ต้นมะเขือยาวในแปลงผัก ผลยาวสีเขียวอ่อนห้อยหลายผล ผูกกับไม้หลัก

มะเขือยาว

Solanum melongena L.

ชื่อสามัญมะเขือยาว, มะเขือม่วง, มะเขือยาวเขียว, มะเขือยาวม่วง, มะเขือม่วงญี่ปุ่น, long eggplant, eggplant, aubergine, brinjal
วงศ์Solanaceae
ถิ่นกำเนิดพันธุ์ปลูกผลยาวของมะเขือ (Solanum melongena) ปลูกแพร่หลายในไทย จีน ญี่ปุ่น และทั่วเอเชีย
การรดน้ำ

ให้ดินชื้นสม่ำเสมอแต่ไม่แฉะ เพิ่มน้ำช่วงติดผลและช่วงอากาศร้อนแล้ง

แสงแดด

แดดจัดแสงแดดโดยตรง

ความยาก

ง่ายเหมาะสำหรับมือใหม่

อุณหภูมิ

อบอุ่นถึงร้อน เหมาะราว 21–29°C อากาศร้อนแล้งจัดทำให้ผลขม

ความสูง

ราว 0.5–1 เมตร (เอกสารลักษณะพืช กรมวิชาการเกษตร)

การเจริญเติบโต

เร็ว

📌

สรุปสั้น (TL;DR)

อ่าน 30 วินาที
  • 1 มะเขือยาว คือมะเขือผลยาวชนิด *Solanum melongena* L. วงศ์ Solanaceae ภาษาอังกฤษ long eggplant / eggplant / aubergine
  • 2 ผลมี 3 สี: เขียวอ่อน ม่วงเข้ม และขาว (กรมวิชาการเกษตร) มะเขือม่วง คือมะเขือยาวพันธุ์ผิวม่วง มีทั้งแบบยาวและแบบทรงไข่
  • 3 มะเขือม่วงญี่ปุ่น ผลสั้นกว่า (เช่น Kurume Long Purple ยาว 15–20 ซม.) ผิวบาง ส่วนมะเขือยาวลูกผสมทอร์นาโดยาว 25–30 ซม.
  • 4 กินดิบได้เล็กน้อย แต่เนื้อดิบอาจขมฝาด นิยมผัด ชุบไข่ทอด เผาทำยำ
  • 5 ดิบ 100 ก. ให้ราว 42 kcal ใยอาหาร 2.9 ก. (ฐานข้อมูลไทย ม.มหิดล)
  • 6 เก็บผล 7–10 วันหลังดอกบาน เริ่มเก็บราว 60–70 วันหลังปลูก ช่วงพีคเก็บทุก 2–3 วัน และควรปักหลักให้ผลตรง

🛒 ซื้อมะเขือยาว — ส่งตรงจากเกษตรกร

สั่งซื้อต้นจริงจากสวนทั่วประเทศ ผ่านตลาด KASETIDEA ไม่ผ่านคนกลาง

🌿

ยังไม่มีร้านขายมะเขือยาวในตลาดตอนนี้

ลองดูต้นไม้อื่นในตลาด หรือเป็นร้านแรกที่ลงขายต้นนี้

🛒 ดูตลาดต้นไม้ + ลงขายต้นนี้

ข้อมูลทั่วไป

มะเขือยาว คือมะเขือกลุ่มผลยาวเรียวในชนิด Solanum melongena L. วงศ์ Solanaceae ผลมีทั้งสีเขียวอ่อน ม่วงเข้ม และขาว ผิวเรียบมันวาว มีกลีบเลี้ยงสีเขียวติดที่ขั้ว คนไทยนิยมนำไปผัด ชุบไข่ทอด เผาทำยำ และใส่แกง ส่วน “มะเขือม่วง” ที่ขายในตลาดส่วนใหญ่ก็คือมะเขือยาวสายพันธุ์ผิวม่วงนั่นเอง

☀️
6–8 ชม./วัน
แดดที่ต้องการ
📏
25–30 ซม.
ผลมะเขือยาวทอร์นาโด
🌸
7–10 วัน
ดอกบานถึงเก็บผล
🥗
42 kcal
ต่อ 100 กรัม (ดิบ)

หน้านี้เน้นเฉพาะเรื่องของมะเขือยาวและมะเขือม่วง ทั้งชื่อภาษาอังกฤษ แบบสีและขนาดผล มะเขือม่วงญี่ปุ่นกับมะเขือม่วงกลม รสชาติ กินดิบได้ไหม คุณค่าทางโภชนาการ ประโยชน์ เมนู และจุดที่ต้องรู้เมื่อปลูกพันธุ์ผลยาว ส่วนพื้นฐานการปลูกมะเขือทุกชนิด อ่านที่หน้าต้นมะเขือ

🍆 มะเขือยาวคืออะไร ต่างจากมะเขือชนิดอื่นอย่างไร

มะเขือยาวเป็นมะเขือชนิดเดียวกับมะเขือเปราะ (Solanum melongena) แต่เป็นกลุ่มพันธุ์ที่ผลยาวทรงกระบอก เนื้อนุ่มฟูกว่าและนิยมกินสุกมากกว่า ส่วนมะเขือพวงเป็นคนละชนิด (S. torvum) ผลเล็กเท่าเม็ดถั่วและออกเป็นพวง

ชื่อไทย มะเขือยาว (มะเขือยาวเขียว มะเขือยาวม่วง/มะเขือม่วง มะเขือยาวขาว)
ชื่อภาษาอังกฤษ Long eggplant, Eggplant (สหรัฐฯ), Aubergine (อังกฤษ), Brinjal (อินเดีย)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Solanum melongena L.
วงศ์ Solanaceae (วงศ์เดียวกับพริกและมะเขือเทศ)
ลำต้น ไม้ล้มลุก สูงราว 0.5–1 เมตร ลำต้นสีเขียวหรือม่วง มีขนอ่อนสั้น บางต้นมีหนามเล็ก
ใบ ใบเดี่ยวเรียงสลับ ขอบหยักเป็นลอนหรือเว้า โคนใบเบี้ยว ปลายแหลม ใต้ใบมีขนนุ่ม ยาวราว 6–18 ซม.
ดอก สีม่วง กลีบ 5 แฉกเชื่อมกันที่โคน เกสรเพศผู้สีเหลือง 5 อัน ออกเดี่ยวหรือเป็นกลุ่ม
ผล ยาวทรงกระบอก ผิวเรียบมันวาว สีเขียวอ่อน ม่วงเข้ม หรือขาว ขั้วมีกลีบเลี้ยงสีเขียว
ขนาดผล มะเขือยาวลูกผสมพันธุ์ทอร์นาโดยาว 25–30 ซม. / Thai Long Green ยาว 25–30 ซม. กว้าง 4–5 ซม.
การกิน ผัด ชุบไข่ทอด เผาทำยำหรือตำ ใส่แกง และเป็นผักจิ้มน้ำพริก

เอกสารลักษณะพืชของกรมวิชาการเกษตรระบุว่าผลมะเขือยาวยาวรี ผิวเรียบมันวาว สีผลมี 3 กลุ่มคือ เขียวอ่อน ม่วงเข้ม และขาว ต้นชอบดินร่วนซุยอุดมสมบูรณ์ ต้องการน้ำและความชื้นปานกลาง และขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด รายละเอียดลำต้น ใบ และดอกของมะเขือทุกชนิดเทียบกันได้ที่หน้าต้นมะเขือ

🔤 มะเขือยาว ภาษาอังกฤษ เรียกว่าอะไร

มะเขือยาว ภาษาอังกฤษเรียกว่า long eggplant หรือเรียกรวม ๆ ว่า eggplant ส่วนในอังกฤษใช้คำว่า aubergine ถ้าต้องการเจาะจงพันธุ์ไทยผลเขียว ฝรั่งเรียกว่า Thai long green eggplant และมะเขือม่วงผลยาวเรียกว่า long purple eggplant

คำที่พบ ใช้ที่ไหน / หมายถึง ที่มา
Eggplant คำในสหรัฐฯ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ เดิมหมายถึงพันธุ์ผลขาวที่หน้าตาเหมือนไข่ไก่ บันทึกครั้งแรกปี 1763 Wikipedia
Aubergine คำในภาษาอังกฤษแบบบริติช Wikipedia, ม.เมลเบิร์น
Brinjal คำในอินเดีย เอเชียใต้ มาเลเซีย แอฟริกาใต้ Wikipedia, ม.เมลเบิร์น
Long eggplant ชื่อเรียกกลุ่มผลยาว ตรงกับคำว่า “มะเขือยาว” ชื่อสามัญ (ม.เมลเบิร์นจัดผลทรงกระบอกไว้ใน Cylindricum Group)
Thai Long Green / Long Green Thai Eggplant มะเขือยาวเขียวพันธุ์ไทย ม.เมลเบิร์น, Specialty Produce
Ma khuea yao / Makhua yao การถอดเสียงคำว่า มะเขือยาว ที่ใช้ในฐานข้อมูลต่างประเทศ ม.เมลเบิร์น
Nasu (ญี่ปุ่น), Qiezi (จีน) ชื่อมะเขือในภาษาญี่ปุ่นและจีนกลาง ม.เมลเบิร์น, Wikipedia

ชื่อวิทยาศาสตร์ melongena มีที่มาจากภาษากรีกที่คนโบราณโยงเข้ากับคำว่า melas แปลว่า “ดำ” ตามที่ Wikipedia อธิบาย ส่วนคำว่า aubergine และ brinjal สืบรากไปถึงคำภาษาอาหรับ bāḏinjān

🎨 มะเขือยาวมีกี่สี: มะเขือยาวเขียว มะเขือยาวสีม่วง และมะเขือยาวขาว

มะเขือยาวสีเขียว มะเขือยาวสีม่วง และมะเขือยาวสีขาว วางเทียบกันบนกระด้ง
มะเขือยาวมีสามสีหลัก คือเขียวอ่อน ม่วงเข้ม และขาว

มะเขือยาวมี 3 สีหลักตามเอกสารของกรมวิชาการเกษตร คือเขียวอ่อน ม่วงเข้ม และขาว แต่ละสีมีหลายสายพันธุ์ ความยาวผลตั้งแต่ราว 15 ซม. ไปจนถึงเกือบครึ่งเมตร ภาพด้านล่างเทียบขนาดผลของแบบที่พบบ่อย

เปรียบเทียบความยาวผลมะเขือยาว 4 แบบ มะเขือยาวเขียวพันธุ์ทอร์นาโด 25 ถึง 30 เซนติเมตร มะเขือม่วงยาวแบบผิงตง 30 ถึง 45 เซนติเมตร มะเขือม่วงญี่ปุ่น 15 ถึง 20 เซนติเมตร และมะเขือม่วงทรงไข่แบบตะวันตก 12 ถึง 25 เซนติเมตร
ภาพที่ 1: เทียบความยาวผลมะเขือยาวแบบต่าง ๆ (ทอร์นาโดจากศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรี ผ่าน GotoKnow, ผิงตงและคุรุเมะจากฐานข้อมูล ม.เมลเบิร์น, ทรงไข่แบบตะวันตกจาก Wikipedia) ภาพวาดอธิบาย ความกว้างผลเป็นค่าประมาณ
แบบ หน้าตาผล รสและเนื้อ ตัวอย่างพันธุ์ / ข้อมูล
มะเขือยาวเขียว ยาวเรียว เขียวอ่อนอมเขียวมะนาว ผิวบาง มันวาว ช้ำง่าย หวานอ่อน ไม่ค่อยขม เนื้อขาวถึงเขียวอ่อน ฟู ชุ่มน้ำ ทอร์นาโด (ลูกผสม ยาว 25–30 ซม.), Thai Long Green (ราว 80 วัน), Rolex F1 (ยาวราว 25 ซม. หนัก 100–200 ก.)
มะเขือยาวสีม่วง / มะเขือยาวม่วง ยาว ผอม สีม่วงเข้มถึงม่วงอ่อน อ่อน หวาน สม่ำเสมอ Thai Long Purple, Thai Long Violet, ผิงตง (Ping Tung Long ยาว 30–45 ซม.)
มะเขือยาวขาว ผิวสีขาว ผลยาว ไม่มีข้อมูลรสเฉพาะจากแหล่งที่เปิดอ่าน Dourga (Wikipedia), Long White Angel F1 (ม.เมลเบิร์น)
ม่วงลายขาว ม่วงสลับลายขาว ยาวราว 20 ซม. เนื้อขาว Asian Bride (ม.เมลเบิร์น)

คนที่ค้นหา “มะเขือยาวม่วง” “มะเขือยาวสีม่วง” และ “มะเขือม่วงยาว” ส่วนใหญ่หมายถึงผลชนิดเดียวกัน คือมะเขือยาวพันธุ์ผิวม่วง ฐานข้อมูลของ University of Melbourne ยังระบุจุดสังเกตของ Thai Long Green ว่าถ้าผิวเริ่มซีดขาว แปลว่าผลเริ่มแก่และเมล็ดกำลังสร้าง จึงควรเก็บตอนผลยังเขียวสด ซึ่งจะได้เนื้อนุ่มและเมล็ดน้อย

🟣 มะเขือม่วงคืออะไร มะเขือยาวกับมะเขือม่วงต่างกันอย่างไร

มะเขือม่วงผลยาวสีม่วงเข้มมันวาวห้อยบนต้น ข้างดอกมะเขือสีม่วง
มะเขือม่วงคือมะเขือยาวพันธุ์ผิวม่วง ผิวมันวาว ขั้วสีเขียว

มะเขือม่วงคือมะเขือ (S. melongena) ที่ผิวผลเป็นสีม่วง จึงเป็นชนิดเดียวกับมะเขือยาว ต่างกันที่สีผิวและรูปทรงตามพันธุ์ มะเขือม่วงที่ขายในไทยมีทั้งแบบผลยาวเรียว (มะเขือม่วงยาว) และแบบทรงไข่อ้วนสั้น (มักเรียกมะเขือม่วงกลม) สีม่วงมาจากสารแอนโทไซยานินที่ผิว

ลักษณะ มะเขือยาวเขียว มะเขือม่วงยาว มะเขือม่วงกลม / ทรงไข่
สีผิว เขียวอ่อน ม่วงเข้มถึงม่วงอมดำ ม่วงเข้มเกือบดำ มันวาว
รูปทรง ยาวเรียว ผลตรง ยาวเรียว บางพันธุ์ยาวมาก ทรงไข่ยาว อ้วนกว่า
ขนาดที่พบในแหล่งข้อมูล 25–30 ซม. 15–45 ซม. ตามพันธุ์ 12–25 ซม. (พันธุ์ตะวันตกที่พบทั่วไป)
เนื้อ นุ่ม ฟู ชุ่มน้ำ นุ่ม พันธุ์เอเชียผิวบาง เนื้อแน่นกว่า เหมาะหั่นแว่นหนา ๆ
ใช้ทำอะไร ผัด เผา ยำ แกง ผัด ชุบไข่ทอด ย่าง ชุบแป้งทอด อบ ย่าง

เดิมคำว่า “มะเขือยาว” ในตลาดไทยมักหมายถึงผลสีเขียว และ “มะเขือม่วง” หมายถึงผลสีม่วงที่มีทั้งแบบยาวและแบบอ้วน ข้อควรรู้คือมะเขือม่วงกลมไม่ใช่มะเขือเปราะสีม่วง มะเขือเปราะม่วงผลกลมเล็กเท่าลูกกอล์ฟ เนื้อกรอบ กินดิบได้ ส่วนมะเขือม่วงกลมผลใหญ่ เนื้อนุ่ม นิยมกินสุก Wikipedia ระบุว่าพันธุ์ตะวันตกที่พบทั่วไปเป็นทรงไข่ยาว 12–25 ซม. ผิวม่วงเข้ม ขณะที่พันธุ์จีนมักผลแคบยาวคล้ายแตงกวาห้อยลง

เรื่องสีม่วง เอกสารของคณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดลจัด “มะเขือม่วง” ไว้ในกลุ่มผักที่มีแอนโทไซยานินสูง ซึ่งเป็นรงควัตถุกลุ่มฟลาโวนอยด์ที่ละลายน้ำได้ ตารางในเอกสารให้ปริมาณในมะเขือราว 8–85 หน่วยต่อ 100 กรัมน้ำหนักสด (เอกสารเขียนหน่วยเป็นกรัม ซึ่งน่าจะหมายถึงมิลลิกรัม) ส่วน University of Maine Extension ระบุว่ามะเขือปรุงได้ทั้งแบบมีเปลือกและไม่มีเปลือก และเปลือกที่ปรุงสุกแล้วกินร่วมกับเนื้อได้

🇯🇵 มะเขือม่วงญี่ปุ่น และมะเขือยาวพันธุ์ต่างประเทศ

มะเขือม่วงญี่ปุ่นคือมะเขือผลยาวผิวม่วงเข้มเกือบดำ ขนาดสั้นกว่ามะเขือยาวไทย ผิวบาง Wikipedia ระบุว่าพันธุ์ญี่ปุ่นและเกาหลีส่วนใหญ่ผิวบาง ส่วนฐานข้อมูล ม.เมลเบิร์นให้ขนาดพันธุ์ Kurume Long Purple ยาว 15–20 ซม. กว้าง 4–5 ซม.

พันธุ์ กลุ่ม ลักษณะผล อายุถึงเก็บ (ตามแหล่ง)
Kurume Long Purple ญี่ปุ่น ม่วงเข้ม ยาว 15–20 ซม. กว้าง 4–5 ซม. ไม่ระบุ (ม.เมลเบิร์น)
Millionaire ญี่ปุ่น ผลเรียวยาวแบบตะวันออก ม่วงเข้ม 55 วัน (UF/IFAS, Missouri Extension)
Ichiban ญี่ปุ่น ผลยาวเรียว ผิวม่วง 60 วัน (Missouri Extension)
Ping Tung Long จีน/ไต้หวัน ม่วงอ่อนวาว ยาว 30–45 ซม. กว้างราว 3 ซม. 65–90 วัน (ม.เมลเบิร์น)
Little Fingers เอเชีย (Wikipedia จัดเป็นพันธุ์เอเชียผลเรียว) ผลยาวขนาดเล็ก 65 วัน (Missouri Extension)
Thai Long Green ไทย เขียวมะนาว ยาว 25–30 ซม. เรียวมาก ราว 80 วัน (ม.เมลเบิร์น)

อายุถึงเก็บของต่างประเทศนับจากวันย้ายกล้าตามระบบของสหรัฐฯ ใช้เทียบความเร็วระหว่างพันธุ์ได้ แต่ไม่ใช่ตัวเลขที่ปลูกในไทยแล้วจะได้เท่ากัน ในตลาดไทย มะเขือม่วงญี่ปุ่นมักขายในซูเปอร์มาร์เก็ต ส่วนเมล็ดพันธุ์ที่วางขายมักเป็นลูกผสมของบริษัทเมล็ดพันธุ์

💡 พันธุ์ผลยาวมาก ต้องมีหลัก
ถ้าจะปลูกมะเขือม่วงญี่ปุ่นหรือพันธุ์ผลยาวมาก ๆ ให้เตรียมไม้หลักไว้ตั้งแต่แรก University of Missouri Extension ระบุว่าการทำหลักช่วยให้ผลไม่แตะดินและผลทรงยาวตรงสวยขึ้น และ Ping Tung Long ต้องให้ต้นตั้งตรงผลจึงจะไม่โค้ง

👅 มะเขือยาวรสชาติเป็นอย่างไร เนื้อสัมผัสแบบไหน

มะเขือยาวเนื้อนุ่ม ฟู ชุ่มน้ำ รสอ่อนอมหวาน พอสุกแล้วเนื้อจะนิ่มเนียนและดูดซับน้ำซอสหรือน้ำมันได้ดี ต่างจากมะเขือเปราะที่เนื้อแน่นกรอบ จึงเหมาะกับเมนูผัด ทอด และเผามากกว่ากินดิบ

  • มะเขือยาวเขียว: Specialty Produce บรรยาย Long Green Thai Eggplant ว่าผิวบาง เรียบ มันวาว ช้ำง่าย เนื้อขาวถึงเขียวอ่อน ฟูและชุ่มน้ำ รสหวานอ่อน ไม่มีความขมแบบพันธุ์อื่น ไม่ต้องปอกเปลือก และคงรูปเมื่อผัดหรือย่าง
  • มะเขือยาวม่วง: ม.เมลเบิร์นบรรยาย Thai Long Purple ว่ารสอ่อนมาก หวาน และผลสม่ำเสมอ
  • ความขม: Wikipedia ระบุว่าผลดิบอาจมีรสขมฝาด แต่เมื่อสุกจะนุ่มและรสกลมกล่อมขึ้น UF/IFAS เสริมว่าถ้าอากาศร้อนหรือแล้งเกินไป ผลจะมีรสขม และ Missouri Extension ระบุว่าผลที่แก่เกินจะมีเมล็ดขม
  • เนื้อเปลี่ยนสีเร็ว: UF/IFAS แนะนำให้หั่นเมื่อจะปรุงเท่านั้น เพราะเนื้อเปลี่ยนสีเร็วหลังหั่น

🥢 มะเขือยาวกินดิบได้ไหม

กินดิบได้ในปริมาณน้อย เช่นเป็นผักจิ้มน้ำพริก แต่มะเขือยาวเหมาะกับการกินสุกมากกว่า เพราะเนื้อดิบอาจขมฝาด และแหล่งข้อมูลต่างประเทศส่วนใหญ่แนะนำให้ปรุงสุกก่อนกิน

แหล่งข้อมูล ระบุว่าอย่างไร
เดลินิวส์ (บทความมะเขือยาว) ผลใช้เป็นผักสดได้
Wikipedia: Eggplant ผลดิบอาจขมและฝาด เมื่อปรุงสุกจะนุ่มและรสดีขึ้น การล้าง พักให้สะเด็ดน้ำ และโรยเกลืออาจลดความขม
Specialty Produce (Long Green Thai Eggplant) ควรปรุงสุกก่อนกิน จะได้เนื้อนุ่มชุ่มน้ำ
University of Maine Extension นักเขียนบางรายแนะนำให้ปรุงสุกเพื่อทำลายโซลานีนที่อาจมีอยู่ ผิวกินได้เมื่อปรุงสุก

สรุปแบบใช้งานได้จริง ถ้าชอบกินมะเขือยาวดิบกับน้ำพริก ให้เลือกผลอ่อนที่ผิวมันวาว เมล็ดยังเล็กและไม่เป็นสีน้ำตาล ล้างให้สะอาด และกินแต่พอประมาณ คนที่ไม่เคยกินดิบควรลองปริมาณน้อยก่อน เพราะ Wikipedia รายงานว่ามีผู้แพ้มะเขือได้ อาการที่พบเช่นคันผิวหรือคันปาก ปวดศีรษะเล็กน้อย หรือปวดท้อง และโปรตีนก่อภูมิแพ้บางตัวยังคงอยู่แม้ผ่านความร้อน

⚠️ กินเฉพาะผล และสังเกตอาการแพ้
ใบและดอกของมะเขือมีโซลานีน Wikipedia ระบุว่าอาจเป็นพิษถ้ากินในปริมาณมาก ส่วนที่กินคือผลอ่อนเท่านั้น ถ้ากินมะเขือแล้วมีผื่น คันปาก หน้าบวม หรือเสียงแหบ ให้หยุดกินและพบแพทย์ (เดลินิวส์) ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

🥗 คุณค่าทางโภชนาการของมะเขือยาว

มะเขือยาวดิบ 100 กรัมให้พลังงานราว 42 กิโลแคลอรี มีใยอาหาร 2.9 กรัม และมีวิตามินซีกับวิตามินเอ ตามฐานข้อมูลองค์ประกอบอาหารไทยของสถาบันโภชนาการ ม.มหิดล (ผ่านหน้า HDmall) ตารางด้านล่างวางเทียบกับค่ามะเขือดิบทั่วไปที่ Wikipedia อ้างไว้

สารอาหาร (ดิบ 100 ก.) มะเขือยาว (ฐานข้อมูลไทย ม.มหิดล) มะเขือดิบทั่วไป (Wikipedia)
พลังงาน 42 กิโลแคลอรี 25 กิโลแคลอรี
น้ำ 85.3 กรัม 92 กรัม
โปรตีน 3.9 กรัม 0.98 กรัม
ไขมัน 0.3 กรัม 0.18 กรัม
คาร์โบไฮเดรต 11.6 กรัม 5.88 กรัม
ใยอาหาร 2.9 กรัม 3 กรัม
น้ำตาล 3.2 กรัม 3.53 กรัม
แคลเซียม 97 มิลลิกรัม –
เหล็ก 1.1 มิลลิกรัม –
โซเดียม 29 มิลลิกรัม –
วิตามินเอ 653 ไมโครกรัม –
วิตามินซี 71.8 มิลลิกรัม –
แมงกานีส – 0.232 มิลลิกรัม (ราว 11% ของค่าที่แนะนำต่อวัน)

หมายเหตุ: ตัวเลขสองคอลัมน์ต่างกันพอสมควร เพราะมาจากตัวอย่าง พันธุ์ และวิธีวิเคราะห์ต่างกัน ค่าของไทยวิเคราะห์จากมะเขือยาวที่ขายในไทย ส่วนค่าของ Wikipedia เป็นมะเขือดิบทั่วไป ใช้ดูภาพรวมว่ามะเขือยาวเป็นผักพลังงานต่ำและมีใยอาหารเท่านั้น ส่วน University of Maine Extension ระบุว่ามะเขือ 1 ถ้วยให้พลังงานเพียงราว 38 กิโลแคลอรี และเป็นแหล่งใยอาหารที่ดี

💚 มะเขือยาว ประโยชน์ สรรพคุณ และมะเขือม่วง ประโยชน์

ประโยชน์ที่ชัดเจนที่สุดของมะเขือยาวคือเป็นผักพลังงานต่ำ ไขมันต่ำ และมีใยอาหาร ส่วนมะเขือม่วงได้สารแอนโทไซยานินจากเปลือกเพิ่มมา ข้อมูลสรรพคุณอื่นส่วนใหญ่เป็นภูมิปัญญาหรือคำกล่าวในสื่อที่ยังไม่มีงานวิจัยในคนรองรับชัดเจน

ประโยชน์ตามข้อมูลโภชนาการ

  • พลังงานต่ำ ใยอาหารดี: University of Maine Extension ระบุว่ามะเขือแทบไม่มีไขมันและเป็นแหล่งใยอาหารที่ดีมาก มีโพแทสเซียม เหล็ก และโปรตีนพอสมควร
  • วิตามิน: เอกสารลักษณะพืชของกรมวิชาการเกษตรระบุว่าผลมะเขือยาวมีวิตามินเอ บี ซี และพี และระบุว่าผลสีม่วงมีวิตามินพีมาก
  • มะเขือม่วง ประโยชน์: คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดลจัดมะเขือม่วงไว้ในกลุ่มผักผลไม้สีม่วงที่มีแอนโทไซยานิน ซึ่งเอกสารอธิบายว่ามีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ในภาพรวมของสารกลุ่มนี้

มะเขือยาว สรรพคุณตามความเชื่อและภูมิปัญญา

บทความของเดลินิวส์รวบรวมการใช้แบบพื้นบ้าน เช่น ใช้ผลแห้งทำยาลูกกลอนแก้ปวดและขับเสมหะ ใช้เถ้าจากดอกทาแก้ปวดฟัน และตำขั้วผลพอกแผลในปาก รวมถึงกล่าวถึงการช่วยเรื่องหลอดเลือดและหัวใจ แต่บทความไม่ได้อ้างงานวิจัยประกอบ ส่วนเอกสารกรมวิชาการเกษตรกล่าวว่าวิตามินพีช่วยให้หลอดเลือดฝอยแข็งแรง ซึ่งเป็นข้อความในเอกสารที่ยังไม่ได้ยืนยันด้วยการทดลองในคน ข้อมูลส่วนนี้จึงเป็นการใช้ตามภูมิปัญญา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ควรปรึกษาแพทย์

เรื่องโซลานีน เดลินิวส์เขียนว่ามีความกังวลว่าโซลานีนอาจกระตุ้นการอักเสบของข้อ แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าปริมาณเล็กน้อยในมะเขือยาวทำให้เกิดอาการ ถ้ากินแล้วปวดหรือบวมที่ข้อ ควรหยุดกินและไปพบแพทย์

🍳 มะเขือยาวทำอะไรได้บ้าง และมะเขือม่วง เมนูยอดนิยม

มะเขือยาวผัดหมูสับใส่ใบโหระพาในกระทะ ข้างผลมะเขือยาวสด
มะเขือยาวนิยมนำไปผัด เนื้อนุ่มดูดซอสได้ดี

มะเขือยาวทำได้ทั้งผัด ชุบไข่ทอด เผาทำยำหรือตำ ใส่แกง และเป็นผักจิ้มน้ำพริก University of Maine Extension ระบุวิธีปรุงมะเขือไว้หลายแบบ ทั้งอบ ต้ม ทอด ผัด นึ่ง และตุ๋น ส่วนในครัวไทยมีเมนูที่ค้นหากันบ่อยตามตารางนี้

กลุ่มเมนู ตัวอย่างเมนู จุดเด่นของมะเขือยาวในเมนูนี้
ผัด มะเขือยาวผัดหมูสับ ผัดมะเขือยาวใส่โหระพา มะเขือยาวผัดเต้าเจี้ยว เนื้อนุ่มดูดซอสได้ดี Thai Cookbook TV ยกตัวอย่างผัดมะเขือยาวใส่โหระพา
ชุบไข่ทอด มะเขือยาวชุบไข่ทอด มะเขือม่วงชุบแป้งทอด เนื้อนุ่มด้านในตัดกับผิวไข่กรอบ ใช้ได้ทั้งผลเขียวและม่วง
เผา / ย่าง มะเขือยาวเผา ยำมะเขือยาว มะเขือยาวหน้าหมูสับ เผาจนสุกแล้วลอกเปลือก ได้เนื้อนิ่มหอมกลิ่นไหม้
ตำ / น้ำพริก ตำมะเขือแบบล้านนา น้ำพริกต่าง ๆ Specialty Produce ระบุว่าทางภาคเหนือนำมะเขือเผามาตำกับไข่ต้มและสมุนไพร
แกงและต้ม แกงต่าง ๆ ซุป Thai Cookbook TV ระบุว่ามะเขือยาวเป็นส่วนผสมของซุปหลายชนิด
อาหารประเทศเพื่อนบ้าน ทอร์ตังตาลง (ฟิลิปปินส์) หยูเซียงเฉียจื่อ (จีน) Wikipedia ระบุว่าฟิลิปปินส์ใช้มะเขือม่วงผลยาวชุบไข่ทอด และจีนนิยมนำไปทอดน้ำมัน

ผัดมะเขือยาว วิธีทำแบบไม่ให้เละ

หลักของมะเขือยาวผัดหมูสับคือทำให้มะเขือสุกก่อนแล้วค่อยรวมกับเนื้อสัตว์และซอส สูตรมะเขือยาวผัดเต้าเจี้ยวหมูสับของ Phol Food Mafia ใช้วิธีหั่นมะเขือเป็นชิ้นแล้วนำลงทอดในน้ำมันแยกหม้อเพียงครู่เดียว ตักพักไว้ แล้วใส่กลับลงกระทะตอนท้าย ทำให้มะเขือคงชิ้นไม่เละ ส่วนการปรุงรส เช่น เต้าเจี้ยว ซอสหอยนางรม น้ำปลา พริก และใบโหระพา ปรับได้ตามชอบ

มะเขือยาวชุบไข่ทอด

มะเขือยาวชุบไข่ทอดเป็นเมนูง่ายที่ใช้ได้ทั้งมะเขือยาวเขียวและมะเขือม่วง หั่นผลเป็นแว่นเฉียงหรือผ่าครึ่งตามยาว ชุบไข่แล้วทอดจนผิวเหลือง อาหารฟิลิปปินส์มีเมนูคล้ายกันชื่อทอร์ตังตาลง ซึ่ง Wikipedia ระบุว่าใช้มะเขือม่วงผลยาวเรียว ข้อควรรู้คือ University of Maine Extension กล่าวว่ามะเขือดูดซับไขมันได้เร็วกว่าผักอื่น จึงควรใช้น้ำมันพอดีและพักบนตะแกรงหรือกระดาษซับน้ำมันหลังทอด

มะเขือยาวเผา และยำมะเขือยาว

มะเขือยาวเผาคือการเผาหรือย่างทั้งผลจนเปลือกไหม้และเนื้อนิ่ม แล้วลอกเปลือกออก ใช้ทำยำมะเขือยาวหรือตำมะเขือแบบเหนือ สูตรมะเขือยาวหน้าหมูสับของ Phol Food Mafia เลือกอบในเตาแทนการเผาเพื่อความสะดวก โดยเจาะผิวก่อนอบ พออบนิ่มแล้วปิดฝาพักไว้ให้เปลือกล่อนลอกง่าย แล้วนำเนื้อไปพักให้สะเด็ดน้ำก่อนราดหมูสับผัดพริกเผาและโหระพา

💡 หั่นตอนจะปรุง ลดดำและลดขม
UF/IFAS ระบุว่าเนื้อมะเขือเปลี่ยนสีเร็วหลังหั่น จึงควรหั่นมะเขือยาวเมื่อพร้อมปรุงเลย ส่วน Wikipedia ระบุว่าการล้าง พักให้สะเด็ดน้ำ และโรยเกลือชิ้นมะเขือก่อนปรุงอาจช่วยลดความขม ใช้ได้ทั้งก่อนผัดและก่อนชุบไข่ทอด

🌱 ปลูกมะเขือยาว: จุดที่ต่างจากมะเขือชนิดอื่น

มะเขือยาวปลูกแบบเดียวกับมะเขือทั่วไป คือเพาะกล้าแล้วย้ายปลูกในที่แดดจัด ดินร่วนระบายน้ำดี ขั้นตอนเพาะกล้า ระยะปลูก ปุ๋ย น้ำ และโรคแมลง อ่านที่วิธีปลูกมะเขือทั่วไป (เพาะกล้า ระยะปลูก ปุ๋ย น้ำ โรคแมลง) หัวข้อนี้สรุปเฉพาะจุดที่ต้องใส่ใจเมื่อปลูกพันธุ์ผลยาว

  • แดด: Alabama Cooperative Extension แนะนำแดดเต็มวัน 6–8 ชั่วโมง
  • เลือกพันธุ์ลูกผสม: ข้อมูลของศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรีระบุมะเขือยาวลูกผสมที่ปลูกในไทย เช่น ดาร์กดรากอน อะโกร่า คาชิโน และทอร์นาโด โดยทอร์นาโดปลูกมากที่สุด ผลตรง ยาว 25–30 ซม. สีเขียวมัน และระบุว่าต้านทานโรคแมลง
  • ปักหลักค้ำ: ข้อมูลเดียวกันแนะนำให้ปักไม้หลักและผูกกิ่งเมื่อต้นเริ่มออกดอกติดผล เพื่อไม่ให้ผลแตะดิน Missouri Extension ใช้หลักไม้หนาราว 1 นิ้ว ยาว 48–60 นิ้ว (ราว 120–150 ซม.) ปักทุก 2 ต้นในแถว แล้วขึงเชือกโอบต้นแบบเดียวกับพริกและมะเขือเทศ
  • ดิน: Missouri Extension ระบุ pH ดินที่เหมาะคือ 6.0–7.0 และเลือกดินที่ระบายน้ำดี
  • การติดผล: ดอกบานอยู่ 2–3 วันและผสมตัวเองได้ ผึ้งช่วยให้ติดผลและผลผลิตดีขึ้น (Missouri Extension, UF/IFAS)
  • อากาศ: UF/IFAS ระบุว่ามะเขือชอบอุณหภูมิราว 70–85°F (ราว 21–29°C) และถ้าร้อนหรือแล้งเกินไปผลจะขม
  • ปุ๋ยและศัตรูพืช: ใช้แนวเดียวกับมะเขือทั่วไป ดูหลักการใส่ปุ๋ยต้นไม้ หรือคำนวณด้วยเครื่องคำนวณปุ๋ย ส่วนแมลงปากดูดอย่างเพลี้ยแป้งให้ตรวจใต้ใบสม่ำเสมอ

ซองเมล็ดมะเขือยาวยี่ห้อหนึ่งที่ขายใน HomePro ระบุว่าปลูกได้ทุกฤดู ฤดูหนาวเหมาะเป็นพิเศษ และเว้นระยะต้นราว 20–25 นิ้ว ข้อมูลบนซองเป็นข้อมูลของผู้ขาย ควรอ่านคำแนะนำบนซองของพันธุ์ที่ซื้อมาประกอบด้วย

⏱️ มะเขือยาวปลูกกี่วันเก็บได้ และเก็บตอนไหนดี

ใช้กรรไกรตัดขั้วเก็บผลมะเขือยาวสีเขียวจากต้นที่ผูกไม้หลัก
เก็บมะเขือยาวด้วยการตัดขั้ว ไม่บิดดึงจากกิ่ง

มะเขือยาวลูกผสมพันธุ์ทอร์นาโดเริ่มเก็บได้ราว 60–70 วันหลังปลูก และเก็บผลเมื่ออายุ 7–10 วันหลังดอกบาน ตามข้อมูลของศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรี ส่วนซองเมล็ดมะเขือยาวบางยี่ห้อระบุ 60–85 วัน แล้วแต่พันธุ์

ลำดับการเก็บมะเขือยาว ดอกบานอยู่ 2 ถึง 3 วัน เก็บผลได้ 7 ถึง 10 วันหลังดอกบาน เก็บทุก 2 ถึง 3 วันช่วงพีค ผลผิวมันวาวคือพร้อมเก็บ ผลผิวด้านสีบรอนซ์เมล็ดน้ำตาลคือแก่เกิน
ภาพที่ 2: ช่วงเก็บผลมะเขือยาว (อายุผลจากข้อมูลมะเขือยาวลูกผสมของศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรี ผ่าน GotoKnow ส่วนดอก ความถี่การเก็บ และลักษณะผลแก่เกินจาก University of Missouri Extension และ UF/IFAS)
เรื่อง ข้อมูล แหล่งข้อมูล
เริ่มเก็บผล 60–70 วันหลังปลูก (ทอร์นาโด) ศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรี (GotoKnow)
อายุผลที่เก็บ 7–10 วันหลังดอกบาน เก็บให้มีขั้วติดผล ศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรี (GotoKnow)
ความถี่ในการเก็บ ทุก 2–3 วันช่วงที่ให้ผลมาก ถ้าเก็บห่างจะออกดอกน้อยลงและผลผลิตลด Missouri Extension
วิธีตัด ใช้กรรไกรตัด เหลือขั้วราว 1 นิ้ว (2.5 ซม.) ห้ามดึง Missouri Extension
สัญญาณแก่เกิน ผิวด้าน ออกสีบรอนซ์ เมล็ดเป็นสีน้ำตาลและขม / มะเขือยาวเขียวเริ่มซีดขาว Missouri Extension, ม.เมลเบิร์น
อายุพันธุ์ต่างประเทศ มะเขือทั่วไปเริ่มเก็บ 65–90 วันหลังย้ายกล้า ส่วนพันธุ์ผลยาว Millionaire 55 วัน และ Ichiban 60 วัน Missouri Extension, UF/IFAS (จัด Millionaire เป็นแบบญี่ปุ่น)

ภาพรวมเวลาตั้งแต่เพาะกล้าจนถึงเก็บเมล็ดพันธุ์ของมะเขือทุกชนิด มีเส้นเวลาไว้ในหน้าต้นมะเขือ ส่วนหน้านี้เน้นช่วงที่สำคัญที่สุดของมะเขือยาว คือช่วงไม่กี่วันหลังดอกบานที่ผลยังอ่อน ผิวมัน และเมล็ดยังไม่แข็ง ถ้าพลาดช่วงนี้ไป ผลจะเหนียวและขม ขายไม่ได้ราคา

🚜 ปลูกมะเขือยาวขาย: เรื่องที่ควรรู้ก่อนเริ่ม

มะเขือยาวเป็นผักที่เก็บผลได้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หัวใจของการปลูกขายคือเลือกพันธุ์ลูกผสมที่ผลตรง ทำค้างให้ผลไม่แตะดิน และมีแรงงานเก็บทุก 2–3 วัน ส่วนระยะปลูกในแปลง จำนวนต้นต่อไร่ และสูตรปุ๋ยช่วงเก็บผล ดูได้ที่ระยะปลูกและสูตรปุ๋ยมะเขือยาวในแปลง

  1. เลือกพันธุ์ตามตลาด: ตลาดสดทั่วไปคุ้นกับมะเขือยาวเขียว ส่วนร้านอาหารหรือซูเปอร์มาร์เก็ตบางแห่งต้องการมะเขือม่วงหรือพันธุ์ญี่ปุ่น ควรถามผู้รับซื้อก่อนปลูก
  2. ผลตรงขายง่ายกว่า: Missouri Extension ระบุว่าการทำหลักช่วยให้ผลทรงยาวมีรูปทรงดีขึ้น ผลที่โค้งหรือมีรอยแผลจากการแตะดินมักถูกคัดออก
  3. วางแผนแรงงานเก็บ: ผลเก็บได้ภายใน 7–10 วันหลังดอกบาน และควรเก็บทุก 2–3 วัน ปลูกมากเกินกำลังเก็บจะได้ผลแก่ค้างต้น
  4. ผลผลิตอ้างอิง: ข้อมูลของศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรีคาดผลผลิตทอร์นาโดราว 5,000–7,000 กก./ไร่ เป็นตัวเลขของแปลงที่ดูแลดี ใช้เป็นเป้าหมายคร่าว ๆ
  5. ระวังผิวช้ำ: มะเขือยาวเขียวผิวบางและช้ำง่าย (Specialty Produce) และ University of Maine Extension เตือนว่าแรงกดที่ผิวทำให้ช้ำและเน่าเร็ว ควรใส่ภาชนะที่ไม่อัดแน่น
⚠️ อย่าแช่มะเขือยาวเย็นจัด
ห้องเย็นไม่ได้ช่วยเสมอไป Missouri Extension ระบุว่ามะเขือเก็บได้นานราว 1 สัปดาห์ที่ 55°F (ราว 13°C) ความชื้นสัมพัทธ์ 90–95% และไม่ควรเก็บต่ำกว่า 50°F (10°C) เพราะผลเสียหายจากความเย็นได้ ส่วนการใช้สารเคมีในแปลงให้ทำตามฉลากและเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร

🛒 เลือกซื้อมะเขือยาวและเก็บรักษาให้สดนาน

เลือกผลที่ผิวมันวาว แน่น หนักมือเมื่อเทียบกับขนาด และไม่มีรอยแผล หลีกเลี่ยงผลที่ผิวเหี่ยว นิ่มยวบ หรือมีลายสีน้ำตาลหรือสีน้ำเงิน ตามคำแนะนำของ University of Maine Extension

  • ผลเล็กเรียวเนื้อนุ่มกว่า: University of Maine Extension ระบุว่ามะเขือที่ผลเล็กเรียวมักมีเมล็ดเล็กและเนื้อนุ่มกว่า
  • มะเขือยาวเขียว: เลือกผลที่ยังเขียวสด ผลที่ผิวซีดขาวแสดงว่าเริ่มแก่ (ม.เมลเบิร์น)
  • มะเขือม่วง: เลือกผลสีม่วงสดสม่ำเสมอ ผิวไม่ด้าน UF/IFAS ระบุว่าผลที่ด้านและเริ่มเหลืองคือแก่เกิน
  • เก็บในตู้เย็น: ไม่ต้องล้างก่อนเก็บ ใส่ช่องผักโดยไม่อัดแน่น เก็บได้ราวหนึ่งสัปดาห์ (University of Maine Extension) อุณหภูมิที่เหมาะคือ 46–55°F (ราว 8–13°C) ต่ำกว่านี้ผลจะเสียหาย
  • หั่นตอนจะปรุง: เนื้อเปลี่ยนสีเร็ว (UF/IFAS)

ถ้าสนใจมะเขือชนิดอื่น อ่านต่อได้ที่มะเขือเปราะ ซึ่งเป็นมะเขือผลกลมเนื้อกรอบ มะเขือพวง และภาพรวมมะเขือทุกชนิดที่หน้าต้นมะเขือ

📚 แหล่งอ้างอิง

🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?

เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ

ลงขายต้นไม้ฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม

❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

+ มะเขือยาวชอบแดดไหม

มะเขือยาวชอบแดดจัด Alabama Cooperative Extension แนะนำให้ปลูกมะเขือในที่แดดเต็มวัน 6–8 ชั่วโมง ดินต้องระบายน้ำดี และอากาศที่เหมาะคือราว 21–29°C ถ้าร้อนหรือแล้งจัดเกินไป ผลอาจมีรสขม

+ มะเขือยาวกินดิบได้ไหม

กินดิบได้ในปริมาณน้อย เช่นเป็นผักจิ้มน้ำพริก แต่เนื้อดิบอาจขมและฝาด แหล่งข้อมูลส่วนใหญ่จึงแนะนำให้ปรุงสุก เช่น ผัด ทอด หรือเผา ถ้าจะกินดิบให้เลือกผลอ่อนผิวมัน ล้างให้สะอาด กินพอประมาณ และหยุดกินถ้ามีอาการแพ้ เช่น คันปากหรือผื่น

+ มะเขือยาวกับมะเขือม่วงต่างกันอย่างไร

ทั้งสองเป็นพืชชนิดเดียวกันคือ Solanum melongena ต่างกันที่สีผิวและรูปทรงตามพันธุ์ มะเขือยาวมักหมายถึงผลยาวเรียวสีเขียวอ่อน ส่วนมะเขือม่วงคือผลสีม่วงจากสารแอนโทไซยานิน มีทั้งแบบยาวเรียวและแบบทรงไข่อ้วน รสและการใช้ทำอาหารใกล้เคียงกัน

+ มะเขือยาวภาษาอังกฤษคืออะไร

มะเขือยาวภาษาอังกฤษเรียกว่า long eggplant หรือเรียกรวมว่า eggplant ในสหรัฐฯ aubergine ในอังกฤษ และ brinjal ในอินเดีย มะเขือยาวเขียวพันธุ์ไทยเรียกว่า Thai long green eggplant ส่วนชื่อวิทยาศาสตร์คือ Solanum melongena L.

+ มะเขือยาวปลูกกี่วันเก็บได้

มะเขือยาวลูกผสมพันธุ์ทอร์นาโดเริ่มเก็บได้ราว 60–70 วันหลังปลูก ตามข้อมูลศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร จ.สุพรรณบุรี โดยเก็บผลที่อายุ 7–10 วันหลังดอกบาน ช่วงที่ให้ผลมากควรเก็บทุก 2–3 วัน ส่วนพันธุ์อื่นอาจใช้เวลา 60–85 วันตามที่ระบุบนซองเมล็ด

แชร์หน้านี้ให้เพื่อน
Facebook LINE X

📚 แหล่งอ้างอิง

กรมวิชาการเกษตร, ศูนย์ส่งเสริมฯ สุพรรณบุรี (GotoKnow), คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล, ฐานข้อมูลโภชนาการ ม.มหิดล (ผ่าน HDmall), University of Melbourne, University of Missouri Extension, UF/IFAS, Alabama Extension, University of Maine Extension, Wikipedia

ความคิดเห็นและคำถาม