาผลผลิตได้ที่ ราคาผักผลไม้วันนี้ ซึ่งช่วยประเมินว่าควรลงทุนกับการป้องกันมากน้อยแค่ไหน

🆚 ด้วงแรดมะพร้าว ด้วงแรดมะตะบัน และด้วงงวง ต่างกันอย่างไร

สามชนิดนี้มักถูกเรียกสับสนกัน ด้วงแรดมะตะบันเป็นด้วงคนละชนิดกับด้วงแรดมะพร้าว ศูนย์ข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทยระบุว่าด้วงแรดมะตะบัน คือ Trichogomphus martabani หรือที่เรียกว่ากว่างก็อก ส่วนด้วงงวงมะพร้าวเป็นด้วงที่มีปากยื่นยาวเป็นงวง ไม่มีเขา

ชนิด ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะเด่น ความสัมพันธ์กับมะพร้าว
ด้วงแรดมะพร้าว (ชนิดเล็ก) Oryctes rhinoceros ดำเป็นมัน มีเขา ขอบอกหน้า 2 ซี่ เจาะยอดและโคนทางใบ
ด้วงแรดมะพร้าว (ชนิดใหญ่) Oryctes gnu ตัวใหญ่กว่า ขอบอกหน้า 3 ซี่ ทำลายแบบเดียวกัน
ด้วงแรดมะตะบัน (กว่างก็อก) Trichogomphus martabani ด้วงแรดคนละสกุล แหล่งที่ตรวจสอบไม่ได้ระบุว่าเป็นศัตรูมะพร้าว
ด้วงงวงมะพร้าวชนิดเล็ก Rhynchophorus ferrugineus มีงวงยาว ไม่มีเขา วางไข่ทางแผล หนอนกินภายในลำต้นจนยอดตาย

สำหรับศัตรูมะพร้าวและไม้ผลอื่นที่ดูดน้ำเลี้ยง เช่น เพลี้ยแป้ง วิธีจัดการต่างจากด้วงแรดโดยสิ้นเชิง เพราะเป็นแมลงปากดูดที่อยู่บนต้นตลอดชีวิต

🍳 ด้วงแรดมะพร้าวกินได้ไหม และมีประโยชน์ไหม

ในแหล่งข้อมูลของกรมวิชาการเกษตรและกรมส่งเสริมการเกษตรที่ตรวจสอบ ด้วงแรดมะพร้าวถูกกล่าวถึงในฐานะศัตรูพืชเท่านั้น ไม่พบข้อมูลวิชาการที่ยืนยันความปลอดภัยของการกินหนอนหรือตัวด้วงแรด จึงไม่แนะนำให้นำมากิน โดยเฉพาะตัวที่จับจากกองที่ใส่เชื้อราเขียว จากต้นที่ราดสาร หรือจากกับดัก

แมลงที่คนนิยมกินและเพาะเลี้ยงขายมักเป็นหนอนด้วงสาคู (Rhynchophorus ferrugineus) ซึ่งเป็นด้วงงวง ไม่ใช่ด้วงแรด โครงงานของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2562) ระบุว่าด้วงสาคูเป็นทั้งศัตรูปาล์มและอาหารที่นิยมในหลายประเทศเขตร้อนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ส่วนประโยชน์ของด้วงแรดมะพร้าว แหล่งที่ตรวจสอบไม่ได้ระบุประโยชน์ทางการเกษตร มีเพียงข้อมูลว่าหนอนอาศัยและกินซากพืชที่กำลังผุ ในสวนมะพร้าวและปาล์มจึงถือเป็นศัตรูสำคัญที่ต้องควบคุม

📚 แหล่งอ้างอิง

🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?

เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ

ลงขายต้นไม้ฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม

❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

+ ด้วงแรดมะพร้าวกินอะไรเป็นอาหาร

ตัวเต็มวัยเจาะเข้าไปในยอดและโคนทางใบของมะพร้าวและปาล์มเพื่อกินน้ำเลี้ยงและเนื้อเยื่ออ่อน ส่วนหนอนกินซากพืชที่กำลังผุในกองปุ๋ยหมัก มูลสัตว์ ขี้เลื่อย และตอมะพร้าวผุ ข้อมูลที่กระทรวงเกษตรฯ เผยแพร่ระบุว่าหนอนในดินอาจกัดรากมะพร้าวที่เพิ่งปลูกได้ด้วย

+ ยาอะไรใช้ฆ่าด้วงแรดได้บ้าง

กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำไดอะซินอน 60% EC (IRAC 1B) หรือคาร์โบซัลแฟน 20% EC (IRAC 1A) อัตรา 80 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร ราดบริเวณคอมะพร้าวตั้งแต่โคนยอดอ่อนลงมาให้เปียก ต้นละ 1–1.5 ลิตร ทุก 15–20 วัน 1–2 ครั้งช่วงระบาด สารเคมีช่วยเฉพาะที่ยอด จึงต้องทำลายแหล่งขยายพันธุ์ควบคู่ไปด้วย และอ่านฉลากทุกครั้ง

+ ด้วงแรดมะพร้าวตัวเมียกับตัวผู้ดูอย่างไร

ตัวผู้มักมีเขาบนหัวยาวและโค้งกว่า ตัวเมียเขาสั้นกว่าและปลายท้องปล้องสุดท้ายมีขนสีน้ำตาลแดงขึ้นหนาแน่น ขนาดตัวใช้แยกเพศไม่ได้ เพราะขึ้นกับอาหารที่หนอนได้รับ ให้ดูขนที่ปลายท้องเป็นหลัก

+ ด้วงงวงมะพร้าวอันตรายไหม

อันตรายต่อต้นมะพร้าวมาก ด้วงงวงมะพร้าวเข้าทางแผลที่ด้วงแรดเจาะไว้แล้ววางไข่ หนอนกัดกินอยู่ภายในลำต้นจนใบยอดเหี่ยวและต้นตาย โดยมองจากภายนอกไม่เห็น ในแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบไม่มีข้อมูลว่าเป็นอันตรายต่อคน

+ ด้วงแรดมะพร้าวกินได้ไหม

ไม่แนะนำ เพราะไม่พบข้อมูลวิชาการที่ยืนยันความปลอดภัยของการกินด้วงแรดหรือหนอนด้วงแรด และตัวที่จับจากสวนอาจสัมผัสสารเคมีหรือเชื้อราเขียว แมลงที่คนนิยมกินคือหนอนด้วงสาคู (Rhynchophorus ferrugineus) ซึ่งเป็นด้วงงวง ไม่ใช่ด้วงแรด

💥 ลักษณะการทำลาย

ลักษณะความเสียหายที่เกิดจากการทำลายของแมลง

ที่ใบใหม่: ขาดแหว่งเป็นริ้ว รูปพัด หรือหางปลา เห็นรอยตัดรูป V เมื่อใบคลี่
ที่โคนทางใบ: รูเจาะ มีขุยเศษเนื้อเยื่อที่ปากรู
ที่ยอด: ยอดใหม่แคระแกร็นเมื่อถูกทำลายมาก
ที่ก้านทางใบ: บางครั้งถูกเจาะทะลุจนหักพับเมื่อโดนลม
ทั้งต้น: แผลเปิดทางให้ด้วงงวงมะพร้าววางไข่ จนยอดเน่าและต้นตายได้
ที่ราก (ต้นปลูกใหม่): หนอนในดินกัดราก ต้นเหี่ยว ใบเป็นสีน้ำตาล โตช้า
ที่ผล: ผลร่วงก่อนกำหนดและผลผลิตลดเมื่อพื้นที่ใบลดลง

🛒 สินค้าแนะนำสำหรับกำจัดแมลง

⚡ ผลิตภัณฑ์คุณภาพที่แนะนำสำหรับการกำจัดและป้องกัน