ราแป้ง
พบใน มะม่วง แตงกวา แตงร้าน และอีก 24 ชนิด
- เชื้อสาเหตุ
- Oidium mangiferae, Podosphaera xanthii, Golovinomyces cichoracearum และอีก 6 ชนิด
- แพร่ระบาดทาง
- ลม, สปอร์จากใบและยอดที่เป็นโรค, เชื้อข้ามฤดูในตาและเศษพืชที่เป็นโรค
- พืชที่พบบ่อย (27 ชนิด)
- มะม่วง แตงกวา แตงร้าน แตงโม แตงไทย เมล่อน แคนตาลูป ซูกินี ฟักทอง ฟักเขียว มะระจีน บวบ กุหลาบ ทุเรียน เงาะ ยางพารา ถั่วลันเตา ถั่วเขียว พริก มะเขือ มะเขือเทศ ตำลึง สตรอว์เบอร์รี มะขาม ทานตะวัน หม่อน องุ่น
- อัปเดตล่าสุด
- 13 พ.ย. 2569
สรุปสั้น (TL;DR)
อ่าน 30 วินาที- ราแป้ง คือโรคจากเชื้อรากลุ่ม Erysiphales สร้างผงสีขาวคล้ายแป้งบนใบ ยอด ดอก และผลอ่อน
- สปอร์ปลิวตามลม และงอกได้โดยไม่ต้องมีน้ำบนใบ ระบาดช่วงอากาศเย็น ร่มเงา และปลูกแน่น
- มะม่วง: ทำลายช่อดอกจนดอกดำร่วง ติดผลน้อย ต้องสำรวจช่วงแทงช่อดอก
- ราน้ำค้างไม่ใช่ราแป้ง เป็นโอโอไมซีต ขึ้นเป็นขุยใต้ใบ และใช้สารคนละกลุ่ม
- สารที่กรมวิชาการเกษตรระบุ: กำมะถัน (M2) ไตรอะโซล (3) สโตรบิลูริน (11) SDHI (7) ต้องสลับกลุ่ม เพราะราแป้งแตงดื้อกลุ่ม 11 ได้
- ไม่ควรพ่นกำมะถันกับกุหลาบ (กรมวิชาการเกษตร) และห้ามพ่นช่วงร้อนจัด หรือภายใน 2 สัปดาห์ของการพ่นน้ำมัน
📋 ภาพรวมโรค
ราแป้ง หรือโรคราแป้ง (powdery mildew) คือโรคพืชจากเชื้อรากลุ่มหนึ่งที่สร้างผงสีขาวคล้ายแป้งโรยบนใบ ยอด ดอก และผลอ่อน เชื้อต้องอาศัยเนื้อเยื่อพืชที่ยังมีชีวิตจึงจะเติบโตได้ ทำให้ใบเหลือง แห้ง บิดเบี้ยว ดอกร่วง และผลเล็กหรือผิวกร้าน ในไทยพบบ่อยในพืชตระกูลแตง มะม่วง กุหลาบ ถั่ว เงาะ ทุเรียน และยางพารา
บทความนี้รวบรวมจากเอกสารเตือนภัยของกรมวิชาการเกษตร งานสำรวจเชื้อราแป้งในไทย และเอกสารของมหาวิทยาลัยในต่างประเทศ ตั้งแต่ราแป้งเกิดจากอะไร ราแป้งต่างจากราน้ำค้างอย่างไร อาการในแต่ละพืช ไปจนถึงราแป้งใช้ยาอะไร พร้อมอัตราที่กรมวิชาการเกษตรระบุ และข้อเท็จจริงเรื่องเบกกิ้งโซดา นม และกำมะถัน
🍃 โรคราแป้งคืออะไร ลักษณะและวิธีสังเกต
โรคราแป้งสังเกตง่ายจากผงหรือขุยสีขาวถึงเทาที่ขึ้นเป็นหย่อมกลม ๆ บนผิวใบ แล้วขยายจนคลุมทั้งใบ ถ้าเอานิ้วถูจะหลุดออกเป็นฝุ่น ส่วนใหญ่เห็นชัดที่ผิวใบด้านบน แต่เกิดได้ทั้งสองด้านของใบ ยอดอ่อน ดอก และผล
เชื้อราแป้งส่วนใหญ่เจริญเป็นเส้นใยบาง ๆ อยู่บนผิวพืช และสร้างสปอร์ต่อกันเป็นสายซึ่งมองเห็นได้ด้วยแว่นขยาย ผงขาวที่เห็นก็คือกองสปอร์จำนวนมหาศาลนั่นเอง เมื่อเป็นนาน ใบจะเหลือง แห้ง และร่วง ทำให้ผลถูกแดดเผา ใบหรือยอดอาจบิดงอ และยอดใหม่แคระแกร็น
ราแป้งบางชนิดดูไม่เหมือนผงแป้ง เช่น เชื้อ Leveillula taurica ในพริก มะเขือ และมะเขือเทศ ทำให้เกิดแผลสีเหลืองบนใบแต่มีผงขาวให้เห็นน้อย ส่วนในกุหลาบ อาการแรกมักเป็นรอยสีชมพูเข้มบนใบอ่อนก่อนจะเห็นผงขาว ถ้าเห็นอาการแปลก ๆ ในพืชกลุ่มนี้จึงควรดูใต้ใบประกอบด้วย
❓ ราแป้งเกิดจากอะไร
ราแป้งเกิดจากเชื้อรากลุ่มราแป้งที่ปลิวมากับลมจากต้นที่เป็นโรค ไม่ได้เกิดจากการรดน้ำมากหรือดินแฉะเหมือนโรครากเน่า เมื่อสปอร์ตกบนใบอ่อนในช่วงอากาศเหมาะ จะงอกและเจริญเป็นผงขาวได้ภายในไม่กี่วัน
งานสำรวจของกรมวิชาการเกษตรระหว่างปี 2550–2553 จำแนกเชื้อราแป้งได้ 14 ชนิดจากพืชในไทย เช่น สตรอว์เบอร์รี ตำลึง พริก มะขาม มะม่วง กุหลาบ ทานตะวัน หม่อน เงาะ มะเขือ และองุ่น งานนี้ย้ำว่าเชื้อราแป้งมีความจำเพาะต่อพืชสูง ราแป้งองุ่นไม่ไปเป็นโรคกับไลแลค เป็นต้น ราแป้งในแตงกับราแป้งในมะม่วงจึงเป็นเชื้อคนละชนิด แม้อาการจะคล้ายกัน
- ลม เป็นตัวพาสปอร์ไปยังต้นใหม่ สปอร์ของราแป้งแตงปลิวไปกับลม
- เศษพืชและตา ในพืชยืนต้นอย่างกุหลาบ เชื้อบางชนิดอยู่ข้ามฤดูเป็นเส้นใยในตา หรือเป็นเม็ดกลมสีดำเล็ก ๆ (chasmothecia) บนใบที่เป็นโรค แล้วปล่อยสปอร์เมื่อถึงฤดูใหม่
- ยอดอ่อนอวบ ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไปทำให้แตกยอดอวบหนาและบังแสง ซึ่งเป็นสภาพที่ราแป้งชอบ ถ้าไม่แน่ใจว่าใส่ปุ๋ยมากไปหรือไม่ ลองคำนวณด้วย เครื่องมือคำนวณปุ๋ย
- ปลูกแน่น อากาศไม่ถ่ายเท ร่มเงาและพุ่มทึบทำให้ใบอยู่ในสภาพที่เชื้อชอบ
🌡️ สภาพอากาศที่ทำให้ราแป้งระบาด
ราแป้งไม่ต้องอาศัยหยดน้ำบนใบในการงอก ต่างจากโรคเชื้อราส่วนใหญ่ เชื้อชอบอุณหภูมิปานกลาง ร่มเงา และความชื้นในอากาศสูงช่วงกลางคืน ในไทยเอกสารเตือนภัยของกรมวิชาการเกษตรจึงมักออกในช่วงอากาศเย็นและมีลมแรง
รายงานสำรวจของกรมวิชาการเกษตรสรุปว่าการระบาดในไทยสัมพันธ์กับอากาศแห้ง การถ่ายเทอากาศไม่ดี ความชื้นต่ำกว่าราว 90% และผิวพืชแห้ง และพืชที่อ่อนอวบติดโรคง่ายกว่า ตัวเลขอุณหภูมิในตารางมาจากเอกสารต่างประเทศ ส่วนเอกสารไทยระบุเป็นช่วงฤดู จึงใช้เป็นแนวทาง ไม่ใช่เกณฑ์ตายตัว
ช่วงปลายฝนต้นหนาวที่กลางวันอุ่นแต่กลางคืนเย็น ให้เดินดูใบล่างของแตงและช่อดอกมะม่วงถี่ขึ้น ราแป้งเริ่มเป็นหย่อมเล็ก ๆ ถ้าเจอเร็วจะคุมได้ง่ายกว่ามาก
🔎 ราแป้งกับราน้ำค้าง ต่างกันอย่างไร

ราแป้งเป็นเชื้อราแท้ที่ขึ้นเป็นผงขาวบนผิวใบด้านบน และไม่ต้องใช้น้ำบนใบ ส่วนราน้ำค้างไม่ใช่เชื้อรา แต่เป็นโอโอไมซีต (oomycete หรือราน้ำ) ขึ้นเป็นขุยสีขาวถึงเทาใต้ใบ และต้องการความชื้นสูง สองโรคนี้ใช้สารคนละกลุ่ม การแยกให้ถูกจึงสำคัญมาก
เปรียบเทียบอุณหภูมิของราน้ำค้างใช้ตัวเลขจาก Penn State Extension (58–78 °F) ส่วนตัวอย่างสารสำหรับราน้ำค้างมาจากเอกสารเตือนภัยราน้ำค้างพืชตระกูลกะหล่ำของกรมวิชาการเกษตร ส่วนใหญ่เป็นสารที่ออกฤทธิ์กับโอโอไมซีต เช่น ไดเมโทมอร์ฟ (FRAC 40) และเมทาแลกซิล (FRAC 4) ไม่ใช่สารหลักสำหรับราแป้ง ถ้าพ่นสารผิดกลุ่มจะเสียเงินและเวลาโดยโรคไม่หยุด
🥭 ราแป้งมะม่วง อาการที่ช่อดอกและใบ

ราแป้งมะม่วงเกิดจากเชื้อ Oidium mangiferae ทำลายรุนแรงที่สุดช่วงแทงช่อดอกจนถึงติดผลอ่อน ดอกจะไหม้ดำและร่วง ทำให้ติดผลน้อยหรือไม่ติดผลเลย กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้สำรวจสวนสม่ำเสมอโดยเฉพาะช่วงแทงช่อดอกที่อากาศเย็น
อาการราแป้งมะม่วงตามคำเตือนของกรมวิชาการเกษตร
- ช่อดอก: ผงขาวคล้ายแป้งขึ้นที่ก้านช่อดอก ก้านดอกย่อย และดอก ดอกช้ำเป็นสีน้ำตาลอ่อน แล้วเปลี่ยนเป็นสีดำ แห้ง และร่วง บางช่อเหลือแต่ก้าน ช่อดอกดูเข้มกว่าปกติ
- ผล: ไม่ติดผล หรือติดผลเล็ก บิดเบี้ยว และหลุดร่วงง่าย
- ใบ: เริ่มเป็นจุดสีเหลืองซีด แล้วมีผงขาวขึ้นบนผิวใบ ถ้ารุนแรงแผลเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเทาและใบบิดเบี้ยว
เอกสารเตือนภัยให้พ่นทุก 7 วันเมื่อพบอาการ และห้ามพ่นกำมะถันช่วงอากาศร้อนหรือแดดจัด เพราะทำให้ใบไหม้ คาร์เบนดาซิมกับเบโนมิลอยู่กลุ่ม FRAC 1 เดียวกัน การสลับระหว่างสองตัวนี้จึงไม่นับเป็นการสลับกลุ่ม
🍈 ราแป้งในแตงกวา เมล่อน และพืชตระกูลแตง
ราแป้งในพืชตระกูลแตงเริ่มเป็นหย่อมผงขาวบนใบล่างก่อน แล้วลามขึ้นใบบน ใบซีดเหลืองและแห้ง ถ้ารุนแรงต้นแห้งตาย กรมวิชาการเกษตรระบุว่าพบได้ทุกระยะการเจริญเติบโตในแตงกวา แตงร้าน แตงโม แตงไทย เมล่อน แคนตาลูป ซูกินี ฟักทอง ฟักเขียว มะระจีน และบวบ
ถ้าเป็นในระยะติดผลอ่อน ผลจะแคระแกร็น บิดเบี้ยว ผิวขรุขระ มีตุ่มหรือแผลที่เปลือก ซึ่งกระทบโดยตรงกับเมล่อนที่ขายตามผิวและลาย เอกสารของ UC IPM ระบุเชื้อหลักในแตงคือ Podosphaera xanthii (ชื่อเดิม Sphaerotheca fuliginea) และพบ Golovinomyces cichoracearum ได้น้อยกว่า ใบที่เป็นโรคจะดูหมอง ซีด และอาจเหี่ยวในตอนบ่ายที่ร้อน ก่อนเป็นสีน้ำตาลกรอบเหมือนกระดาษ
กรมวิชาการเกษตรให้กำจัดวัชพืชเพื่อให้อากาศถ่ายเท ตรวจแปลงสม่ำเสมอ เมื่อโรคเริ่มระบาดพ่นสารทุก 5–7 วัน และหลังเก็บเกี่ยวให้นำซากพืชไปทำลายนอกแปลง UC IPM เตือนว่าแตงบางพันธุ์ไวต่อกำมะถัน และกำมะถันผงละเอียดทำให้ต้นเสียหายได้โดยเฉพาะเมื่ออากาศร้อนถึงราว 35 °C (95 °F) อย่าใช้กำมะถันกับพันธุ์ที่ไวต่อกำมะถัน
ราแป้งแตงดื้อสโตรบิลูรินได้: UC IPM รายงานว่าพบเชื้อราแป้งแตงที่ดื้อต่อสารกลุ่มสโตรบิลูริน (FRAC 11) ทั่วรัฐแคลิฟอร์เนีย และแนะนำให้พ่นสารกลุ่ม 1, 4, 9, 11 หรือ 17 ไม่เกิน 1 ครั้งก่อนเปลี่ยนกลุ่ม สารผสมหลายตัวในตารางมีไตรฟลอกซีสโตรบินหรือไพราโคลสโตรบิน (กลุ่ม 11) อยู่ด้วย ให้นับเป็นกลุ่ม 11 ทุกครั้งที่ใช้ ไม่ใช่ถือว่าเป็นสารคนละตัว
🌹 ราแป้งกุหลาบ และรากุหลาบที่พบบ่อย
ราแป้งกุหลาบเกิดจากเชื้อ Podosphaera pannosa อาการแรกเป็นรอยสีชมพูเข้มบนใบอ่อนหรือดอกตูม แล้วจึงมีผงขาวขึ้นทั้งบนและใต้ใบ ถ้ารุนแรงผงขาวคลุมทั้งต้น ใบและดอกบิดเบี้ยว ใบเหลืองแล้วเป็นสีน้ำตาล แห้งกรอบ และร่วง
งานสำรวจในไทยของกรมวิชาการเกษตรจัดเชื้อในกุหลาบไว้ใน Oidium subgen. Fibroidium ระยะไม่อาศัยเพศของเชื้อเดียวกัน ใครปลูกกุหลาบไว้ในบ้าน ให้ตัดใบและกิ่งที่เป็นโรคทิ้ง และเลือกพันธุ์ที่ต้านทาน UC IPM ยกตัวอย่างพันธุ์ ‘Double Delight’ ‘Julia Child’ และ ‘Iceberg’
กรมวิชาการเกษตรให้ตรวจแปลงสม่ำเสมอ ตัดแต่งและเก็บส่วนที่เป็นโรคไปทำลายนอกแปลง เมื่อเริ่มระบาดจึงพ่นสารทุก 5–7 วัน และเตือนชัดเจนว่าไม่ควรพ่นสารกลุ่มกำมะถันกับกุหลาบ เพราะอาจทำให้ใบไหม้ คำว่า “รากุหลาบ” ที่คนค้นหามักหมายถึงราแป้ง แต่ถ้าใบเป็นจุดดำขอบแฉกหรือมีขุยใต้ใบ อาจเป็นโรคอื่น ให้ดูตารางเปรียบเทียบกับราน้ำค้างด้านบน
🌳 ราแป้งในทุเรียน เงาะ และยางพารา

ในไม้ผลเขตร้อน ราแป้งทำลายผลอ่อนและใบอ่อนเป็นหลัก ทุเรียนเกิดจากเชื้อ Oidium sp. เงาะเกิดจาก Oidium nephelii ส่วนยางพาราเกิดจาก Oidium heveae และมีรายงานว่า Erysiphe quercicola เข้าทำลายยางได้ด้วย
ราแป้งในทุเรียน
เอกสารโรคของทุเรียนของกรมวิชาการเกษตรระบุว่าเชื้อสร้างผงสีขาวคล้ายฝุ่นแป้งปกคลุมผิวเปลือกผล เข้าทำลายได้ตั้งแต่ผลอ่อนจนผลแก่ ถ้าเป็นช่วงติดผลใหม่ผลอ่อนอาจร่วง ส่วนผลที่กำลังโตจะมีสีผิวผิดปกติ ตลาดไม่ต้องการและราคาตก เชื้อแพร่ทางลม ระบาดช่วงอากาศเย็นและแห้งแล้ง การป้องกันคือตรวจผลอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะแหล่งปลูกที่สภาพแวดล้อมเอื้อต่อโรค และพ่นสาร เช่น เบโนมิล หรือกำมะถันชนิดละลายน้ำ (wettable sulfur) เอกสารนี้ไม่ระบุอัตรา จึงให้ใช้ตามอัตราบนฉลาก
ราแป้งในเงาะ
งานสำรวจของกรมวิชาการเกษตรพบว่าเงาะในภาคตะวันออกแสดงอาการที่ผลเป็นหลัก ส่วนภาคใต้พบทั้งที่ผลและใบ บทคัดย่องานในฟิลิปปินส์ (Garcia, 1983) ระบุว่าเชื้อทำลายส่วนที่กำลังเจริญ คือ ใบอ่อน ยอด ดอก และผล ไม่ทำลายใบแก่และผลแก่ ผลที่ติดเชื้อเร็วจะโตช้า บิดเบี้ยว เนื้อเยื่อตาย และขนสั้นลง ถ้าติดเชื้อช้าผลจะเป็นสีน้ำตาล และผลเงาะพันธุ์หวานติดโรคง่ายกว่าพันธุ์เปรี้ยว
งานจากศรีลังกา (Alahakoon และคณะ, 2010) ระบุสารที่แนะนำในประเทศนั้นคือกำมะถันชนิดละลายน้ำ คลอโรทาโลนิล และไทโอฟาเนตเมทิล ร่วมกับตัดแต่งทรงพุ่มให้แสงและลมผ่าน แต่ในปีที่ฝนตกหนักช่วงออกดอก สารเหล่านี้ได้ผลไม่ดี ในไทยเรายังไม่พบอัตราสำหรับเงาะจากกรมวิชาการเกษตร จึงให้ใช้ตามอัตราบนฉลากของสารที่ระบุเงาะ
ราแป้งในยางพารา
งานสำรวจของกรมวิชาการเกษตรอ้างว่าเชื้อ Oidium heveae ทำลายใบอ่อนอายุ 4–10 วัน งานทบทวนใน Frontiers in Microbiology (2018) อธิบายว่าโรคทำให้ใบอ่อนที่แตกใหม่หลังยางผลัดใบร่วงซ้ำ ทำลายทั้งใบอ่อน ตา และช่อดอก และทำให้ผลผลิตน้ำยางลดลงได้ถึง 45% ในระดับโลก ต้นยางอ่อนจะโตช้า และเปลือกที่กรีดฟื้นตัวช้าลง วิธีที่ใช้มากที่สุดคือโรยผงกำมะถัน 4–7 ครั้ง ห่างกันราว 7 วัน ซึ่งกำมะถันไม่ได้ฆ่าเชื้อบนใบ แต่ป้องกันการติดเชื้อใหม่ จึงต้องเริ่มตั้งแต่ช่วงแตกใบอ่อน
🫘 ราแป้งในถั่ว พริก และมะเขือเทศ
ถั่วลันเตาและถั่วเขียวเป็นพืชที่กรมวิชาการเกษตรออกคำเตือนเรื่องราแป้งในช่วงหนาว ส่วนพริก มะเขือ และมะเขือเทศ มีเชื้อราแป้งอีกแบบที่ทำให้ใบเป็นแผลเหลืองมากกว่าผงขาว
- ถั่วลันเตา: ผงขาวเป็นหย่อมทั้งบนและใต้ใบ เริ่มที่ใบล่าง ถ้ารุนแรงขาวทั้งต้น ใบเหลือง ไหม้ ร่วงก่อนกำหนด ถ้าเป็นช่วงออกดอกจะติดฝักน้อย ฝักบิดเบี้ยว เมล็ดลีบ
- ถั่วเขียว: ผงขาวบนใบล่างแล้วลามขึ้น ใบเป็นสีน้ำตาลแดงและแห้ง ต้นกล้าอาจแคระและตาย ฝักที่มีราคลุมจะบิดเบี้ยว เมล็ดไม่สมบูรณ์ ให้ตรวจแปลงเป็นพิเศษช่วงอากาศเย็น
- พริก: งานสำรวจของกรมวิชาการเกษตรพบเชื้อ Oidiopsis taurica ซึ่งเป็นระยะไม่อาศัยเพศของ Leveillula taurica
- มะเขือเทศ มะเขือ: UC IPM ระบุว่า Leveillula taurica ทำลายมะเขือเทศ มะเขือ และพริก ทำให้ใบเป็นหย่อมเหลืองแต่มีผงขาวน้อย ส่วนมะเขือเทศยังมี Erysiphe lycopersici ด้วย
ถั่วลันเตาให้พ่นทุก 5–7 วัน ไม่ปลูกแน่นเกินไป และไม่พ่นกำมะถันช่วงอากาศร้อนหรือแดดจัด ถั่วเขียวให้ใช้พันธุ์ต้านทานและกำจัดวัชพืชในแปลงและรอบแปลง UC IPM ระบุว่าราแป้งในมะเขือเทศและพริกแทบไม่จำเป็นต้องควบคุมด้วยสาร (rarely required) ใช้สารเฉพาะเมื่อจำเป็น
🧭 โรคราแป้ง วิธีรักษาและกำจัดแบบไม่ใช้สาร
วิธีกำจัดราแป้งที่ได้ผลระยะยาวคือทำให้แปลงไม่เหมาะกับเชื้อ ได้แก่ เลือกพันธุ์ต้านทาน ปลูกในที่แดดดีและลมโกรก ไม่เร่งปุ๋ยไนโตรเจน และตัดส่วนที่เป็นโรคทิ้งตั้งแต่เริ่มเห็น สารเคมีเป็นตัวเสริมที่ได้ผลเมื่อเริ่มตั้งแต่ระยะแรก ไม่ใช่ตอนที่ผงขาวคลุมทั้งต้นแล้ว
- พันธุ์ต้านทาน UC IPM ระบุว่ามีพันธุ์ต้านทานหรือทนทานในแคนตาลูป แตงกวา เมล่อน ฟักทอง สควอช ถั่ว และกุหลาบ
- แดดและลม ปลูกในที่แดดถึง เว้นระยะปลูก ตัดแต่งพุ่มให้โปร่ง และกำจัดวัชพืชให้อากาศถ่ายเท
- ปุ๋ยพอดี หลีกเลี่ยงปุ๋ยไนโตรเจนเกินจำเป็น UC IPM แนะนำปุ๋ยละลายช้าเป็นทางเลือก
- ตัดส่วนที่เป็นโรค ตัดใบและยอดที่เป็นโรคตั้งแต่เป็นน้อย ในพืชยืนต้นให้ตัดตาที่ติดเชื้อช่วงพักตัว
- ทิ้งให้ถูกวิธี UC IPM ระบุว่ากองปุ๋ยหมักที่ดูแลถูกต้องฆ่าสปอร์ได้ แต่ Colorado State เตือนว่ากองปุ๋ยหมักทั่วไปมักร้อนไม่พอ จึงไม่ควรหมัก ทางที่ปลอดภัยกว่าคือนำไปทำลายนอกแปลงตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร
- ฉีดน้ำล้างใบ UC IPM ระบุว่าการฉีดน้ำแรงช่วงสายช่วยล้างสปอร์ในไม้ประดับได้ แต่ต้องให้ใบแห้งเร็ว และไม่แนะนำสปริงเกอร์เหนือทรงพุ่มกับผัก เพราะส่งเสริมโรคอื่น การรดน้ำสั้น ๆ อาจกระจายสปอร์ไปใบใหม่ด้วย
ถ้าแปลงเคยเป็นราแป้งรุนแรง อย่ารอให้เห็นผงขาวเต็มใบ UC IPM ระบุว่าเมื่อโรคอยู่ในระดับปานกลางแล้ว สารป้องกันมักช้าเกินไป ให้เริ่มตั้งแต่เห็นหย่อมแรก และพ่นซ้ำตามช่วงที่ฉลากหรือคำแนะนำกำหนด
🥛 เบกกิ้งโซดา นม น้ำมัน และกำมะถัน กำจัดราแป้งได้ไหม
มีบางวิธีที่มีงานวิจัยรองรับบ้าง แต่ไม่มีวิธีบ้าน ๆ ตัวไหนที่ได้ผลแน่นอนทุกพืช กำมะถันและน้ำมันพืชสวนเป็นวิธีที่ UC IPM ระบุว่าใช้ได้จริง ส่วนเบกกิ้งโซดาและนมยังเป็นระดับทดลอง และทุกสูตรเสี่ยงทำใบไหม้ ต้องทดสอบกับใบส่วนน้อยก่อน
สูตรเบกกิ้งโซดาที่ Colorado State อ้างถึงคือเบกกิ้งโซดา 1 ช้อนโต๊ะกับน้ำมันพืชสวนชนิดเบา 2.5 ช้อนโต๊ะในน้ำ 1 แกลลอน (ราว 3.8 ลิตร) จากงานของ Cornell ในกุหลาบ แต่หน่วยงานเดียวกันระบุว่ายังเป็นการทดลองและให้ใช้ด้วยความเสี่ยงของตัวเอง UConn ระบุด้วยว่าสารกลุ่มนี้ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นสารป้องกันกำจัดโรค
- ห้ามพ่นกำมะถันกับน้ำมัน (น้ำมันพืชสวน น้ำมันสะเดา) ห่างกันน้อยกว่า 2 สัปดาห์ เพราะพืชเสียหาย บางพืชต้องเว้นนานกว่านั้น
- ห้ามพ่นกำมะถันช่วงอากาศร้อนหรือแดดจัด เพราะใบไหม้ และไม่ควรใช้กำมะถันกับกุหลาบตามคำเตือนของกรมวิชาการเกษตร
- ทดสอบทุกสูตรกับใบส่วนน้อยก่อน และอย่าพ่นกับต้นที่ขาดน้ำ
🧪 ราแป้ง ใช้ยาอะไร สารป้องกันกำจัดและกลุ่ม FRAC
ยาราแป้งที่กรมวิชาการเกษตรระบุในเอกสารเตือนภัยมี 6 กลุ่มหลัก คือ กำมะถัน (FRAC M2) โพรพิเนบ (FRAC M3) ไตรอะโซล เช่น เฮกซะโคนาโซลและเตตระโคนาโซล (FRAC 3) สโตรบิลูริน เช่น ไตรฟลอกซีสโตรบิน (FRAC 11) SDHI เช่น เพนทิโอไพแรดและฟลูโอไพแรม (FRAC 7) และเบนซิมิดาโซล เช่น เบโนมิลและคาร์เบนดาซิม (FRAC 1) อัตราที่ถูกต้องขึ้นกับพืช ดูได้จากตารางในหัวข้อของแต่ละพืชด้านบน
กลุ่ม FRAC และความเสี่ยงดื้อยาในตารางอ้างอิง FRAC Code List 2019 และตรวจทานกับตารางของ UC Riverside และ CropLife Australia ปี 2026 (กลุ่ม BM02 ของชีวภัณฑ์อ้างอิง CropLife Australia 2026) สารออกฤทธิ์ทุกตัวต้องใช้กับพืชที่ฉลากในไทยระบุเท่านั้น พืชที่ไม่มีอัตราจากกรมวิชาการเกษตรในบทความนี้ให้ใช้ตามอัตราบนฉลาก
- อ่านฉลากทุกครั้ง ใช้เฉพาะสารที่ขึ้นทะเบียนในไทยสำหรับพืชนั้น และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามที่ฉลากกำหนด
- สวมถุงมือ หน้ากาก แว่นตา เสื้อแขนยาว ขณะผสมและพ่นสาร ล้างมือและอาบน้ำหลังพ่น
- พ่นให้ทั่วทั้งใบบนและใต้ใบ เพราะสารป้องกันต้องคลุมผิวพืชที่เชื้อจะเข้าทำลาย
🔁 ป้องกันการดื้อยาของราแป้ง
ราแป้งดื้อยาได้เร็วเพราะสร้างสปอร์จำนวนมากและต้องพ่นหลายรอบต่อฤดู วิธีป้องกันคือสลับสารต่างกลุ่ม FRAC และใช้สารออกฤทธิ์หลายตำแหน่งอย่างกำมะถันหรือโพรพิเนบช่วยแบ่งรอบ
- นับกลุ่ม ไม่ใช่ชื่อสาร เฮกซะโคนาโซล เตตระโคนาโซล และทีบูโคนาโซลอยู่กลุ่ม 3 เดียวกัน เบโนมิลกับคาร์เบนดาซิมอยู่กลุ่ม 1 เดียวกัน การเปลี่ยนชื่อสารในกลุ่มเดียวไม่ใช่การสลับกลุ่ม
- สารผสมนับทุกกลุ่มที่อยู่ข้างใน ทีบูโคนาโซล + ไตรฟลอกซีสโตรบิน คือกลุ่ม 3 + 11 รอบถัดไปจึงไม่ควรใช้สารที่มีกลุ่ม 11 อีก
- จำกัดจำนวนครั้งของกลุ่มเสี่ยงสูง UC IPM แนะนำว่ากลุ่ม 1, 4, 9, 11 หรือ 17 ไม่ควรใช้เกิน 1 ครั้งก่อนเปลี่ยนกลุ่ม (ในคำแนะนำสำหรับแตง)
- FRAC ระบุ ว่ากลุ่ม 1 (MBC) และกลุ่ม 11 (QoI) มีความเสี่ยงดื้อยาสูง และสารในกลุ่มเดียวกันดื้อข้ามกันได้
- ใช้วิธีไม่ใช้สารร่วม พันธุ์ต้านทาน ตัดแต่ง และลดความหนาแน่นของพุ่ม ช่วยลดจำนวนครั้งที่ต้องพ่น ซึ่งลดแรงกดดันให้เชื้อดื้อยา
🛡️ วิธีป้องกันโรคราแป้งระยะยาว
การป้องกันโรคราแป้งระยะยาวคือปลูกพันธุ์ต้านทาน ให้แปลงโปร่ง แดดถึง ไม่เร่งปุ๋ย และสำรวจถี่ในช่วงอากาศเย็น เมื่อทำต่อเนื่อง จะพ่นสารน้อยลงและสารที่ใช้จะยังได้ผลไปอีกนาน
- เลือกพันธุ์ต้านทานในพืชที่มีให้เลือก เช่น แตง ถั่ว และกุหลาบ
- ปลูกในที่แดดดี เว้นระยะปลูก ตัดแต่งพุ่ม และกำจัดวัชพืชให้อากาศถ่ายเท
- หลีกเลี่ยงปุ๋ยไนโตรเจนเกินจำเป็น
- สำรวจใบล่างของแตงและช่อดอกมะม่วงสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงอากาศเย็น
- ยางพารา: เตรียมป้องกันตั้งแต่ช่วงแตกใบอ่อนหลังผลัดใบ
- หลังเก็บเกี่ยว เก็บซากพืชที่เป็นโรคไปทำลายนอกแปลงปลูก
- เมื่อต้องพ่นสาร เริ่มตั้งแต่ระยะแรกและสลับกลุ่ม FRAC ทุกครั้ง
📚 แหล่งอ้างอิง
- UC IPM Pest Notes: Powdery Mildew on Vegetables (UC ANR Publication 7406)
- UC IPM Pest Notes: Powdery Mildew on Ornamentals (UC ANR Publication 7493)
- UC IPM: Powdery Mildew on Fruits and Berries
- UC IPM: Powdery Mildew on Vegetables (ตารางชนิดเชื้อตามพืช)
- UC IPM: Cucurbits Pest Management Guidelines — Powdery Mildew
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 26 พ.ย.–9 ธ.ค. 2568 (พืชตระกูลแตง มะม่วง) ผ่าน สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดสระแก้ว
- กรมวิชาการเกษตร / สำนักงานเกษตรจังหวัดนครปฐม: โรคราแป้งมะม่วง
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 4–17 ก.พ. 2569 (แตง ถั่วลันเตา ถั่วเขียว) ผ่าน สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดเลย
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 7–20 ม.ค. 2569 (แตง ถั่วลันเตา กุหลาบ) ผ่าน สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดฉะเชิงเทรา
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 8–21 ม.ค. 2568 (พืชตระกูลแตง) ผ่าน สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดระยอง
- คณะทำงานพยากรณ์และเตือนภัยศัตรูพืช กรมวิชาการเกษตร: เตือนภัย 24 ธ.ค. 2568–6 ม.ค. 2569 (ราน้ำค้างพืชตระกูลกะหล่ำ) ผ่าน สนง.เกษตรและสหกรณ์จังหวัดกระบี่
- กรมวิชาการเกษตร: สำรวจ รวบรวม และจำแนกเชื้อราแป้งสาเหตุโรคพืช (ยุทธศักดิ์ เจียมไชยศรี และคณะ, ข้อมูล 2550–2553)
- กรมวิชาการเกษตร: โรคของทุเรียน (โรคราแป้ง)
- Liyanage et al. 2018, Ampelomyces spp. mycoparasites of powdery mildew of Hevea brasiliensis (Frontiers in Microbiology)
- Garcia 1983, The powdery mildew disease of rambutan and its etiology (Philippine Phytopathology) — บทคัดย่อใน FAO AGRIS
- Alahakoon et al. 2010, Introduction of bio-fungicides for controlling powdery mildew disease of rambutan (University of Sri Jayewardenepura)
- UConn Home & Garden Education Center: Powdery Mildew on Ornamentals
- Colorado State University Extension: Powdery Mildews
- Penn State Extension: Addressing Downy Mildew and Powdery Mildew in the Home Garden
- UF/IFAS Gardening Solutions: Powdery Mildew vs Downy Mildew
- FRAC Code List 2019 (Fungicide Resistance Action Committee)
- UC Riverside: Fungicides Listed by Class
- CropLife Australia: Fungicide Activity Group Table 2026
- Bettiol 1999, Effectiveness of cow’s milk against zucchini squash powdery mildew (Crop Protection) — บทคัดย่อใน FAO AGRIS
🌱 ปลูกต้นไม้อยู่แล้ว อยากมีรายได้เพิ่ม?
เปลี่ยนต้นไม้ที่คุณปลูกให้เป็นรายได้ เปิดร้านบน KASETIDEA Market ได้ง่ายๆ ไม่กี่นาที มีหน้าร้านออนไลน์ของตัวเอง ให้ลูกค้าทั่วประเทศหาคุณเจอ
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
โรคราแป้งเกิดจากอะไร
โรคราแป้งเกิดจากเชื้อรากลุ่มราแป้ง (Erysiphales) เช่น Oidium, Podosphaera และ Erysiphe ซึ่งต้องอาศัยพืชที่ยังมีชีวิต สปอร์ปลิวมากับลมจากต้นที่เป็นโรค และงอกบนใบได้แม้ใบแห้ง โรคระบาดมากในช่วงอากาศเย็น ร่มเงา และแปลงที่ปลูกแน่น
ยาอะไรใช้รักษาโรคราแป้ง
กรมวิชาการเกษตรระบุสารหลายกลุ่ม เช่น กำมะถัน (FRAC M2) เฮกซะโคนาโซลหรือเตตระโคนาโซล (FRAC 3) ไตรฟลอกซีสโตรบิน (FRAC 11) และเพนทิโอไพแรด (FRAC 7) เช่น มะม่วงใช้เฮกซะโคนาโซล 5% EC 10 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นทุก 7 วัน อัตราขึ้นกับพืช ให้อ่านฉลาก สลับกลุ่มสาร ไม่ควรพ่นกำมะถันกับกุหลาบ และห้ามพ่นช่วงอากาศร้อนจัด
มีวิธีกำจัดราแป้งอย่างไรบ้าง
เริ่มจากตัดใบและยอดที่เป็นโรคทิ้ง ปลูกให้โปร่ง แดดถึง ไม่เร่งปุ๋ยไนโตรเจน และเลือกพันธุ์ต้านทาน ถ้าโรคเริ่มลาม ให้พ่นน้ำมันพืชสวน กำมะถัน หรือสารที่ฉลากระบุพืชนั้นตั้งแต่ระยะแรก แล้วพ่นซ้ำตามคำแนะนำ หลังเก็บเกี่ยวให้เก็บซากพืชไปทำลายนอกแปลง
ราแป้งกับราน้ำค้างต่างกันอย่างไร
ราแป้งเป็นเชื้อราแท้ ขึ้นเป็นผงขาวบนผิวใบด้านบน และไม่ต้องใช้น้ำบนใบ ส่วนราน้ำค้างเป็นโอโอไมซีต ขึ้นเป็นขุยสีขาวถึงเทาใต้ใบ แผลด้านบนเป็นเหลี่ยมสีเหลืองตามเส้นใบ และชอบอากาศเย็นชื้นมาก สองโรคใช้สารคนละกลุ่ม จึงต้องแยกให้ถูกก่อนพ่น
เบกกิ้งโซดาหรือนมกำจัดราแป้งได้ไหม
มีงานทดลองแต่ยังไม่แน่นอน UConn รายงานว่าเบกกิ้งโซดาผสมน้ำมันพืชสวน 1% ได้ผลกับราแป้งกุหลาบ แต่เบกกิ้งโซดาอย่างเดียวไม่ได้ผล ส่วนนมสดได้ผลในงานทดลองโรงเรือนกับซูกินี ทั้งสองวิธียังไม่ใช่คำแนะนำของหน่วยงานไทย และอาจทำใบไหม้ ให้ทดสอบกับใบส่วนน้อยก่อน
🌱 พืชที่มักพบโรคนี้
โรคนี้มักพบในพืชดังต่อไปนี้
🔍 อาการของโรค
ตรวจสอบว่าพืชของคุณมีอาการเหล่านี้หรือไม่
ที่ใบ: ผงสีขาวคล้ายแป้งเป็นหย่อมกลม ส่วนใหญ่บนผิวใบด้านบน แล้วขยายคลุมทั้งใบ ใบเหลือง แห้ง และร่วง
ที่ใบล่าง (พืชตระกูลแตง): เริ่มที่ใบล่างแล้วลามขึ้นใบบน ถ้ารุนแรงต้นแห้งตาย
ที่ช่อดอก (มะม่วง): ผงขาวบนก้านช่อและดอก ดอกเป็นสีน้ำตาลแล้วดำ แห้ง และร่วง ติดผลน้อย
ที่ผล: ผลอ่อนแคระแกร็น บิดเบี้ยว ผิวขรุขระ (แตง) ผงขาวคลุมผิวเปลือกและผลอ่อนร่วง (ทุเรียน) ขนสั้นลงและผลเป็นสีน้ำตาล (เงาะ)
ที่ใบอ่อนและดอกตูม (กุหลาบ): รอยสีชมพูเข้มก่อน แล้วมีผงขาว ใบและดอกบิดเบี้ยว
ที่ใบอ่อน (ยางพารา): ใบอ่อนที่แตกใหม่หลังผลัดใบร่วงซ้ำ
ที่ใบ (พริก มะเขือเทศ): หย่อมสีเหลืองบนใบ มีผงขาวให้เห็นน้อย
🛒 สินค้าแนะนำสำหรับรักษาโรค
⚡ ผลิตภัณฑ์คุณภาพที่แนะนำสำหรับการรักษาและป้องกัน
📚 อ่านต่อ: โรคและแมลงที่เกี่ยวข้อง
📅 เผยแพร่ 13 พ.ย. 2026











